Fakty i mity o AZS. Najnowsze rekomendacje dermatologów

2019-10-07 15:36 Materiał sponsorowany Katarzyna Hubicz

Mity o AZS - jak każde mity - są szkodliwe: mogą opóźnić decyzję o podjęciu leczenia, a przez to zaostrzyć przebieg choroby. Ale wciąż funkcjonują, a dla wielu bezradnych i przytłoczonych chorobą dziecka rodziców te niesprawdzone ale powszechnie funkcjonujące informacje są nadzieją na to, że cierpiącemu na AZS maluchowi da się w jakiś sposób pomóc.

Warto jednak pamiętać, że nie istnieje cudowny lek na AZS, a stosowanie tego, co pomogło dziecku sąsiadki, może mieć opłakane konsekwencje w naszym przypadku. Jeśli ty lub ktoś z twoich bliskich choruje na AZS, koniecznie przeczytaj, co jest fałszem, a co prawdą.

Na tę chorobę cierpią tylko dzieci

Mit. Dzieci są największą, ale nie jedyną grupą chorych. Statystyki dowodzą, że w Polsce z powodu AZS cierpi od 4,7 do nawet 9,2 proc. dzieci (niektóre źródła mówią o aż 20 proc.), i niemal 2 proc. dorosłych. Choroba najczęściej rozpoznawana jest w dzieciństwie - w blisko połowie przypadków rozwija się do 12. miesiąca życia. Z AZS się nie wyrasta, choć jej objawy stopniowo słabną (ze statystyk wynika, że 20 proc. chorujących na nią dzieci ma je również w wieku dorosłym). Jednak u jednego na czterech dorosłych pacjentów z AZS choroba może pojawić się po raz pierwszy dopiero w wieku dojrzałym (nie dając w dzieciństwie żadnych objawów).

Liczba chorych na AZS ciągle rośnie

Fakt. Atopowe zapalenie skóry określane bywa już chorobą cywilizacyjną, gdyż jej rozwojowi sprzyja wiele czynników uznawanych za zdobycze cywilizacji, w tym nadmierna higiena. Częściej pojawia się w krajach wysoko rozwiniętych i w rejonach miejskich.

AZS jest zaraźliwe 

Mit. AZS nie sposób się zarazić dlatego, że ta choroba ma przede wszystkim podłoże genetyczne, co udowodniły liczne badania. U podłoża jej rozwoju leżą również czynniki środowiskowe, immunologiczne oraz defekt bariery skórnej. Skóra osób chorych na AZS nie wykształciła białek koperty rogowej, zwłaszcza filagryny, niezbędnych do wytworzenia NMF, czynnika naturalnie nawilżającego skórę, nie wytwarza również wystarczającej ilości lipidów warstwy rogowej naskórka (kwasów tłuszczowych i ceramidów), które u osób zdrowych uszczelniają przestrzenie międzykomórkowe, zapobiegając w ten sposób nadmiernemu przesuszeniu.

Wielu naukowców przypuszcza również, że za wystąpienie AZS odpowiadają także zaburzenia w składzie mikrobiomu skóry (zwłaszcza przewaga pewnych mikroorganizmów nad innymi).

Objawy AZS są różne w zależności od wieku chorego

Fakt. U niemowląt i dzieci do 2. roku życia zmiany skórne - grudki, pęcherzyki, zaczerwienienia - lokują się najczęściej na policzkach, czole i głowie, u starszych dzieci (do 12. roku życia) zazwyczaj występują na wewnętrznych stronach nadgarstków, w zagłębieniach łokci i pod kolanami, zaś u dorosłych na twarzy, dłoniach, stopach lub karku.

Swędzenie skóry jest najbardziej dokuczliwym objawem AZS

Fakt. W fazie zaostrzenia choroby świąd w AZS jest tak silny, że nie pozwala na normalne funkcjonowanie. Swędzenie wywołane AZS dermatolodzy porównują do swędzenia wywołanego ukąszeniem komara, ale odczuwalnego na całym ciele. Drapanie przynosi chwilową ulgę, ale jednocześnie uszkadza skórę - przez podrapany naskórek przedostają się alergeny i drobnoustroje, zaostrzające stan zapalny, co nasila świąd jeszcze w większym stopniu. Dlatego często mówimy w przypadku tej choroby o błędnym kole AZS.

Leki antyhistaminowe nie zmniejszają swędzenia w AZS

Fakt. Nie pomagają, gdyż patogeneza świądu w AZS jest zupełnie inna. Mit o tym, że warto je stosować wziął się prawdopodobnie stąd, że leki antyhistaminowe, zwłaszcza te starszej generacji, dają objawy uboczne takie jak otępienie, apatia i senność. Niektórzy lekarze zalecają je chorym po to, by mogli przespać noc. Warto jednak pamiętać, że u części chorych na AZS po zastosowaniu takich leków dochodzi do tzw. "paradoksu atopika" - leki te zamiast otępić, mogą pobudzić i nasilić swędzenie.

Podstawą terapii jest stosowanie emolientów kilka razy dziennie

Fakt. Emolienty uzupełniają brak lipidów w przestrzeniach międzykomórkowych, a także przyciągają wodę do skóry i zatrzymują ją w niej (to możliwe, jeśli zawierają tzw. humektanty, czyli substancje pochłaniające wodę, np. mocznik). Tworzą też na powierzchni skóry film hamujący zbyt szybkie parowanie wody z naskórka. Zgodnie z najnowszymi wytycznymi Europejskiego Forum Dermatologii z 2018 w zakresie postępowania terapeutycznego w atopowym zapaleniu skóry¹, należy stosować je często, co najmniej trzy, cztery razy dziennie (w ilości minimum 250 g/tydzień u osób dorosłych). Należy stosować je nie tylko w fazie zaostrzenia choroby (badania dowiodły, że ich nakładanie pozwala na zmniejszenie dawki stosowanych miejscowo glikokortykosteroidów), ale również w okresie remisji (emolienty pomagają go wydłużyć).

Warto wiedzieć
Emolient Plus - Avene

Autor: Avène

Najnowsze wytyczne Europejskiego Forum Dermatologii z 20181 podkreślają zalety stosowania tzw. Emolientów Plus2, czyli emolientów, w których składzie są dodatkowe substancje aktywne, pozytywnie działające na mikrobiom skóry chorych na AZS i poprawiające efekt terapeutyczny.

Do takich substancji należą np. lizaty bakteryjne pozyskiwane z mikroflory Aquafilus dolomiae pochodzącej z naturalnych wód termalnych w Avène, zawarte w produktach uzupełniających poziom lipidów linii Xera Calm A.D marki Eau Thermale Avène: kremie, balsamie, kostce myjącej i olejku. Ekstrakt ten (o nazwie I-modulia®) składa się z węglowodanów, lipopolisacharydów i aminokwasów.

Badania dowiodły, że działa wielokierunkowo: zwiększa wrodzoną odporność, hamuje odpowiedź zapalną organizmu, przeciwdziała aktywności gronkowca złocistego bytującego na skórze większości chorych na AZS, a także powstrzymuje aktywność receptorów i cytokin odpowiedzialnych za powstawanie świądu w AZS³

Avene - banner
Autor: Avène

Badania kliniczne na 280 polskich pacjentach dowiodły, że już po 7 dniach stosowania Emolientu Plus z ekstraktem z Aquafilus dolomiaeu stan skóry i jakość życia znacząco się poprawiły (75 proc. pacjentów zaobserwowało, że po 3-6 dniach ustąpił świąd)4.

Skład emolientów do pielęgnacji skóry z AZS jest bardzo ważny

Fakt. Wytyczne leczenia AZS zalecają, by zwracać szczególną uwagę na skład preparatów emoliencyjnych. Te aplikowane na chorą skórę, szczególnie u dzieci do 2. roku życia, nie mogą zawierać potencjalnie uczulających substancji, takich jak białkowe alergeny z orzeszków arachidowych, albo z owsa koloidalnego, ani substancji mogących wywoływać alergie kontaktowe, np. lanolina, czy drażniących - jak glikol propylenowy. Bezpieczniej, jeśli nie mają również żadnych innych potencjalnych alergenów: konserwantów, substancji zapachowych czy  związków powierzchniowo-czynnych. Takich substancji nie zawierają produkty Avène Xera Calm A.D, gdyż ich opakowanie jest w pełni sterylne, produkowane w warunkach analogicznych do tych, w których produkowane są leki iniekcyjne a przez to bezpieczne przez cały okres użytkowania.

Przy AZS wyjątkowo łatwo o zakażenie skóry

Fakt. Wielu chorych jest nosicielami gronkowca złocistego, nadkażeniom bakteryjnym, wirusowym lub grzybiczym sprzyja drapanie się i związane z nim uszkodzenia naskórka, ryzyko zakażeń zwiększa również stosowanie glikokortykosteroidów. Chorzy na AZS muszą mieć zawsze czyste, krótko obcięte paznokcie i ściśle przestrzegać higieny.

Warto pamiętać, że groźne dla atopików są również bakterie mnożące się w kremach i balsamach emolientowych, dlatego wiele z nich po otwarciu trzeba je przechowywać w lodówce. Ryzyko można zmniejszyć, stosując emolienty w opakowaniu z pompką (a nie w słoiku) lub produkowane w opakowaniach sterylnych, wyposażonych w specjalny system zamknięcia D.E.F.I. (Device for Exclusive Formula Integrity), dzięki którym nawet po otwarciu produkt jest sterylny i nie mnożą się w nim bakterie.

Dodatkową zaletą takich opakowań jest to, że zamknięty w nich produkt nie potrzebuje już konserwantów, co zmniejsza ryzyko uczulenia. Warto wspomnieć, że produkty z linii Eau Thermale Avène Xera Calm A.D: krem i balsam zamknięte są w sterylnych opakowaniach wyposażonych w system D.E.F.I., a wprowadzone w ubiegłym roku na polski rynek pojemności 400 ml są pierwszymi na rynku produktami w ekonomicznym rozmiarze wyposażonymi w sterylną pompkę.

Przypisy

1. EDF - Guidelines for Treatment of Atopic Eczema (Atopic Dermatitis). Developed by the Guideline Subcommittee «Atopic Eczema» of the European Dermatology Forum A.Wollenberg S. Barbarot T. Bieber S. Christen-Zaech M. Deleuran A. Fink-Wagner, U. Gieler G. Girolomoni S. Lau A. Muraro M. Czarnecka-Operacz T. Schäfer P. Schmid-Grendelmeier D. Simon Z. Szalai J.C. Szepietowski A. Taïeb A. Torrelo T. Werfel J. Ring

2. EMOLIENT PLUS - nowo wyodrębniona grupa emolientów zawierających substancje aktywne, nie spełniające definicji produktów leczniczych, o udowodnionym działaniu poprawiającym zmiany skórne w przebiegu AZS jak również o dodatnim wpływie na mikrobiom skóry. Charakterystyka formuły określona w nowych Wytycznych Europejskiego Forum Dermatologii w zakresie postępowania terapeutycznego w Atopowym Zapaleniu Skóry.

3. Joanna Narbutt, Aleksandra Lesiak: „I-modulia® w badaniach klinicznych – zastosowanie emolientów u chorych na atopowe zapalenie skóry”; Forum Dermatologicum Numer 4, Tom 2, 2016; 139-143.

4. Magdalena Trzeciak, Emolient Plus w leczeniu AZS; Atopia, 4.2018; s. 29.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 11/2019 "Zdrowia": padaczka odczarowana, dla kogo przeszczep nerki, e-papieros - nowa plaga, cera wolna od przebarwień, porażka źródłem sukcesu, lunchbox wegetarianina. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 11/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE