Retinol przyspiesza odnowę skóry. Tak wpływa na zmarszczki, przebarwienia i trądzik

• Pochodne witaminy A mogą wygładzać skórę, zmniejszać widoczność drobnych zmarszczek i przebarwień oraz wspierać pielęgnację skóry z łagodnym trądzikiem
• Retinoidy na receptę są najlepiej przebadane w leczeniu trądziku i oznak fotostarzenia, a retinol zwykle działa łagodniej i wolniej
• Zaczerwienienie, łuszczenie i pieczenie często pojawiają się wtedy, gdy retinol jest wprowadzany zbyt szybko lub stosowany zbyt często
• Codzienna ochrona przeciwsłoneczna pomaga ograniczać dalsze uszkodzenia skóry wywołane promieniowaniem UV

Retinol a retinoidy na receptę. Czym się różnią?

Określenie witamina A w pielęgnacji najczęściej odnosi się do retinoidów, czyli grupę związków spokrewnionych z witaminą A. W kosmetykach spotkasz przede wszystkim retinol, retinal i estry retinolu, natomiast preparaty dermatologiczne mogą zawierać między innymi tretinoinę, adapalen lub tazaroten. Te substancje różnią się siłą działania, dostępnością i prawdopodobieństwem podrażnienia.

Po nałożeniu retinol musi przekształcić się w skórze w aktywną formę. Dlatego zwykle działa łagodniej niż tretinoina, ale na widoczne efekty trzeba czekać dłużej. Preparaty na receptę są lepiej przebadane w leczeniu trądziku i zmian skórnych wywołanych wieloletnią ekspozycją na słońce, jednak nie są automatycznie najlepszym wyborem dla każdej skóry.

Co retinoidy mogą zmienić w wyglądzie skóry, a czego nie zrobią

Pochodne witaminy A przyspieszają odnowę komórek naskórka i pomagają normalizować rogowacenie w ujściach mieszków włosowych. Z tego powodu mogą zmniejszać liczbę zaskórników, wspierać leczenie łagodnego trądziku oraz wygładzać szorstką, nierówną powierzchnię skóry. Przy regularnym stosowaniu mogą też stopniowo zmniejszać widoczność drobnych linii, plam posłonecznych i nierównego kolorytu.

Nie jest to jednak sposób na trwałe usunięcie głębokich zmarszczek, blizn potrądzikowych ani wyraźnej utraty jędrności. Retinoid nie działa jak natychmiastowy lifting i nie zatrzyma naturalnego starzenia skóry. Pierwszą poprawę skóry przy stosowaniu tretinoiny można zauważyć po kilku tygodniach, ale na pełniejszy efekt zwykle trzeba poczekać kilka miesięcy.

Retinol nie wystarczy. Bez ochrony przed słońcem efekty będą ograniczone

Określenie eliksir młodości brzmi efektownie, ale realna korzyść z witaminy A dotyczy przede wszystkim stopniowej poprawy jakości skóry. Długotrwała ekspozycja na promieniowanie UV jest jedną z głównych przyczyn zmarszczek, przebarwień i utraty elastyczności skóry. Dlatego nawet dobrze dobrany retinol nie zrekompensuje codziennego opalania ani pomijania ochrony przeciwsłonecznej.

Retinoidy mogą zwiększać wrażliwość skóry na słońce, dlatego najczęściej stosuje się je wieczorem. Rano warto nałożyć filtr przeciwsłoneczny o szerokim spektrum ochrony i pamiętać o ochronie fizycznej, na przykład cień i nakrycie głowy przy dłuższym przebywaniu na zewnątrz. To właśnie fotoprotekcja pomaga utrzymać efekty pracy nad kolorytem i drobnymi zmarszczkami.

Pierwsze tygodnie z retinolem. Jak ograniczyć podrażnienia?

Retinol najlepiej wprowadzać stopniowo: zacząć od produktu o niższym stężeniu i stosować go co kilka wieczorów. Niewielką ilość produktu nakłada się na suchą skórę, a przez kolejne tygodnie obserwuje, jak skóra reaguje. Jeśli pojawia się lekkie przesuszenie, pomocny bywa prosty krem nawilżający, bez drażniących dodatków zapachowych.

Na początku nie warto stosować retinolu tego samego wieczoru co inne silnie działające produkty złuszczające. Dotyczy to zwłaszcza kwasów, peelingów i preparatów przeciwtrądzikowych, które same potrafią wysuszać skórę. Pieczenie utrzymujące się po aplikacji, wyraźny rumień, bolesne pękanie naskórka lub nasilony świąd to sygnał, by zrobić przerwę i uprościć pielęgnację.

Kiedy lepiej zrezygnować z retinolu lub wprowadzać go szczególnie ostrożnie?

W ciąży i podczas jej planowania należy zrezygnować z retinoidów stosowanych na skórę, także z kosmetyków z retinolem. Bezpieczną pielęgnację warto wtedy ustalić z lekarzem. Przez skórę wchłania się ich znacznie mniej niż przy lekach doustnych, ale zalecenie unikania ich w ciąży ma charakter ostrożnościowy. Osoby karmiące piersią powinny omówić konkretny preparat z lekarzem lub farmaceutą.

Ostrożność jest potrzebna również przy aktywnym rumieniu, nasilonym AZS, łuszczeniu lub bardzo reaktywnej skórze. W takiej sytuacji najpierw warto złagodzić podrażnienie i wspierać odbudowę bariery ochronnej skóry, a nie dokładanie kolejnego składnika aktywnego. Nie należy też przyjmować wysokich dawek witaminy A w suplementach wyłącznie po to, by poprawić wygląd cery, ponieważ nadmiar witaminy A przyjmowanej doustnie może szkodzić zdrowiu; pielęgnację i suplementację warto traktować jako dwie osobne sprawy.

Dobry plan jest prosty: wybierz jeden produkt z pochodną witaminy A, wprowadzaj go powoli, dbaj o nawilżanie i codziennie stosuj ochronę przeciwsłoneczną. Jeśli trądzik jest nasilony, zostawia blizny albo mimo pielęgnacji nie ustępuje, lepszym krokiem będzie konsultacja dermatologiczna niż samodzielne zwiększanie mocy produktu.

Źródła:

• American Academy of Dermatology (Retinoid or retinol?)
• PubMed (Topical tretinoin for treating photoaging: A systematic review of randomized controlled trials)
• PubMed (Topical Treatments for Photoaged Skin)
• MotherToBaby (Topical Tretinoin)
• NIH Office of Dietary Supplements (Vitamin A and Carotenoids: Health Professional Fact Sheet)