Wady postawy u dzieci - przyczyny, leczenie i zapobieganie skrzywieniom kręgosłupa

2008-02-05 12:40 Beata Prasałek

Twoje dziecko pracuje na wadę postawy, jeśli godzinami siedzi przy biurku, przed telewizorem lub komputerem, jeśli spędza mało czasu na dworze i unika sportów. Obecnie wady postawy stanowią coraz poważniejszy problem dzieci w wieku szkolnym.

Wbrew pozorom wada postawy to nie tylko nienaturalne skrzywienia kręgosłupa. Jeżeli dziecko ma chore biodra, kolana lub stopy, wówczas chodzenie, stanie, bieganie, a nawet siedzenie może sprawiać mu ból. Żeby ten ból zmniejszyć - ustawia ono swoje ciało nienaturalnie (czyli niesymetrycznie, krzywo). Jeśli robi to stale, wówczas cały szkielet się deformuje. Pojawia się np. garb, “kurza" klatka piersiowa, brzuch zostaje wypchnięty do przodu. Takie wady postawy to nie problem estetyczny. Dziecko z dużą wadą ma też m.in. kłopoty z oddychaniem, szybciej się męczy, często miewa bóle głowy, utyka. Podczas zabaw nie nadąża za zdrowymi rówieśnikami. Bywa przez nich odtrącane, a to powód do stresu, a nawet depresji.

Przyczyny wad postawy

Po przyjściu na świat maluch najpierw wypycha plecy do tyłu (to dlatego, że w brzuchu mamy miał tzw. pozycję embrionalną, czyli jego kręgosłup swym kształtem przypominał literę “c”), a gdy uczy się chodzić - wypina brzuszek do przodu. Te zmiany sylwetki związane są z łapaniem równowagi. Około 6. roku życia kręgosłup zaczyna przyjmować prawidłowy kształt - z profilu przypomina dwie rozciągnięte, stojące na sobie litery “s” - ale tak naprawdę ostatecznie ukształtuje się około 18. roku życia. Gdy maluch idzie do szkoły, dla kręgosłupa zaczyna się trudny czas. To okres szybkiego wzrostu dziecka. Mięśnie nie nadążają za rozwojem kośćca i nie stanowią wystarczającej podpory dla kręgosłupa. A wtedy właśnie zmienia się tryb życia młodego człowieka: mniej czasu poświęca zabawom na podwórzu, bieganiu, a więcej godzin spędza w ławce lub przy komputerze, często przyjmując niewłaściwą pozycję. Dziecko siedzące przy biurku na podkulonych nogach (lub na zgiętej nodze) i podpierające przechyloną głowę na dłoni to bardzo częsty widok.
Drugi krytyczny moment to okres dojrzewania. Zmiana proporcji ciała i dotychczasowego środka ciężkości powoduje, że nastolatki zaczynają wypinać brzuch. Dziewczęta garbią się, by ukryć rosnący biust, a chłopcy - by zatuszować nagły skok wzrostowy. Gdy przyzwyczają się do złej postawy, trudno będzie ich od niej odzwyczaić, poza tym utrwalą się skrzywienia kręgosłupa.

Ważne

Sylwetka dziecka zaczyna się kształtować już w brzuchu mamy. W pierwszych 3-4 miesiącach życia płodu powstają zalążki układu kostnego. Czy będzie on dostatecznie mocny, zależy to od mamy malca. Jeśli dba o siebie, dba też o swoje nienarodzone dziecko. Od początku ciąży powinna więc: wypoczywać, gimnastykować się, dużo czasu spędzać na świeżym powietrzu, jadać warzywa, owoce, nabiał i ryby, bo w nich znajdują się korzystne dla rozwoju płodu witaminy oraz mikro- i makroelementy. Najważniejsze to kwas foliowy (np. folik), witamina D3, jod (np. feminatal) oraz wapń (np. calcium D3).

Skrzywienia kręgosłupa

  • Skolioza to boczne skrzywienie kręgosłupa. Powstaje, gdy dziecko najszybciej rośnie, zwykle między 6. a 24. miesiącem życia, następnie między 5. a 8. oraz 11. a 14. rokiem życia. Objawy: gdy patrzymy na plecy dziecka z tyłu, widzimy, że kręgosłup nie tworzy linii prostej, ale wykrzywia się w łuki. Najczęściej wygięcia powstają na wysokości lędźwi, na odcinku piersiowym albo szyjnym. Najbardziej widocznym sygnałem skoliozy jest niesymetryczne ułożenie łopatek. Przyczyny: jest ich sporo - od wad wrodzonych kręgosłupa, złej budowy miednicy, nierównej długości nóg po brak ruchu, noszenie ciężkich toreb i nieprawidłową postawę podczas siedzenia.
  • Lordoza – kręgosłup jest wygięty do przodu na odcinku lędźwiowym.Objawy: patrząc na profil dziecka, zauważamy, że ma ono wklęsłe plecy i wystający brzuch.Przyczyny: jest zwykle wynikiem krzywicy, gruźlicy, porażenia mięśni grzbietu, zwichnięcia biodra, ale również braku ruchu i niebezpiecznych przeciążeń kręgosłupa.
  • Kifoza, czyli nadmierne wygięcie kręgosłupa w tył na odcinku piersiowym. Objawy: dostrzegamy to, obserwując plecy lub profil dziecka. Kifoza to tzw. okrągłe plecy, a nawet garb. Przyczyny: najczęściej powstaje w efekcie krzywicy lub jako następstwo zgniecenia kręgu, np. na skutek dźwignięcia zbyt dużego ciężaru przez dziecko.
Zrób to koniecznie

Chcesz sprawdzić, czy twoje dziecko ma problemy z kręgosłupem?

Zrób w domu prosty test. Jeśli cokolwiek cię zaniepokoi - zgłoś się szybko do ortopedy.

  1. Poproś, by dziecko w samych majteczkach stanęło tyłem do ciebie. Przyjrzyj się, czy ma ramiona na tej samej wysokości i równe łopatki. Jeśli któreś ramię jest bardziej pochyłe, a któraś z łopatek niżej, sygnalizuje to wadę postawy. To samo dotyczy bioder. Gdy któreś jest bardziej wypchnięte w bok, mamy powód do zmartwienia.
  2. Powiedz, żeby dziecko wykonało skłon do przodu, jakby chciało chwycić dłońmi palce stóp, ale nie zginało nóg w kolanach. Obejrzyj teraz dokładnie jego plecy - powinny być jednakowo wysklepione po jednej i po drugiej stronie kręgosłupa (każda asymetria jest niepokojąca). Przejedź kciukiem po kręgosłupie, delikatnie naciskając. Różowa linia, która się pojawi, powinna być prosta.
  3. Na koniec niech dziecko stanie do ciebie bokiem. Zobacz, czy plecy nie są zbyt okrągłe (garbate), a brzuch zanadto wypięty.

Ćwiczenia korekcyjne na kręgosłup

Jeśli wada postawy jest wcześnie wykryta (odstępstwo od pionu w przypadku kręgosłupa jest mniejsze niż 10 stopni i dziecko ma 7-8 lat), często wystarczą ćwiczenia korekcyjne i zmiana nawyków malca. Opisy ćwiczeń dla dziecka dostaniemy od ortopedy. Czasem też zleca on zajęcia rehabilitacyjne. Ważna jest zmiana trybu życia: dziecko powinno jak najwięcej się ruszać, chodzi bowiem o wzmocnienie mięśni i więzadeł stabilizujących kręgosłup. Z lekarzem lub rehabilitantem ustalmy też dyscypliny sportowe wskazane dla naszej pociechy. Na przykład przy skoliozie wskazane jest pływanie, piłka wodna, kajakarstwo, siatkówka, piłka ręczna i koszykówka. Nie jest natomiast wskazane uprawianie skoków, gimnastyki przyrządowej czy dźwiganie ciężarów. Przy lordozie zalecane jest pływanie na plecach, a przy kifozie - pływanie wszystkimi stylami na brzuchu, nie wolno zaś pływać na plecach, jeździć na rowerze, dźwigać ciężarów i gimnastykować się na przyrządach.

Specjalistyczne leczenie wad postawy

Około 3 proc. przypadków skrzywień kręgosłupa wymaga specjalistycznego leczenia. Najczęściej ortopeda zleca dziecku noszenie gorsetu ortopedycznego, który naciskając na kręgosłup wymusza jego właściwe ustawienie. Wykonany na miarę gorset najpierw trzeba nosić przez 18 godzin na dobę, a potem wystarczy go zakładać na noc.
Czasem potrzebna jest korekcja chirurgiczna wady postawy. Operacja polega na wstawieniu metalowej płytki, która w taki sposób przytrzymuje i stabilizuje kręgosłup w miejscu nienaturalnego wygięcia, że utrzymuje on właściwą pozycję. Zwykle takie rusztowanie obejmuje kilka sąsiadujących ze sobą kręgów.

Zapobieganie skrzywieniom kręgosłupa u małych dzieci

Do skrzywień kręgosłupa często dochodzi w pierwszych miesiącach życia. By im zapobiec:

  • Nie kładź dziecka stale na plecach. Gdy kładziesz je na brzuszku - podnosi główkę i ćwiczy mięśnie grzbietu. Leżąc na plecach, nie ma takich możliwości.
  • Nie noś dziecka stale na tej samej ręce. Żeby zachować równowagę, automatycznie będzie się przechylało tylko w jedną stronę i skrzywienie gotowe.
  • Nie kupuj do łóżeczka zbyt miękkiego materacyka. Nie wkładaj też dziecku pod głowę wysokiej poduszki.
  • Nie nakłaniaj malucha do przedwczesnego wstawania i chodzenia. Pionowa pozycja zbyt forsuje słaby jeszcze kościec i może spowodować deformacje kręgów. Zachęcaj natomiast malca do raczkowania, które wzmacnia mięśnie.
  • Nie unikaj słońca. Latem, gdy doskwiera upał, ustawiaj wózek w półcieniu. Promienie ultrafioletowe sprawiają, że w skórze dziecka wytwarza się niezbędna dla kości witamina D. Brak tej witaminy sprzyja krzywicy.
  • Nie woź dziecka w spacerówce typu składana parasolka. Nieusztywnione oparcie powoduje, że kręgosłup malucha stale przybiera nienaturalny kształt litery C.

Zapobieganie skrzywieniom kręgosłupa u dzieci w wieku szkolnym

  • Zapisz dziecko na gimnastykę korekcyjną. Ortopeda dobierze ćwiczenia do stopnia i rodzaju wady.
  • Codziennie ćwicz z dzieckiem przez ok. 20 minut. To doskonała zabawa i lepsza sprawność was obojga.
  • Zapisz dziecko na basen. Pływanie to najlepsza i najbezpieczniejsza dla kręgosłupa forma zajęć sportowych.
  • Zachęcaj dziecko do ruchu, np. biegania, jazdy na rowerze, rolkach czy na nartach (zwłaszcza biegowych).
  • Zadbaj o właściwą dietę dziecka. Musi być w niej dużo wapnia i witaminy D. W codziennym jadłospisie powinny się więc znaleźć: mleko, biały ser, masło, jogurt, ryby, jaja, warzywa i owoce oraz chude mięso.
  • Nie dopuszczaj u dziecka do nadwagi. Niech jada częściej (także drugie śniadanie w szkole oraz podwieczorek w domu lub na dodatkowych zajęciach), ale mniejsze porcje.
  • Przyzwyczaj swoją pociechę do spania na płaskiej poduszce, najlepiej w pozycji embrionalnej.
  • Kup biurko i krzesło o regulowanej wysokości. Blat biurka powinien być kwadratowy lub prostokątny, a nie owalny czy okrągły. Gdy dziecko siedzi, przedramiona mają leżeć na blacie, a łokcie nieco wystawać poza jego brzeg. Jeśli dziecko pracuje przy komputerze - jego monitor powinien być ustawiony na wprost twarzy, a nie bokiem. Krzesło musi mieć regulowaną wysokość, podpórki pod łokcie i oparcie wybrzuszone na odcinku lędźwiowym kręgosłupa, a wklęsłe - na piersiowym. Gdy dziecko siedzi, jego nogi nie mogą dyndać w powietrzu - stopy mają być oparte o podłogę. Oprócz tradycyjnego krzesła postaw przy biurku tzw. klękosiad. Jest tak skonstruowany, by dziecko musiało balansować i dzięki temu gimnastykować plecy.
  • Wybierz dobry tornister lub plecak do szkoły. Ma mieć usztywniony tył i szerokie, regulowane szelki. Po założeniu na plecy musi do nich przylegać, a nie opierać się na pupie. Zadbaj o to, żeby dziecko nosiło w tornistrze lub plecaku tylko niezbędne rzeczy.

Ćwiczenia, które można wykonywać z dzieckiem

Trudno jest namówić malca do systematycznych ćwiczeń. Na pewno chętniej będzie ćwiczył w twoim towarzystwie i w trakcie zabawy. Poza tym twojemu kręgosłupowi też przyda się trochę gimnastyki.

  • Weź dwie książki w sztywnych okładkach. Jedną połóż na swojej głowie, a drugą na głowie dziecka. Wyznacz zadanie, np. kto szybciej dojdzie do drzwi wejściowych, nie gubiąc przy tym tomu. Plecy cały czas muszą być proste. Wyścig zróbcie kilka razy.
  • Poproś, by dziecko usiadło na piętach i wykonało głęboki skłon w przód, nie odrywając pupy od pięt. Niech jak najdalej wyciągnie ręce przed siebie i jak najdalej położy np. długopis. Jeśli powtarzając ćwiczenie 5 razy, za każdym razem położy przedmiot dalej - dostanie nagrodę. Ty mierzysz odległość. Możesz również wykonać to ćwiczenie. Wtedy dziecko mierzy odległość, a ty dostajesz nagrodę.
  • Chwyćcie kije od szczotki obiema dłońmi i przełóżcie je na plecy. U każdego kij musi leżeć na obu łopatkach. Włącz skoczną muzykę i zaproponuj wspólny taniec z kijami. Kto wymyśli najbardziej fantazyjny krok taneczny - wygrywa. Oceniacie się wzajemnie lub zapraszacie kogoś do jury.
miesięcznik "Zdrowie"
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

Czytaj e-wydanie cenie 1,00 zł i zyskaj dostęp do numerów archiwalnych! W nr 6/2020 "Zdrowia" m.in.: jak działają jelita, 10 pytań o wazektomię, uzależnienia a płeć, dłonie pod ochroną, ćwiczenia na smukłe nogi. "Zdrowie" to 76 stron rzetelnej wiedzy!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie  6/2020
KOMENTARZE
Zuzka
|

Bardzo dobry artykuł. Często jako rodzice zapominamy, że wady postawy u naszych dzieci zaczynają się w niewłaściwym ustawieniu stóp. Kiedy stópka naszego dziecka są jeszcze malutkie możemy je obserwować i porównywać z właściwymi wzorcami. Moja mała poszła do pierwszej klasy i zauważyłam, że skręca stopy do wew. , teraz wiem, że nazywa się to pronacja. Ortopeda zalecił ćwiczenia, obserwacje i wkładki footwave kids do całodziennego używania, żeby przywrócić stopom właściwe ustawienie. Koniecznie trzeba obserwować stopy dziecka, bo tam zaczyna się wiele provlemów jak np niewłaściwa postawa. Po tygodniu moja côrka przyzwyczaiła się do wkładek i bez problemu je nosi.

Filip
|

Cześć, bardzo fajny artykuł, warto dodać że w dzisiejszych czasach ważna jest też odpowiednia dieta dziecka. A jeśli już mamy do czynienia z wadą postawy to trzeba pamiętać o jak najszybszej korekcji wady postawy.Można o tym poczytać na https://e-medicalbroker.com.... Najlepiej zawsze udać się do lekarza lub fizjoterapeuty, który zaleci odpowiednie metody terapii .
Pozdrawiam.

Ojciec
|

Zapraszam na http://fitmatkagagatka.blog... bardzo fajnie opisane co robić żeby zapewnić właściwy rozwój dziecka :)

czesio
|

brzuch umacniać po przez unoszenia nóg np na drążku , bodźce miłe przypominać, by uniknąć kifozy której towarzyszy i lordoza ...bo jeśli górna część kręgosłupa hipotetycznie jest wypchnięta to wiadomo że to wypchnięcie zabiera z sobą resztę ciała, ciągnie nie jest na swoim miejscu..i lędźwiowe osłabia ...wypchnięcie jest w dalszym miejscu niż powinno być prawidłowo, np linijka...prosta i zgięta ] ( ... zgięta już nie dotyka tak wysoko .. bo jej fragment na bok zepchnięty i tworzy inną formę... niepoprawną dla nas .....bezwładność...coś nami rzuca...dlatego te unoszenia nóg ma sens ..włączone powinno być do życia

marianna
|

Moja córka miała płaskostopie. Ważne jest żeby ćwiczyć nie tylko na zajęciach korekcyjnych lecz i w domu. Systematyczne ćwiczenia, do tego wkładki w końcu przyniosły efekt

mama
|

Czy muszę mieć skierowane do ortopedy jeśli chcę iść z dzieckiem?

Dominika
|

Skolioza to nie tylko boczne skrzywieie kręgosłupa!. Skrzywienie występuje we wszystkich płaszczyznach tzn strzłkowej, czołowej, poprzecznej. Dlatego mówiąc o skoliozach prawidłym stwierdzeniem jest że jest to trójpłaszczyznowe skrzywienie kręgosłupa!.

Kate.
|

Jak można nazwać kifozę i lordozę skrzywieniem kręgosłupa? Przecież to są fizjologiczne wygięcia kręgosłupa w płaszczyźnie strzałkowej. Jak osoba pisząca artykuł o wadach postawy może nie znać terminów 'hiperlordoza' i 'hiperkifoza'? Bo to właśnie one są nadmiernymi, nienaturalnymi wygięciami kręgosłupa. Proszę się trochę zastanowić, pisząc taki artykuł, żeby te biedne mamy nie biegały do lekarza, bo ich dziecko ma kifozę, czy lordozę!
czesc:)

Janinka
|

a mój dzieciak ma krzesełko entelo i mam spokojną głowę o jego kręgosłup,przede wszystkim to dobre krzesło dba o prawidłowe ułożenie kręgosłupa mojego dziecka, teraz muszę tylko namówić moje koleżanki z Rady Rodziców, żeby szkoła zakupiła je do klas naszych maluszków!

kaska
|

Moje dziecka kregosłup ma prosty tylko jedna łopatka jest minimalnie wyżej od drugiej dostałam skierowanie do treumatologa i nie wiem czy mam sie bać czy to tylko wystarcza ćwiczenia syn ma 6 lat.