Naukowcy przeanalizowali dane ponad 10 mln osób pochodzących z 5,1 mln rodzin z dwojgiem dzieci. Informacje pochodziły z dużej amerykańskiej bazy roszczeń ubezpieczeniowych i obejmowały okres dwóch dekad. Badacze sprawdzili zależności między kolejnością urodzenia a 569 chorobami, wykorzystując dwa sposoby analizy: porównywali pierworodnych i drugorodnych pochodzących z różnych rodzin oraz rodzeństwo wychowujące się w tej samej rodzinie.
Kolejność urodzenia a zdrowie. Badacze przeanalizowali ponad 10 mln osób
Spośród 418 chorób, dla których liczba przypadków była wystarczająca do przeprowadzenia analizy, w przypadku 150 wykazano istotny statystycznie związek z kolejnością urodzenia. Różnice pojawiały się w niemal wszystkich analizowanych obszarach klinicznych, a nie tylko w kilku chorobach, z którymi wcześniej łączono pozycję dziecka w rodzinie. Autorzy podkreślają jednak, że wielkość tych różnic była niewielka. Wyniki opisują zależności obserwowane w ogromnej populacji, ale nie pozwalają przewidywać stanu zdrowia konkretnej osoby wyłącznie na podstawie tego, czy urodziła się jako pierwsze czy drugie dziecko.
Pierworodne dziecko a ADHD, autyzm i alergie. Te choroby występowały częściej
Wśród pierworodnych częściej odnotowywano zaburzenia neurorozwojowe, w tym autyzm, ADHD, zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne oraz tiki. Wyższe były również wskaźniki niektórych chorób związanych z układem odpornościowym i reakcjami alergicznymi. Dotyczyło to między innymi alergii pokarmowych, kataru siennego i astmy, a także trądziku. U pierwszych dzieci częściej występowały również zaburzenia lękowe i depresja, choć w przypadku tych problemów różnice między rodzeństwem były mniejsze. Najbardziej czytelne wyjaśnienie dotyczy alergii. Wczesny kontakt z różnorodnymi drobnoustrojami może wpływać na dojrzewanie układu odpornościowego i jego zdolność do odróżniania rzeczywistych zagrożeń od nieszkodliwych czynników środowiskowych. Drugie dziecko zwykle ma kontakt z większą liczbą drobnoustrojów wcześniej, ponieważ starsze rodzeństwo może przynosić je do domu między innymi ze szkoły lub innych miejsc, w których przebywa z rówieśnikami. Taka wcześniejsza ekspozycja na mikroorganizmy może częściowo wyjaśniać, dlaczego u drugorodnych alergie występowały rzadziej.
Kolejność urodzenia a autyzm nie oznacza prostego związku przyczynowego
Znacznie trudniej wyjaśnić różnice dotyczące zaburzeń neurorozwojowych. Badacze nie wskazują jednej przyczyny, która tłumaczyłaby częstsze rozpoznawanie autyzmu, ADHD, OCD czy tików u pierworodnych. W grę może wchodzić kilka nakładających się czynników, między innymi biologiczne różnice związane z kolejnymi ciążami, sposób obserwowania rozwoju pierwszego dziecka przez rodziców czy moment, w którym pojawia się diagnoza. Znaczenie może mieć również zjawisko statystyczne związane z decyzjami prokreacyjnymi. Rodzice, których pierwsze dziecko otrzymało diagnozę autyzmu, nieco rzadziej decydują się na kolejne dziecko. W analizie populacyjnej może to powodować wrażenie silniejszego związku między autyzmem a byciem pierworodnym, niż wynikałoby z samego biologicznego wpływu kolejności urodzenia. Z tego względu wyników badania nie można interpretować jako dowodu, że bycie pierwszym dzieckiem powoduje ADHD, autyzm czy inne zaburzenia.
Drugie dziecko a zdrowie. Częściej pojawiały się migrena i problemy trawienne
Drugorodni również nie byli grupą wolną od częściej obserwowanych problemów zdrowotnych. W porównaniu z pierworodnymi częściej rozpoznawano u nich między innymi zapalenie żołądka, zespół jelita drażliwego, migrenę oraz zaburzenia związane z używaniem substancji. W przypadku tych ostatnich naukowcy nie mają jeszcze jednoznacznego wyjaśnienia. Możliwe znaczenie mogą mieć dynamika relacji rodzinnych, wpływ starszego rodzeństwa oraz środowisko społeczne, jednak na podstawie przedstawionych danych nie można wskazać jednego mechanizmu. Najważniejszy wniosek z badania pozostaje więc ostrożny: kolejność urodzenia może wiązać się z niewielkimi różnicami w ryzyku niektórych chorób, ale nie determinuje zdrowia. Znacznie większe znaczenie dla długoterminowej kondycji mają styl życia, środowisko, sposób odżywiania, sen, poziom stresu i doświadczenia z pierwszych lat życia. Wyniki obejmujące miliony osób pokazują wzorce populacyjne, nie indywidualną prognozę dla pierworodnego ani drugiego dziecka.
