Stan przedcukrzycowy dotyczy nawet jednej trzeciej dorosłych, w zależności od wieku. Przez dekady dominowało jedno zalecenie: redukcja masy ciała. U osób z podwyższonym poziomem glukozy miało to ograniczać ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2. Dane epidemiologiczne nie uległy jednak poprawie, a wielu pacjentów nie osiąga zakładanych efektów redukcji masy ciała.
Stan przedcukrzycowy bez odchudzania – nowe podejście do remisji
W pracy, opublikowanej w 2025 roku w „Nature Medicine”, zespół badawczy pod kierunkiem Arvida Sandfortha oraz współautorów, opisuje inny mechanizm. Remisja stanu przedcukrzycowego, rozumiana jako powrót poziomu glukozy do normy, była obserwowana także bez redukcji masy ciała. Dotyczyło to około jednej czwartej uczestników programów stylu życia.
Tłuszcz trzewny a insulina – dlaczego lokalizacja tłuszczu ma znaczenie
Kluczowy element dotyczy rozmieszczenia tkanki tłuszczowej. Tłuszcz trzewny, zlokalizowany wokół narządów jamy brzusznej, wiąże się z przewlekłym stanem zapalnym i zaburzeniem działania insuliny. Insulina odpowiada za regulację poziomu glukozy we krwi, a jej nieprawidłowe działanie prowadzi do wzrostu stężenia cukru. Inaczej działa tłuszcz podskórny. Tkanka tłuszczowa znajdująca się bezpośrednio pod skórą może wspierać procesy metaboliczne i sprzyjać prawidłowej odpowiedzi organizmu na insulinę. W badaniu zaobserwowano, że osoby, u których doszło do remisji bez utraty masy ciała, wykazywały przesunięcie tłuszczu z obszaru trzewnego do podskórnego, mimo braku zmian w wadze.
GLP-1 naturalnie w organizmie – hormony regulujące poziom cukru
Istotną rolę odgrywają również mechanizmy hormonalne. W badaniu wskazano na znaczenie hormonów inkretynowych, w tym GLP-1. Hormon ten wpływa na komórki beta trzustki i zwiększa wydzielanie insuliny w odpowiedzi na wzrost poziomu glukozy. U osób, u których doszło do remisji stanu przedcukrzycowego bez odchudzania, obserwowano wzrost aktywności układu GLP-1 oraz ograniczenie działania hormonów podnoszących poziom glukozy. Mechanizm ten odpowiada za poprawę kontroli glikemii bez konieczności redukcji masy ciała.
Dieta i aktywność fizyczna a tłuszcz trzewny – jak obniżyć cukier bez utraty wagi
Wyniki badania wskazują na konkretne elementy stylu życia. Dieta bogata w wielonienasycone kwasy tłuszczowe, charakterystyczna dla modelu śródziemnomorskiego, sprzyja redukcji tłuszczu trzewnego. Źródłem tych tłuszczów są m.in. ryby, oliwa oraz orzechy. Znaczenie ma także aktywność fizyczna, szczególnie trening wytrzymałościowy. Regularny wysiłek może zmniejszać ilość tłuszczu w jamie brzusznej, nawet przy stabilnej masie ciała. W efekcie dochodzi do poprawy wrażliwości na insulinę i normalizacji poziomu glukozy.
Remisja stanu przedcukrzycowego a profilaktyka cukrzycy typu 2
Remisja osiągnięta bez utraty masy ciała zapewniała podobny poziom ochrony przed rozwojem cukrzycy typu 2 jak remisja związana z redukcją masy ciała. Zmienia to podejście do profilaktyki choroby, która pozostaje jednym z najpoważniejszych problemów zdrowotnych na świecie. Nowe dane wskazują, że priorytetem powinna być normalizacja poziomu glukozy oraz poprawa funkcji metabolicznych, niezależnie od zmian masy ciała. W praktyce oznacza to większe znaczenie jakości tkanki tłuszczowej i jej rozmieszczenia niż samej liczby kilogramów.
Kalkulator BMI
Do sprawdzenia prawidłowej wagi (a także wzrostu i obwodu głowy) dzieci do lat 18 używane są siatki centylowe, określające czy dziecko rośnie proporcjonalnie do wieku.
