Ciągłe zmęczenie, problemy z koncentracją, bóle mięśni albo częste infekcje wiele osób tłumaczy stresem i brakiem odpoczynku. Lekarze zwracają jednak uwagę, że organizm może w ten sposób sygnalizować przewlekły stan zapalny, który przez długi czas rozwija się niemal niezauważenie. Problem polega na tym, że jego objawy często są niespecyficzne i łatwo pomylić je z codziennym przemęczeniem.
Przewlekły stan zapalny organizmu może długo nie dawać wyraźnych objawów
Stan zapalny pomaga organizmowi walczyć z infekcjami, urazami i innymi zagrożeniami. Problem zaczyna się wtedy, gdy ta reakcja nie wygasa, a ciało przez długi czas pozostaje w stanie ciągłego alarmu. Przewlekły stan zapalny może stopniowo uszkadzać tkanki i narządy, zwiększając ryzyko chorób przewlekłych. „Stan zapalny jest częścią układu odpornościowego organizmu. To naturalny sposób ochrony przed urazem, infekcją lub czymkolwiek szkodliwym, co może atakować organizm” – mówi Oluwatosin Ajao, lekarka specjalizująca się między innymi w medycynie stylu życia i leczeniu otyłości. Taki proces nie zawsze daje ostre objawy. Częściej przypomina serię drobnych sygnałów, które łatwo zrzucić na brak snu, stres, gorszy tydzień w pracy albo zwykłe przemęczenie.
Ukryte objawy stanu zapalnego często są mylone z przemęczeniem
Najczęściej pojawia się zmęczenie, które nie mija mimo snu i odpoczynku. Niektóre osoby zauważają, że kawa przestaje pomagać, trudniej im się skupić, częściej zapominają proste rzeczy albo przez większą część dnia funkcjonują jak „we mgle”. Do tego mogą dochodzić bóle mięśni i stawów, problemy trawienne, wzdęcia, częste bóle brzucha oraz zmiany apetytu. Przewlekły stan zapalny może też wiązać się z wolniejszym gojeniem ran, częstszymi infekcjami i pogorszeniem samopoczucia psychicznego. U części osób pojawiają się problemy ze snem, rozdrażnienie, obniżony nastrój, lęk oraz niewyjaśniony przyrost masy ciała mimo diety i aktywności fizycznej. „Nie zawsze jest od razu oczywisty” – mówi Brynna Connor, lekarka medycyny rodzinnej, odnosząc się do wpływu przewlekłego stanu zapalnego na zdrowie.
Badanie CRP może pomóc wykryć przewlekły stan zapalny w organizmie
W ocenie poziomu stanu zapalnego pomocne może być badanie hsCRP, czyli wysoko czułego białka C-reaktywnego. To jeden z biomarkerów wykorzystywanych do oceny procesów zapalnych zachodzących w organizmie. „Lekarze często używają badania krwi o nazwie high-sensitivity C-reactive protein (hsCRP). To biomarker stanu zapalnego w organizmie” – mówi Oluwatosin Ajao. Badanie pozwala monitorować zmiany w czasie i sprawdzać, czy podwyższony poziom stanu zapalnego utrzymuje się dłużej. Pojedynczy objaw albo jeden wynik nie przesądza jednak o rozpoznaniu. Znaczenie ma cały obraz zdrowia, czas trwania dolegliwości i to, czy kilka sygnałów pojawia się jednocześnie.
Jak zmniejszyć stan zapalny? Znaczenie mają codzienne nawyki
Na poziom przewlekłego stanu zapalnego wpływają codzienne wybory. Ważne są sen, stres, aktywność fizyczna, sposób jedzenia i używki. Dieta oparta na warzywach, owocach, błonniku i zdrowych tłuszczach może wspierać organizm w ograniczaniu procesów zapalnych. Często wskazuje się tu dietę śródziemnomorską. Znaczenie ma również regularny ruch. „Ćwiczenia uwalniają endorfiny, które pomagają obniżać poziom hormonów stresu, kortyzolu i adrenaliny, co w konsekwencji zmniejsza stan zapalny” – mówi Brynna Connor. „Długotrwały stres może zwiększać poziom stanu zapalnego” – dodaje Oluwatosin Ajao. Ograniczenie palenia papierosów i wysoko przetworzonej żywności także może wspierać regenerację organizmu. Utrzymujące się zmęczenie, problemy ze snem, częste infekcje czy wolniejsze gojenie ran nie powinny być ignorowane, zwłaszcza gdy trwają dłużej i pojawiają się razem.
