- Nowa technologia skanowania oka może precyzyjniej określać biologiczny wiek twojego ciała, co ma kluczowe znaczenie dla zdrowia.
- Naukowcy z Narodowego Uniwersytetu w Seulu opracowali szybką i nieinwazyjną metodę, która pomaga wykryć ukryte problemy zdrowotne.
- Zrozumienie wieku biologicznego jest kluczowe dla wczesnej diagnostyki chorób i personalizowanych strategii profilaktycznych.
Jak oko może zdradzać prawdziwy wiek organizmu?
Wiek metrykalny mówi tylko, ile lat minęło od urodzenia. Dla zdrowia znaczenie ma jednak także wiek biologiczny, który pokazuje tempo starzenia się organizmu pod wpływem genów, środowiska i stylu życia. Jego dokładne określenie od lat stanowi wyzwanie dla naukowców. Coraz więcej badań przybliża jednak metody, które w przyszłości mogą pozwolić wcześniej wykrywać poważne problemy zdrowotne, a nawet oceniać ryzyko ich wystąpienia.
Nowe możliwości w tej dziedzinie pokazuje badanie zespołu z Narodowego Uniwersytetu w Seulu, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie „GeroScience”. Naukowcy wykazali, że szybkie i nieinwazyjne skanowanie tylnej części oka może służyć do szacowania biologicznego starzenia się. Opracowana metoda pozwala przewidywać wiek dokładniej niż wcześniejsze modele wykorzystujące obrazy siatkówki. W przyszłości może więc znaleźć zastosowanie we wczesnej diagnostyce.
Technologia RAG - co to takiego?
Badanie wykorzystuje technologię RAG (Retinal Age Gap), którą naukowcy rozwijają już od kilku lat. W uproszczeniu polega ona na analizie dużej bazy obrazów siatkówki. Na podstawie wyglądu oka -części ciała ściśle powiązanej z mózgiem i sercem - system określa wiek danej osoby, a następnie wskazuje potencjalne różnice w tempie biologicznego starzenia się.
Osoby w tym samym wieku chronologicznym mogą znacznie różnić się pod względem biologicznego starzenia się i stanu zdrowia. Wpływają na to czynniki genetyczne, środowiskowe oraz związane ze stylem życia. „Podkreśla to rosnące zapotrzebowanie na dokładne, dostępne wskaźniki biologiczne wieku, które pozwolą uchwycić tę heterogeniczność, udoskonalić prognozowanie ryzyka i pomóc w opracowaniu strategii profilaktycznych” - czytamy w publikacji.
Jak przeprowadzono badanie?
W ramach najnowszych prac naukowcy rozszerzyli wcześniejsze badania RAG, dodając nowe dane treningowe i modyfikując algorytm. Co istotne, uwzględnili kombinację obrazów pochodzących zarówno ze zdrowych oczu, jak i z oczu dotkniętych chorobami siatkówki lub nerwu wzrokowego - czego brakowało w większości poprzednich badań.
Do systemu wprowadzono aż 29 530 skanów siatkówki, pochodzących od 7535 uczestników. Następnie przetestowano go na 14 832 różnych skanach od kolejnych 7416 uczestników. Model był w stanie przewidzieć rzeczywisty wiek metrykalny ze średnim błędem wynoszącym zaledwie 2,5-2,7 roku, co świadczy o jego dużej dokładności w porównaniu z poprzednimi konfiguracjami RAG.
Wiek biologiczny a styl życia i choroby
Wyniki badania wyraźnie pokazały związek między wyższymi wynikami RAG a różnymi czynnikami zdrowotnymi i stylem życia. Okazało się, że wyższy wskaźnik RAG - czyli szybsze starzenie się biologiczne oka - koreluje z:
- +2,52 roku w przypadku cukrzycy
- +0,5 roku w przypadku obecnych palaczy
- +0,46 roku w przypadku byłych palaczy
- +0,6 roku w przypadku zwyrodnienia plamki żółtej
- +1,86 roku w przypadku zaćmy
Warto jednak zaznaczyć, że związek z zaćmą może częściowo wynikać z bardziej zamglonych obrazów, a niekoniecznie z szybszego starzenia się siatkówki. Naukowcy przyznają również, że nie porównali swojego podejścia z innymi metodami pomiaru starzenia biologicznego. Jednak silne powiązania między wyższymi wynikami RAG a stanami, które, jak wiadomo, wpływają na wiek biologiczny, są obiecujące.
"RAG, czyli początkowa różnica w przewidywaniu wieku uzyskana na podstawie obrazowania, jest zatem powiązana ze stylem życia, zdrowiem ogólnym i zdrowiem oczu" - piszą badacze.
Nowe możliwości diagnostyczne
Istotnym elementem prac było rozszerzenie baz danych wykorzystywanych do trenowania modelu o skany zarówno zdrowych, jak i chorych oczu. Naukowcy zadbali również o to, aby podstawowy model RAG jednocześnie uwzględniał płeć i oceniał wiek. Takie podejście określa się mianem „uczenia wielozadaniowego”. W praktyce równoczesna analiza kilku parametrów może ograniczyć niedokładności wynikające z różnic między kobietami i mężczyznami.
Technologia ta może nie tylko zwiększyć dokładność oceny wieku biologicznego, ale również pomóc w wykrywaniu problemów zdrowotnych, które w przeciwnym razie mogłyby pozostać niezauważone. Zanim jednak znajdzie takie zastosowanie, potrzebne są dalsze badania i prace nad jej rozwojem.
„W klinikach okulistycznych, gdzie rutynowo wykonuje się obrazowanie dna oka, RAG może pomóc w identyfikacji pacjentów w celu dalszej ogólnej oceny zdrowia” - piszą autorzy. „Jeśli zostaną potwierdzone badaniami longitudinalnymi, seryjne pomiary RAG mogą stanowić narzędzie do śledzenia zmian u danej osoby i oceny reakcji na interwencje systemowe”.
RAG wymaga dalszej walidacji
Kolejnym etapem badań będzie długoterminowa obserwacja uczestników, która pozwoli ocenić, czy leczenie lub zmiany stylu życia wpływają na „wiek” siatkówki. Naukowcy będą musieli również porównać dokładność RAG z uznanymi metodami oceny biologicznego starzenia się.
Na obecnym etapie system lepiej sprawdza się w analizowaniu trendów na poziomie populacji niż w ocenie pojedynczych osób. Wynika to m.in. z tego, że wiele wykrywanych przez niego różnic jest niewielkich w porównaniu z marginesem błędu modelu.
8
Źródło: https://link.springer.com/article/10.1007/s11357-026-02538-8
