Chałka - skład, kalorie, wartości odżywcze

2019-09-23 8:03 Marzena Masna, dietetyk

Chałka to pyszne, puszyste, słodkie pieczywo drożdżowe, które może być podawane zarówno z kruszonką, jak i z miodem, makiem, orzechami czy rodzynkami. Cechą charakterystyczną chałki jest ciasto zaplatane w warkocz. Dowiedz się, jaki jest skład chałki oraz ile ma kalorii.

Spis treści:

  1. Chałka - skład i sposób produkcji
  2. Chałka - kalorie, wartości odżywcze
  3. Chałka - czy chałka jest zdrowa?
  4. Chałka - z czym jeść?

Chałka najczęściej kojarzy się z dzieciństwem i słodkim pieczywem w kształcie warkocza, podawanego na śniadanie z masłem lub konfiturami. Mało, kto wie, że chałka pochodzi z kuchni żydowskiej i w pierwotnej formie ma lekko słony smak oraz nie posiada kruszonki. Do chałki żydowskiej dodawane są też rodzynki, orzechy, jabłka i miód.

Po raz pierwszy określenia „chałka” na chleb w kształcie zaplecionego warkocza użyto w XV wieku w Austrii i stał się on popularny wśród Żydów mieszkających w Austrii, Czechach i Niemczech. Chałka rozpowszechniła się też w Polsce i Rosji za sprawą emigrantów żydowskich.

Chałka - skład i sposób produkcji

Chałkę dostępną w Polsce przygotowuje się z mąki pszennej, jaj, cukru, drożdży, wody i soli. Charakteryzuje się puszystą i sprężystą konsystencją oraz lekko słodkim smakiem. Ma owalny kształt z zaplecionym warkoczem na górnej powierzchni, który przyjmuje lekko żółtą do złotej barwy, co wynika z posmarowania chałki przed wypieczeniem jajkami. Na górnej powierzchni chałki zazwyczaj sypie się kruszonkę.

Na rynku jest też dostępna chałka w kształcie okrągłych bułek lub warkocza uformowanego w okrąg.

Chałka - kalorie, wartości odżywcze

Wartość kaloryczna 333,0 kcal
Białko 7,8 g
Tłuszcz 7,0 g
Tłuszcze nasycone 1,77 g
Tłuszcze jednonienasycone 3,24 g
Tłuszcze wielonienasycone 1,69 g
Węglowodany 60,8 g
Błonnik 1,8 g
Sacharoza 9,8 g
Cholesterol 4,0 mg
Sód 279,0 mg (17%*)
Potas 113,0 mg (3%)
Wapń 15,0 mg (2%)
Fosfor 74,0 mg (10%)
Magnez 17,0 mg (4%)
Miedź 0,09 mg (10%)
Żelazo 1,1 mg (11%)
Cynk 0,74 mg (7%)
Witamina B1 0,104 mg (8%)
Witamina B2 0,077 mg (6%)
Niacyna 0,89 mg (6%)
Witamina B6 0,04 mg (3%)
Witamina B12 0,02 µg (1%)
Foliany 38,00 µg (10%)
Witamina E 1,49 mg (15%)
Witamina A 39,00 µg (4%)
Witamina D 0,32 µg (2%)

(*% dziennego zalecanego spożycia dla osoby dorosłej)

Wartość odżywcza: Baza danych IŻŻ: Tabele wartości odżywczych produktów spożywczych i potraw, % dziennego zalecanego spożycia na podstawie Norm Żywienia IŻŻ, 2017

Chałka - czy chałka jest zdrowa?

Chałka jest produktem wysokokalorycznym - 100 g tego produktu dostarcza 333 kcal. Ponadto chałka zawiera znaczne ilości tłuszczu, sacharozy i sodu. Jest też źródłem węglowodanów, które są głównym źródłem energii dla organizmu, jednak spożywane w nadmiernych ilościach, mogą prowadzić do rozwoju nadwagi i otyłości. Dodatkowo chałka jest uboga w błonnik pokarmowy, co wynika z wykorzystania do jej produkcji mąki pszennej.

W chałce znajdują się także nieznaczne ilości witamin i składników mineralnych. Jednak na tle innych witamin wyróżnia się zawartość niacyny (0,89 mg), witaminy E (1,49 mg), foliany (38 µg), witaminy B1 (0,104 mg) i witaminy B2 (0,077 mg).

Natomiast wśród składników mineralnych na uwagę zasługują fosfor (74 mg), żelazo (1,1 mg) i miedź (0,09 mg).

Jaja są źródłem kwasów tłuszczowych wielonienasyconych, witaminy E, fosforu i żelaza, stąd te tłuszcze, witaminy i składniki mineralne znajdziemy w chałce. Dodatkowo jajka są źródłem wysokiej jakości białka o doskonałym profilu aminokwasowym.

Chałka nie jest produktem, który powinniśmy jadać codziennie. Wybierajmy ją więc od czasu do czasu i w małych ilościach. Spożywanie jej nie jest zalecane szczególnie osobom z nadwagą i otyłością lub będącym na diecie odchudzającej, ze względu na jej wysoką kaloryczność. Z chałki powinny też zrezygnować osoby z cukrzycą.

Chałkę można jednak przygotować wykorzystującą mąkę pełnoziarnistą, mąkę orkiszową lub owsianą, co sprawi, że będzie ona lepszym źródłem witamin i składników mineralnych oraz błonnika pokarmowego. Jeszcze zdrowsza będzie chałka z dodatkiem miodu zamiast cukru.

Warto wiedzieć

Chałka jest spożywana przez Żydów podczas ważnych świąt, jednak nie jada się jej podczas Paschy. Przybiera ona różne kształty, a każdy kształt ma swoje symboliczne znaczenie, np. chałki plecione z trzech warkoczy symbolizują pokój, prawdę i sprawiedliwość, chałki okrągłe to symbol ciągłości zaś chałki prostokątne podzielone na segmenty są symbolem Tablicy 10 Przykazań. 

Chałka żydowska zazwyczaj jest chlebem wytrawnym o lekko słonym smaku, natomiast słodkie chałki z miodem i rodzynkami wypieka się w okresie świątecznym, np. na szabat.

Chałka - z czym jeść?

Chałkę jada się najczęściej jako przekąskę lub na śniadanie. Można ją spożywać zarówno bez dodatków, jak i posmarowaną masłem, dżemem, konfiturami lub miodem. Często podaje się ją z mlekiem, kawą zbożową i kakao.

O autorze
Marzena Masna, dietetyk SOS Dieta, catering dietetyczny, Warszawa
Absolwentka dietetyki Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Doświadczenie zawodowe zdobywała w poradniach dietetycznych, Zespole Żłobków m. st. Warszawy oraz warszawskich szpitalach dla dorosłych i dzieci. Stale pogłębia swoją wiedzę, uczestnicząc w konferencjach dotyczących prawidłowego odżywiania oraz dietoprofilaktyki i dietoterapii chorób. Obecnie dietetyk w SOS Dieta, cateringu dietetycznym, gdzie zajmuje się doradztwem żywieniowym dla klientów, tworzeniem receptur, przygotowywaniem menu oraz nadzorem nad jakością posiłków.
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 11/2019 "Zdrowia": padaczka odczarowana, dla kogo przeszczep nerki, e-papieros - nowa plaga, cera wolna od przebarwień, porażka źródłem sukcesu, lunchbox wegetarianina. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 11/2019
KOMENTARZE