- Guzy łagodne pozostają w jednym miejscu, natomiast złośliwe mają zdolność naciekania tkanek i tworzenia przerzutów
- Według National Cancer Institute komórki nowotworowe dzielą się chaotycznie i niszczą zdrowe części organizmu
- Do niepokojących sygnałów należą nagłe zmiany masy ciała, niewyjaśnione zmęczenie oraz rany, które się nie goją
- Biopsja jest jedynym skutecznym sposobem na pewne odróżnienie łagodnej zmiany od groźnego nowotworu złośliwego
Co to jest guz i czy guz zawsze oznacza raka?
Guz to zmiana w tkankach, która może pojawić się w organizmie, ale nie zawsze oznacza nowotwór złośliwy. National Cancer Institute dzieli guzy na dwie główne grupy: łagodne i złośliwe (nowotworowe). To rozróżnienie ma znaczenie dla rokowania i dalszego postępowania, bo nie każda narośl jest groźna.
Guzy łagodnenie są rakiem. Mogą urosnąć do dużych rozmiarów i uciskać sąsiednie narządy, ale zwykle nie rozprzestrzeniają się na inne części ciała. Guzy złośliwe mogą naciekać pobliskie tkanki i dawać przerzuty, przemieszczając się z krwią lub układem limfatycznym.
Guz łagodny a złośliwy: różnice na poziomie komórkowym
Różnice między guzem łagodnym a złośliwym widać już w zachowaniu komórek. Materiały szkoleniowe SEER (National Cancer Institute) wskazują, że komórki nowotworowe w guzach złośliwych przestają pełnić swoje funkcje i dzielą się w sposób chaotyczny. Tworzą nieregularną masę, która niszczy zdrowe tkanki i może zajmować kolejne miejsca w organizmie.
Guzy łagodne zwykle pozostają w miejscu, w którym powstały. Często otacza je torebka z tkanki, która oddziela zmianę od otoczenia i ogranicza jej naciekanie. Nawet jeśli guz jest duży, jego komórki nie przemieszczają się do innych narządów, co zazwyczaj ułatwia usunięcie zmiany.
Objawy, które mogą sugerować nowotwór złośliwy
Objawy mogą sugerować obecność guza złośliwego, ale wiele z nich jest niespecyficznych i zdarza się także w innych chorobach. Mayo Clinic zwraca uwagę, by obserwować nietypowe zmiany w samopoczuciu i wyglądzie, zwłaszcza gdy utrzymują się dłużej. W takiej sytuacji potrzebna jest konsultacja i diagnostyka.
Do objawów, które warto skonsultować i zdiagnozować, należą:
- utrzymujące się silne zmęczenie
- wyczuwalny pod skórą guzek lub wyraźne stwardnienie
- nagła zmiana masy ciała, której nie planowałaś
- zmiany skórne, na przykład rany, które się nie goją, albo zmiany w wyglądzie znamion
- utrzymujący się kaszel, chrypka lub trudności z połykaniem
- niewyjaśnione krwawienia, siniaki lub nocne poty.
Nowotwory złośliwe w Polsce: dane
Dane z Polski pokazują, że nowotwory złośliwe dotyczą podobnej liczby kobiet i mężczyzn. Z raportu opracowanego między innymi przez dr. n. med. Tomasza Mierzwę wynika, że w 2023 roku odnotowano łącznie 192 922 zachorowania. W tej grupie było 96 925 mężczyzn i 95 997 kobiet.
Te same dane pokazują też dużą liczbę zgonów. W 2023 roku z powodu nowotworów złośliwych zmarło w Polsce 99 676 osób. To przypomnienie, że profilaktyka i wczesne wykrycie mają znaczenie, bo zwiększają szanse na skuteczne leczenie.
Jak odróżnić guz łagodny od złośliwego: badania i biopsja
Jeśli wyczujesz w ciele zmianę, nie przesądza to jeszcze o rozpoznaniu. O tym, czy guz jest łagodny, czy złośliwy, decydują badania diagnostyczne, a kluczowe znaczenie ma biopsja. To badanie polega na pobraniu fragmentu tkanki i ocenie go pod mikroskopem przez specjalistę.
W przypadku wyczuwalnego guzka lub stwardnienia liczy się czas i sprawna diagnostyka. Nie warto zwlekać ani próbować stawiać diagnozy samodzielnie. Rozpoznanie oparte na badaniach i szybkie rozpoczęcie leczenia, jeśli będzie potrzebne, zmniejszają ryzyko powikłań.
7
Źródła:
