Nowa piramida zdrowego żywienia - więcej warzyw!

12 komentarze
Autor: Aleksandra Żyłowska, dietetyk

Piramida żywienia to graficzne przedstawienie zasad zdrowego odżywiania – ogólnej idei, jak komponować swój jadłospis, aby postępować z korzyścią dla zdrowia. Towarzyszy jej 10 zwięzłych zasad, które razem stanowią punkt wyjścia do planowania żywienia. W styczniu 2016 r. Instytut Żywności i Żywienia opublikował nową piramidę na podstawie najnowszych doniesień naukowych i badań, a także rekomendacji światowych ośrodków eksperckich. Dosyć znacząco różni się ona od poprzedniczki z 2009 roku. Prof. Mirosław Jarosz, dyrektor IŻŻ, tak podsumowuje myśl przewodnią piramidy: „Mniej cukru, soli i tłuszczu, więcej błonnika”.

Pierwszą zmianą, w zasadzie kosmetyczną, jest nowa nazwa. Najnowsze zalecenia IŻŻ ujęte są pod nazwą „Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej”. Aktywność fizyczna u podstawy piramidy była ujęta już w wersji z 2009 roku, jednak teraz przypisuje się jej dużo większe znaczenie. Możemy wnioskować, że bez codziennej umiarkowanej dawki ruchu, nie da się pozostać w dobrym zdrowiu na długo. Profesor Jarosz zachęca do 30-45 minut aktywności fizycznej dziennie. Nie musi to być wysiłkowy trening. Na początku wystarczy spacer. W dobie ciągłego przemieszczania się samochodami i pracy siedzącej każda forma ruchu jest pożądana.

>>> Chcesz zacząć ćwiczyć? Poszukaj inspiracji na wformie24.pl <<<

Nowa piramida zdrowego żywienia - najważniejsze są warzywa

Najbardziej istotna zmiana w piramidzie to przesunięcie warzyw na jej najniższe piętro – czyli nadanie im rangi najważniejszych produktów spożywczych w codziennym jadłospisie. Warzywa i owoce zastąpiły produkty zbożowe, których ilość obecnie jest nieco ograniczona - z podstawy przesunięto je piętro wyżej. Doniesienia naukowe bez żadnych wątpliwości mówią, że warzywa i owoce są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Dostarczają witamin, przeciwutleniaczy (np. antocyjanów, karotenoidów, polifenoli) i składników mineralnych. Chronią przed chorobami układu krążenia, nowotworami, sprzyjają utrzymaniu prawidłowej masy ciała, a także zmniejszają ryzyko insulinooporności i cukrzycy. Warzywa i owoce powinny stanowić przynajmniej połowę naszego codziennego pożywienia, z czego ¾ wypełniamy warzywami, a ¼ owocami. Warzywa można jeść bez ograniczeń, natomiast ilość owoców powinna podlegać kontroli ze względu na zawartość cukrów prostych.

Nadal zalecane jest spożywanie produktów zbożowych, jednak w mniejszych ilościach. Polacy uwielbiający kanapki, powinni się tym zasugerować i bardziej urozmaicić swoją dietę, zastępując częściowo pieczywo np. sałatkami. Zwrócono też uwagę na to, że ważny jest rodzaj spożywanych produktów zbożowych. Polecane są makarony i pieczywo z pełnego ziarna, kasze i brązowy ryż. Wszystkie te pokarmy - tak jak warzywa i owoce - są źródłem błonnika, niezwykle istotnego w prawidłowej pracy układu trawiennego i ochronie jelita grubego przed nowotworami.

Kolejne piętro piramidy obejmuje mleko i jego przetwory, np. sery, jogurty i maślanki. Należy je spożywać w ilości co najmniej dwóch szklanek mleka lub przetworów mlecznych głównie ze względu na konieczność dostarczania wapnia i witaminy D. To zalecenie pozostaje bez zmian względem piramidy z 2009 roku, jednak wysokie spożycie nabiału jest dyskutowane w środowisku medycznym. Harvard School of Public Health zaleca spożycie nie więcej niż dwóch porcji nabiału dziennie i rekomenduje inne źródła wapnia, jak np. brokuły, szpinak i rzepa.

Kolejny fragment piramidy, który nie uległ zmianie, to umieszczone ponad nabiałem źródła białka, czyli ryb, mięsa, jaj i nasion roślin strączkowych. Specjaliści Instytutu Żywności i Żywienia zalecają ograniczenie spożycia mięsa, zwłaszcza czerwonego, do 0,5 kg na tydzień. W diecie należy zastępować je rybami, roślinami strączkowymi i jajkami.

Na szczycie piramidy znalazły się zdrowe tłuszcze. Oprócz symbolicznego oleju z piramidy z 2009 roku w nowej wersji z 2016 znajdują się również orzechy. Orzechy to świetne źródło nienasyconych kwasów tłuszczowych, które przyczyniają się do obniżania cholesterolu, działają przeciwzakrzepowo i przeciwmiażdżycowo. W zależności od odmiany, spożywanie orzechów niesie ze sobą wiele różnych korzyści zdrowotnych. Ich umieszczenie w piramidzie bezpośrednio wskazuje, że to żywność wartościowa dla zdrowia, mimo że wysokokaloryczna. Jednocześnie naukowcy zalecają ograniczenie tłuszczów zwierzęcych, jak masło i smalec.

Podstawowy napój - woda

Warto zwrócić również uwagę na symbole znajdujące się wokół piramidy. Przy samej podstawie, obok warzyw, umieszczony został dzbanek z wodą. Woda powinna być podstawowym napojem w ciągu dnia. Należy wypijać jej co najmniej 1,5 litra dziennie, regularnie przez cały dzień. W diecie powinna ona zastąpić soki w kartonach i słodkie napoje gazowane.

Mniej cukru i soli, więcej ziół!

Wyraźnie podkreślono konieczność ograniczenia cukru i soli, dosładzania i dosalania potraw. Symbolizują to przekreślone kostki cukru przy kawie i herbacie oraz solniczka. Cukier dodany do napojów i potraw to powszechny problem. Zawiera go mnóstwo gotowych produktów spożywczych, często nieoczywistych, dlatego należy czytać etykiety. Dla utrzymania dobrego zdrowia koniecznie należy ograniczyć spożycie cukru. Można zacząć najprościej – nie dodając go do napojów. Sugerują to zalecenia specjalistów, którzy namawiają do wyłączenia z diety słodyczy i do zastąpienia ich owocami i orzechami.

Przeciętne spożycie soli przekracza w Polsce trzykrotnie zalecaną normę (do 5 g dziennie). Zwrócenie uwagi na sól w piramidzie żywienia może poprawić świadomość konsumentów i zmniejszyć spożycie „białej śmierci”. Sól zdobyła tę niechlubną nazwę, ponieważ przyczynia się do podnoszenia ciśnienia krwi i jest współodpowiedzialna za udar mózgu i zawał serca.

Nowością w piramidzie jest umieszczenie alternatywy dla soli, czyli ziół. Doprawianie potraw większą ilością tymianku, estragonu czy bazylii świetnie podkreśla smak jedzenia, a przy tym ułatwia ograniczenie dosalania. Zioła niosą ze sobą jednak nie tylko walor smakowy. Świeże i suszone to źródło cennych składników prozdrowotnych. Zioła mogą przyspieszać trawienie, poprawiać metabolizm, wspomagać oczyszczanie wątroby, a nawet działać na komórki ciała ochronnie i przeciwnowotworowo.

Polecamy
Antynowotworowe właściwości ziół: kurkumy, imbiru, szczypiorku, rozmarynu

Antynowotworowe właściwości ziół: kurkumy, imbiru, szczypiorku, rozmarynu

Zioła wspaniale pachną i urozmaicają smak gotowanych specjałów. Ale wiele z nich, np. kurkuma, imbir, szczypiorek, rozmaryn, natka pietruszki czy ...

To ci się przyda

To ci się przyda

10 zasad zdrowego żywienia związanych z Piramidą Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej

1. Spożywaj posiłki regularnie (4-5 posiłków co 3-4 godziny).

2. Warzywa i owoce spożywaj jak najczęściej i w jak największej ilości, co najmniej połowę tego, co jesz. Pamiętaj o właściwych proporcjach - 3/4 warzywa, 1/4 owoce.

3. Spożywaj produkty zbożowe, zwłaszcza pełnoziarniste.

4. Co dziennie spożywaj co najmniej dwie duże szklanki mleka. Możesz je zastąpić jogurtem, kefirem i - częściowo - serem.

5. Ograniczaj spożycie mięsa, zwłaszcza czerwonego i przetworzonych produktów mięsnych do 0,5 kg tygodniowo. Jedz ryby, nasiona roślin strączkowych i jaja.

6. Ograniczaj spożycie tłuszczów zwierzęcych. Zastępuj je tłuszczami roślinnymi.

7. Unikaj spożycia cukru i słodyczy (zastępuj je owocami i orzechami).

8. Nie dosalaj potraw i kupuj produkty z niską zawartością soli. Używaj ziół - mają cenne składniki i poprawiają smak potraw.

9. Pamiętaj o piciu wody, co najmniej 1,5 l dziennie.

10. Nie spożywaj alkoholu.

Źródło: Instytut Żywności i Żywienia

Nowa piramida zdrowego żywienia

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: thinkstockphotos.com

Aktualizacja: 14.03.2016

Komentarze (1 - 10 z 12)
Rado, 22.03.2017 23.04
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
A ja codziennie wypijam szklankę mleka i czuję się dobrze :) Nie wiem co to za genetyczne zdechlaki nie tolerują mleka no ale to już wasza sprawa żeby znaleźć sobie inne produkty bogate w wapń.
 
Iga, 11.02.2017 08.59
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Dokładnie ! 1' mleko przetworzone wcale nie jest takie zdrowe . 2' duża grupa ludzi musi ograniczać nabiał . Dużo tu alergenów . Ta piramida żywieniowa jest chyba dla osób super zdrowych bez alergii , mało tego...mających łatwy dostęp do nieprzetworzonej żywności -biorąc pod uwagę naprawdę zdrowe rzeczy.
 
gosia, 10.02.2017 13.07
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Zgadzam się całkowicie z M.
 
m, 19.01.2017 15.43
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Zostało udowodnione naukowo nie raz, że dieta zgodna z grupą krwi to bzdura. Jedz tyle mięsa, to dostaniesz zawału przed 50 rokiem zycia
 
petrus, 12.11.2016 14.31
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
4. Co dziennie spożywaj co najmniej dwie duże szklanki mleka. !!! Ktoś był chyba pijany, pisząc tego bzdeta !!!
 
Zeno, 22.10.2016 13.48
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Picie mleka nie przetworzonego to bzdura.Wędliny całkowity zakaz-przeczytajcie skład.Pamiętam te czasy kiedy przyniesiona wędlina ze sklepu dnia następnego miał taką obwódkę czyli bez konserwantów,a teraz wędlina ma kilka m-c ważność.Itd.
 
mily, 12.08.2016 20.29
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
mleko? w 1 l mleka w sklepie to 16 łyzeczek cukru. dziekuje nie bede pił
 
Rachela, 12.08.2016 16.18
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
nie wydaje mi się wiarygodny żaden artykuł, w którym zaleca się spożywanie mleka, a już zwłaszcza w tak dużych ilościach...
 
L., 06.08.2016 19.34
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
nie do końca zgadzam się z umieszczeniem zbóż w tym miejscu. obecnie są bardzo przetworzone i więcej szkodzą niż pomagają, zwłaszcza pszenica. a jeśli chodzi o nabiał, cóż.. skoro połowa społeczeństwa posiada nietolerancję laktozy, to może warto to wziąć pod uwagę i zaproponować jakąś alternatywę?
 
zerówka, 07.07.2016 14.51
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
a ja się nie zgadzam. Stosuję dietę zgodną z grupą krwi i mi ta dieta pomaga, polecam wszystkim. Mam grupę krwi 0, i zmieniłabym zaraz po aktywności fizycznej dałabym mięso i ryby, owoce morza, warzywa i owoce, dalej orzechy, nasiona, kasze, ryże, oliwe z oliwek, smalec, przyprawy, zioła. :) pszenicę wywaliłabym bo jest modyfikowana, tak samo mleko nie jest zdrowe, a zamiast tego mleka roślinne. :) a dla innych grup krwi stwrozyłabym inne piramidy, np. ''A'' to ';wegetarianin", ale zerówkom dieta z dużą ilością pieczywa na pewno nie służy.
 
następne »
strona 1 z 2
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
Cudowny imbir - właściwości lecznicze i odchudzające imbiru Cudowny imbir - właściwości lecznicze i odchudzające imbiru

Imbir jest jedną z tych roślin, bez których wiele narodów nie wyobraża sobie życia. Właściwości...

więcej

297

Podwyższony POZIOM CUKRU we krwi - jak go obniżyć Podwyższony POZIOM CUKRU we krwi - jak go obniżyć

Jeśli twój poziom cukru we krwi zbliża się do niebezpiecznej granicy, nie wpadaj w panikę....

więcej

228

Woda filtrowana jest doskonałym źródłem magnezu Woda filtrowana jest doskonałym źródłem magnezu

Magnez sprawia, że lepiej znosimy stres i łatwiej radzimy sobie z infekcjami oraz wieloma chorobami...

więcej

212

Potas - objawy niedoboru i najlepsze źródła w żywności Potas - objawy niedoboru i najlepsze źródła w żywności

Chociaż potas znajduje się niemal we wszystkich produktach spożywczych, zdarza się, że zjadamy go...

więcej

181

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

Produkty bez laktozy to produkty pozbawione cukru mlecznego, czyli składnika wpływającego na podwyższenie glikemii poposiłkowej. Jednak cukier nie jest całkowicie usunięty a zhydrolizowany do glukozy...

Histamina jest aminą biogenną wydzielaną przez wiele komórek w organizmie i działającą na wiele układów, może być też wchłaniana z pokarmów, które ją zawierają. Uwalnia się pod wpływem czynników...

Forum
data

Kwiecień 25, 2017

O dzięki za cynk, mógłbym w sumie teraz wziąć

data

Kwiecień 22, 2017

Większość wymienionych w artykule ryb to gatunki o dużym stopniu zanieczyszczenia metalami ciężkimi a hodowalane także farmaceutykami. Kto je norweskie łososie hodowlane? Zapytana o to czym karmione są łososie na farmach norweskich Lisbeth Berg-Hansen minister rybołóstwa Norwegii a...

data

Kwiecień 12, 2017

Zielona herbara dobra jest też na dolegliwości bólów głowy, zaburzeń trawienia, ospałości, rozstrojów żołądka. Ja biorę ekstrakt z zielonej herbaty, który lepiej wspomaga spalanie tłuszczu. Można takie coś kupić w magazyn-zdrowia.pl , wspomaga spalanie tłuszczu nawet w stanie spoczynku.

data

Kwiecień 10, 2017

źródło to samo. Pewnie tak.

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.