Kwasy omega-3 od lat pojawiają się w zaleceniach dotyczących zdrowia mózgu i profilaktyki chorób neurodegeneracyjnych. Nowe badanie wskazuje jednak, że ich działanie nie jest jednakowe w każdej sytuacji. Szczególną uwagę zwrócono na osoby po powtarzających się urazach głowy, u których procesy regeneracji mogą przebiegać inaczej. W tym kontekście znaczenie ma nie tylko obecność tych kwasów w diecie, ale także ich forma i proporcje.
Omega-3 a regeneracja mózgu po urazach
Kwasy omega-3 są od dawna obecne w zaleceniach żywieniowych jako składnik wspierający zdrowie serca i mózgu. Wcześniejsze badania wiązały ich spożycie z niższym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy typu 2, reumatoidalnego zapalenia stawów, depresji oraz chorób neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Parkinsona i choroba Alzheimera. Najnowsze wyniki opublikowane w czasopiśmie „Cell Reports” dotyczą jednak sytuacji osób, które doświadczyły powtarzających się łagodnych urazów głowy. W tym przypadku suplementy zawierające omega-3 nie wykazały jednoznacznych korzyści, a obserwacje wskazują na ich możliwy wpływ na procesy zachodzące w mózgu w trakcie jego odbudowy.
EPA a odbudowa mózgu - mechanizm działania w badaniu
Badanie oparto na modelach zwierzęcych oraz na komórkach śródbłonka naczyń mózgowych pochodzenia ludzkiego. Zespół analizował, jak długotrwałe stosowanie preparatów zawierających omega-3 wpływa na procesy naprawcze po powtarzających się urazach. Onder Albayram, profesor patologii i neuronauki na Medical University of South Carolina, wyjaśnia: „Ten projekt rozwijał się przez kilka lat i był motywowany szerszym pytaniem”. Następnie dodaje: „Olej rybi jest szeroko stosowany i powszechnie uznawany za korzystny, jednak obserwacje z innych dziedzin medycyny sugerują, że jego działanie może zależeć od kontekstu biologicznego, zwłaszcza w okresach naprawy tkanek”. W badaniu wskazano, że jeden z kwasów omega-3 - EPA - był związany z obniżoną zdolnością komórek do regeneracji. „Stwierdziliśmy, że EPA, w przeciwieństwie do DHA, zmniejszał zdolność komórek śródbłonka do naprawy, w tym tworzenia sieci naczyniowej i gojenia”. Wyniki sugerują, że działanie EPA może być bezpośrednie i dotyczyć mechanizmów naprawczych, a nie tylko odzwierciedlać uszkodzenie.
Białko tau, układ naczyniowy i funkcje poznawcze
W trakcie analizy zaobserwowano nagromadzenie białka tau w obrębie kory mózgowej, powiązane z naczyniami krwionośnymi. „Zaobserwowaliśmy nagromadzenie tau związane z naczyniami w korze mózgu, co jest znaną, choć wciąż nie do końca wyjaśnioną cechą takich schorzeń jak przewlekła encefalopatia pourazowa” – wyjaśnia Albayram. Zmiany te były związane z zaburzeniem współpracy między aktywnością neuronów a przepływem krwi, określanym jako rozłączenie neuro-naczyniowe. Towarzyszyło temu pogorszenie uczenia się przestrzennego oraz pamięci. Badacze wskazują również na zmiany w strukturze i funkcjonowaniu jednostki neuro-naczyniowej, co potwierdzono analizami mikroskopowymi.
Czy suplementy omega-3 są bezpieczne?
Dung Trinh, lekarz chorób wewnętrznych i dyrektor medyczny Healthy Brain Clinic, podkreśla, że wyniki nie oznaczają, że suplementy omega-3 są szkodliwe dla wszystkich. „To badanie nie dowodzi, że olej rybi powoduje uszkodzenia mózgu w ogólnej populacji” – mówi. Zwraca jednak uwagę, że w przypadku osób z powtarzającymi się urazami głowy, w tym sportowców czy osób narażonych na częste upadki, wyniki mogą mieć znaczenie praktyczne. Meridan Zerner wskazuje, że badanie przeprowadzono na modelach zwierzęcych, a jego wyniki wymagają potwierdzenia w badaniach z udziałem ludzi. Podkreśla również, że nie określono jednoznacznie dawek EPA odpowiadających realnym warunkom oraz skali urazów. W kontekście codziennej diety zaleca się spożywanie ryb kilka razy w tygodniu, włączanie warzyw, owoców, orzechów oraz utrzymanie odpowiedniego nawodnienia i ograniczenie żywności wysokoprzetworzonej.
Polecany artykuł:
