- Kamica ślinowa polega na tworzeniu się złogów blokujących swobodny wypływ śliny do jamy ustnej
- Nasilenie bólu podczas jedzenia wynika z gwałtownego wzrostu produkcji śliny napierającej na powstałą blokadę
- Według Merck Manual pomocne bywa ssanie cytryny, co pobudza ślinianki i ułatwia wypłukanie małych kamieni
- Pilnej pomocy wymagają pacjenci z gorączką, dreszczami oraz trudnościami w oddychaniu lub przełykaniu pokarmów
- Nowoczesne zabiegi pozwalają na usunięcie złogów za pomocą cienkiego endoskopu lub rozbijanie ich ultradźwiękami
Kamica ślinianek: co to jest i skąd bierze się ból
Kamica ślinianek (sialolithiasis) to częsta przyczyna bolesnego obrzęku ślinianek. W przewodzie, którym ślina ma odpływać do jamy ustnej, tworzy się mały złóg, czyli kamień, który utrudnia przepływ. Najczęściej dotyczy to dużych ślinianek: przyusznych, podżuchwowych i podjęzykowych. StatPearls podaje, że to zmiana łagodna, ale ból może być nagły i silny, zwykle po jednej stronie twarzy.
Dlaczego ślinianka boli przy jedzeniu i rośnie obrzęk
Ból przy jedzeniu wynika z tego, że ślinianki wtedy pracują najmocniej. Gdy zaczynasz jeść albo nawet czujesz zapach potrawy, produkcja śliny szybko rośnie, bo organizm przygotowuje się do przeżuwania i trawienia. Jeśli przewód jest zatkany kamieniem, ślina nie ma ujścia i zaczyna „napierać” na śliniankę. Medycyna Praktyczna opisuje, że taki zastój rozciąga śliniankę, przez co pojawia się nagły obrzęk i ostry ból.
Rozpoznanie kamicy ślinianek: wywiad, badanie i USG
Rozpoznanie zwykle zaczyna się od wywiadu i badania, w którym lekarz ocenia ślinianki także dotykiem. Najczęściej wykonywanym badaniem obrazowym jest USG, bo pozwala znaleźć złóg i ocenić, co dzieje się w śliniance. Jeśli sprawa jest bardziej złożona, mogą być potrzebne badania takie jak tomografia komputerowa albo rezonans magnetyczny.
Merck Manual opisuje też próbę z kwaśnym bodźcem (np. sok z cytryny), która pobudza wydzielanie śliny i może szybko nasilić objawy, gdy przewód jest zablokowany.
Objawy alarmowe przy obrzęku ślinianki: kiedy potrzebna jest pilna pomoc
Kamienie w przewodzie ślinowym nie są nowotworem, ale mogą prowadzić do powikłań, na przykład ostrego zapalenia. Jeśli pojawia się obrzęk przed uchem, pod żuchwą albo na dnie jamy ustnej, liczą się też inne objawy towarzyszące. MedlinePlus podaje, że pilnej pomocy należy szukać, gdy wystąpią:
- wysoka gorączka i dreszcze
- poważne problemy z oddychaniem
- trudności z przełykaniem pokarmów lub płynów
- szybko narastający, silny ból i zaczerwienienie skóry.
Leczenie kamicy ślinianek: domowe sposoby i metody w gabinecie
Leczenie kamicy ślinianek obejmuje metody domowe i zabiegi medyczne. Na początku zwykle zaleca się nawadnianie, delikatny masaż bolesnego miejsca i leki przeciwzapalne.
Merck Manual podaje, że pomocne bywa też ssanie plasterka cytryny lub kwaśnych, twardych cukierków co 2-3 godziny, bo to pobudza wydzielanie śliny i może wypłukać mały kamień. Drobne złogi położone blisko ujścia przewodu lekarz czasem usuwa, wyciskając je podczas wizyty.
Usuwanie kamieni ze ślinianek: sialendoskopia i litotrypsja
Gdy metody domowe nie przynoszą ulgi, możliwe są zabiegi wykonywane przez specjalistę, na przykład otolaryngologa lub chirurga szczękowo-twarzowego. Coraz częściej stosuje się sialendoskopię, czyli małoinwazyjne usunięcie kamieni o wielkości do 5 mm przy użyciu cienkiego endoskopu.
Inną opcją jest litotrypsja, czyli rozbijanie złogów ultradźwiękami na mniejsze fragmenty, które łatwiej się wydostają. W profilaktyce pomaga regularne nawadnianie i reagowanie na nawracający ucisk w okolicy żuchwy, bo przewlekłe problemy mogą skończyć się koniecznością usunięcia ślinianki.
7
Źródła:
