Sztuczna inteligencja w ciągu kilku lat stała się jednym z najbardziej powszechnych narzędzi technologicznych. Od pracy biurowej i edukacji po codzienne pytania zadawane chatbotom – systemy oparte na AI coraz częściej towarzyszą użytkownikom w życiu prywatnym i zawodowym. Wraz z rosnącą popularnością pojawia się jednak pytanie o wpływ technologii na zdrowie psychiczne.
Częste korzystanie z AI a zdrowie psychiczne – wyniki badania „JAMA Network Open”
Zespół badaczy opublikował w czasopiśmie naukowym „JAMA Network Open” analizę dotyczącą związku między korzystaniem z AI a objawami depresji. W badaniu wykorzystano dane ankietowe zebrane w kwietniu i maju 2025 roku od 20 847 uczestników w 50 stanach Stanów Zjednoczonych. Wszystkie osoby biorące udział w badaniu miały co najmniej 18 lat.Analiza wykazała, że osoby korzystające ze sztucznej inteligencji najczęściej były młodsze, częściej mężczyznami, miały wyższe wykształcenie, wyższe dochody gospodarstwa domowego oraz mieszkały w miastach.
AI a depresja – analiza danych ponad 20 tysięcy uczestników
W badaniu uczestnicy odpowiadali na pytanie dotyczące częstotliwości korzystania z technologii AI. Możliwe odpowiedzi obejmowały zakres od „nigdy” do „kilka razy dziennie”. Badacze pytali również o kontekst korzystania z narzędzi – prywatny, zawodowy lub edukacyjny. Do oceny zdrowia psychicznego wykorzystano trzy uznane narzędzia diagnostyczne. Objawy depresji analizowano za pomocą dziewięciopytaniowego kwestionariusza Patient Health Questionnaire (PHQ-9). Objawy lękowe oceniano przy pomocy skróconej skali Generalized Anxiety Disorder (GAD-2). Z kolei poziom drażliwości badano testem Brief Irritability Test (BITe). Autor badania Roy H. Perlis, doktor medycyny i magister nauk, profesor psychiatrii w Harvard Medical School oraz badacz kliniczny w Mass General Research Institute w Bostonie, wyjaśnił wyniki analizy. Roy H. Perlis powiedział: „Prawdopodobieństwo co najmniej umiarkowanej depresji – czyli poziomu, przy którym lekarze zazwyczaj kierują pacjentów na dalszą diagnozę i leczenie – było o 30 procent wyższe wśród osób korzystających z AI przynajmniej raz dziennie”.
Podobny wzorzec pojawił się również w przypadku objawów lęku oraz drażliwości.
Codzienne korzystanie z AI a objawy depresji i lęku
Badanie wykazało, że około 10,3 procent uczestników korzystało z narzędzi sztucznej inteligencji codziennie, w tym 5,3 procent kilka razy dziennie. W tej grupie niemal połowa używała AI do pracy, 11,4 procent do nauki, natomiast aż 87,1 procent do celów prywatnych. Analiza danych wskazała, że związek między korzystaniem z AI a objawami depresji był szczególnie widoczny w przypadku użycia prywatnego, a nie zawodowego czy edukacyjnego. Naukowcy zaobserwowali również różnice zależne od wieku. Najsilniejszą zależność między częstym korzystaniem z AI a objawami depresji odnotowano w grupach wiekowych 25–44 lata oraz 45–64 lata. W przypadku osób młodszych niż 25 lat i starszych niż 64 lata podobnej zależności nie stwierdzono.
Roy H. Perlis podkreślił jednak, że wyniki wymagają dalszych badań. Jak powiedział: „Nie wiemy, czy jest to przyczyna, skutek, czy żadna z tych rzeczy. Tylko randomizowane badanie mogłoby to jednoznacznie rozstrzygnąć”.
Czy AI może zastępować relacje społeczne i zwiększać samotność
Jedną z hipotez analizowanych przez ekspertów jest możliwość, że częste korzystanie z AI może zastępować interakcje społeczne. Roy H. Perlis wskazał, że obawy dotyczą zwłaszcza sytuacji, gdy użytkownicy traktują chatboty jako substytut rozmów z innymi ludźmi. John Puls, psychoterapeuta i specjalista terapii uzależnień z Full Life Comprehensive Care, który nie brał udziału w badaniu, zwrócił uwagę na potencjalne konsekwencje takiej sytuacji. John Puls powiedział: „Korzystanie z dużych modeli językowych AI często może uniemożliwiać prowadzenie znaczących rozmów z innymi ludźmi i otrzymywanie od nich wsparcia”. Według eksperta może to prowadzić do większej izolacji społecznej i poczucia samotności. Puls dodał również, że nadmierne poleganie na AI w rozwiązywaniu problemów może osłabiać poczucie celu i sprawczości.
Czy sztuczna inteligencja może także wspierać zdrowie psychiczne
Nie wszyscy eksperci interpretują wyniki badania wyłącznie w negatywny sposób. Część specjalistów zwraca uwagę na potencjalne korzyści wynikające z odpowiedniego wykorzystania technologii AI. Roy H. Perlis zaznaczył, że chatboty mogą w przyszłości wspierać dostęp do terapii psychologicznej. Powiedział: „Nie ma wątpliwości, że chatboty mogą być obiecującym narzędziem dla osób, które nie mają dostępu do terapii rozmową”. Mill Brown, doktor medycyny i dyrektor medyczny Spring Health, również wskazał na potencjał technologii. Podkreślił, że dobrze zaprojektowane narzędzia AI mogą pomagać w redukcji objawów psychicznych i wspierać kontakt pacjentów z systemem opieki zdrowotnej. Jednocześnie eksperci zwracają uwagę, że kluczowe znaczenie ma sposób korzystania z technologii. John Puls zauważył, że sztuczna inteligencja może mieć pozytywny wpływ na życie użytkowników, jeśli pomaga zmniejszyć obciążenie pracą i poprawić samopoczucie, ale nie zastępuje realnych relacji międzyludzkich.
Badania nad AI i zdrowiem psychicznym dopiero się rozpoczynają
Autorzy badania podkreślają, że choć liczba uczestników była duża, analiza ma swoje ograniczenia. Roy H. Perlis wskazał, że ankieta internetowa nie zawsze odzwierciedla w pełni strukturę populacji. Podobną uwagę przedstawił Owen Muir, doktor medycyny i psychiatra z Radial, który zwrócił uwagę na możliwe zjawisko selekcji uczestników. Owen Muir powiedział: „Jeśli zastanawiamy się, kto częściej rozmawia z chatbotem kilka razy dziennie, to mogą to być osoby bardziej samotne i bardziej narażone na depresję”. Naukowcy podkreślają, że kolejne badania powinny analizować zmiany nastroju w dłuższej perspektywie czasu. Roy H. Perlis zaznaczył również potrzebę badań randomizowanych, które mogłyby dokładniej określić zależność między korzystaniem z AI a zdrowiem psychicznym. Rozwój technologii sztucznej inteligencji następuje szybciej niż badania nad jej wpływem na zdrowie człowieka. Wyniki najnowszej analizy wskazują, że temat ten będzie w najbliższych latach jednym z ważniejszych kierunków badań psychiatrycznych i psychologicznych.
