Wiązówka błotna – właściwości lecznicze i zastosowanie

2019-10-29 11:37 Karolina Nowak

Wiązówka błotna (filipendula ulmaria) inaczej nazywana jest tawułą błotną, tawułą łąkową, kropidłem błotnym, królową łąk albo kozią brodą. W Polsce tę bardzo pospolitą roślinę, spotkać najczęściej można się na żyznych, podmokłych łąkach, terenach bagnistych, nad brzegami wód i w rowach melioracyjnych. Wiązówka wykazuje wiele właściwości. Głównym surowcem są kwiaty, z których można zrobić napar lub leczniczą nalewkę.

Spis treści:

  1. Wiązówka błotna - uprawa
  2. Wiązówka błotna - właściwości lecznicze
  3. Wiązówka błotna - zastosowanie
  4. Wiązówka błotna w kosmetyce
  5. Wiązówka błotna - napar i nalewka
  6. Wiązówka błotna - skutki uboczne
  7. Wiązówka błotna - przeciwwskazania

Wiązówka błotna należy do rodziny różowatych, czyli tej samej co np. głóg, tawuła, dzika róża, a także poziomka i pigwowiec. Pochodzi rejonów, w których dominuje chłodny klimat (min. z Syberii i Mongolii), dlatego też nawet znaczne spadki i wahania temperatur, jakie mogą zdarzyć się w naszym kraju, nie stanowią dla niej większego zagrożenia.

Wiązówka błotna - uprawa

Wiązówka błotna najlepiej rośnie w żyznych glebach na stanowisku półcienistym i wilgotnym. Zbyt duża ilość słońca i suche podłoże nie sprzyjają tej roślinie.  

Główny surowiec zielarski wiązówki błotnej stanowi kwiat, ale zbierane i wykorzystywane są również ziele, liść i kłącze wraz z korzeniami. Liście i ziele zbierać się powinno od maja do lipca, kwiaty – od czerwca do połowy sierpnia, a kłącza – wiosną, późnym latem lub jesienią.

Zebrany surowiec należy luźno rozłożyć na papierze lub zebrać w wiązki i powiesić na przykład pod sufitem - suszyć w temperaturze około 30ºC w suchym, ciemnym i przewiewnym miejscu.

Wiązówka błotna - właściwości lecznicze

W kwiatostanach wiązówki błotnej zawarte jest najwięcej czynnych biologicznie związków, są to np.:

  • garbniki (działają przeciwzapalnie i antybakteryjnie),
  • olejki eteryczne,
  • pochodne kwasu salicylowego,
  • flawonoidy,
  • sole mineralne,
  • glikozydy fenolowe,
  • kwasy organiczne,
  • wanilina,
  • dodatkowo sam pyłek kwiatowy wiązówki błotnej zawiera ważne dla naszego organizmu witaminy, m.in.: B1, B2, C i E.

W wiązówce znajdziemy również sporo związków fenolowych, należą do nich na przykład:

  • kwas wanilinowy i kawowy mające właściwości bakteriostatyczne i bakteriobójcze, immunostymulacyjne, przeciwzapalne oraz żółciopędne,
  • kwas kumarynowy pełniący funkcję przeciwutleniacza,
  • do tego pochodne kwercetyny – pomocne przy alergiach,
  • rutyna – uszczelnia naczynia krwionośne, a także zapobiega powstawaniu enzymu niszczącego witaminę C, dzięki temu osłania ją i przedłuża jej aktywność,
  • a do tego spireozyd, który działa przeciwzapalnie (substancja ta występuję także w zielu fiołka trójbarwnego).

Badania wykazały, że wodne wyciągi z wiązówki hamują rozwój bakterii gronkowca złocistego – jest to bakteria występująca w jamie nosowo-gardłowej oraz na skórze ludzi i zwierząt. Zakażenie gronkowcem u człowieka może prowadzić do: wymiotów, biegunki, spadku ciśnienia krwi, wstrząsu, a nawet śmierci.

Jednak najczęściej gronkowiec złocisty powoduje zakażenia ropne skóry, tkanek podskórnych oraz tkanek miękkich. Nie mniej jednak w przypadku powyższych objawów należy zgłosić się bezzwłocznie do lekarza, który zdecyduje czy w danym przypadku na przykład jest konieczne włączenie antybiotykoterapii.

Na dodatek, według niektórych naukowców (co niestety do tej pory nie zostało potwierdzone żadnymi badaniami), wyizolowany z liści wiązówki związek garbnikowy  – rugozyna D – zdaje się mieć działanie przeciwnowotworowe.

Jednak do tej tezy należy podejść z pewną dozą nieufności i nie zawierzać jej swojego zdrowia i życia. W tym wypadku preparaty z wiązówki błotnej można stosować bardziej profilaktycznie i wspomagająco, niż leczniczo.

Wiązówka błotna - zastosowanie

Napary z kwiatów wiązówki stosowane są pomocniczo w przeziębieniach, jako środek napotny i łagodnie przeciwgorączkowy (ze względu na obecność salicylanów). Wspomagająco w leczeniu przewlekłego postępującego reumatoidalnego zapalenia stawów -głównie u osób w podeszłym wieku, a także bólach stawowo-mięśniowych o innym podłożu.

Flawonoidy zawarte w kwiatach wiązówki działają żółcio- i moczopędnie, a także pobudzają czynność gruczołów potowych, dlatego stosuje się ją w leczeniu schorzeń, którym towarzyszy upośledzenie czynności nerek, a także przy biegunkach i obrzękach.

Wiązówka używana jest także przy trudnościach z trawieniem i wchłanianiem pokarmu – przy zapaleniu i wrzodach żołądka, zgadze, nadkwasocie, nudnościach.

Wiązówka błotna może być również naturalnym środkiem stosowanym w trakcie odchudzania, gdyż wspomaga trawienie i usuwa z organizmu szkodliwe produkty przemiany materii.

Wiązówka błotna w kosmetyce

Preparaty z wiązówką błotną stosowane są do pielęgnacji skóry i włosów ze skłonnością do przetłuszczania się, ale także do wypadania. Wszystko dzięki temu, że wykazują one działanie ściągające, przeciwzapalne, antyseptyczne i łagodzące.

Kosmetyki z jej dodatkiem mogą więc być z powodzeniem stosowane w przypadku cery trądzikowej, cery tłustej ale i cery mieszanej. Zwłaszcza, że preparaty te zapobiegają powstawaniu przebarwień.

Wiązówkę błotną stosuje się także w aromaterapii – kąpiel z dodatkiem wyciągu z tej rośliny działa odprężająco, rozluźniająco i uspokajająco, zwłaszcza dla tych, którzy lubią zapach migdałów.

Wiązówka błotna - napar i nalewka

Jak samemu zrobić preparaty na bazie wiązówki?

  • Napar - wystarczy tylko 1 łyżkę kwiatów zalać szklanką wrzącej wody i zaparzać pod przykryciem przez 15 minut. Po tym czasie napar przecedzić i pić 3 razy dziennie po 1/3 szklanki.
  • Nalewka z kwiatów – świeżo zebrane kwiatostany, zalać należy 70% alkoholem i odstawić na 14 dni, codziennie jednak trzeba je przemieszać, wystarczy potrząść słojem w którym robiona jest nalewka. Po 14 dniach nalewkę należy przecedzić i przelać do butelek z ciemnego szkła. Można ją stosować jako np. dodatek do herbaty, zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym.

Wiązówka błotna - skutki uboczne

Niestety preparatów ziołowych, tak jak i innych leków nie można stosować bez ograniczeń. Czasem nawet i one mogą powodować nieprzyjemne skutki uboczne.

W przypadku wiązówki mogą wystąpić reakcje alergiczne w postaci wysypki, objawów astmy lub zaburzeń ze strony układu pokarmowego. W momencie, gdy pacjent zauważy u siebie te niepokojące objawy, powinien odstawić przyjmowany preparat i zgłosić się do lekarza.

Wiązówka błotna - przeciwwskazania

Jak każde zioło o właściwościach leczniczych, wiązówka błotna ma pewne ograniczenia w stosowaniu.
Wiązówka zawiera salicylany, jeśli więc pacjent jest na nie uczulony, nie powinien preparatów z tej rośliny.

Nie zaleca się podawania preparatów z ziela wiązówki dzieciom do 12. roku życia, a także kobietom w ciąży i matkom karmiącym piersią. Dla tych grup pacjentów brak jest wiarygodnych danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania tych preparatów.

Należy także ostrożnie stosować wiązówkę z lekami przeciwzakrzepowymi. Wiązówka nasila ich działanie, co może prowadzić do trudnych do opanowania krwawień.

Dlatego też rozpoczynając jakiekolwiek leczenie, należy powiedzieć lekarzowi o wszelkich innych przyjmowanych w tym samym czasie preparatach, nawet tych ziołowych i samodzielnie przygotowywanych.

Ciekawostki
  • Salicylan ponoć po raz pierwszy wyizolowano właśnie z wiązówki błotnej, a nie z wierzby, jak sądzi większość (choć tu wśród naukowców zdania są podzielone).
  • Kwiaty wiązówki były dawniej dodawane do miodu pitnego, stanowiły przyprawę.
  • Lekki, wabiący owady zapach, to cecha charakterystyczna kwiatów wiązówki. Dzięki temu zapachowi owady zapylają kwiaty, jednak roślina ta nie wytwarza nektaru.
  • Wiązówka wykorzystywana jest do aromatyzowania napojów alkoholowych. Można ją wykorzystywać w domu do aromatyzowania likierów i nalewek.
  • Jest rośliną ozdobną, można ją uprawiać w przydomowym ogródku.
O autorze
Karolina Nowak
Karolina Nowak
Z wykształcenia technik farmaceutyczny. Aktualnie zawodowo spełnia się pracując w aptece. Empatyczna, wrażliwa i lubiąca kontakt z drugim człowiekiem. Prywatnie miłośniczka dobrej książki.
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 12/2019 "Zdrowia" wszystko o fizjoterapii, operacja "przez dziurkę", leczenie raka trzustki, kim jest asystent zdrowienia, zielone biuro, antyrakowe menu, idealna koloryzacja. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 12/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE