Dziegieć: rodzaje i zastosowanie w kosmetyce

2018-05-01 7:00 Marta Uler

Dziegieć, zwany także smołą drzewną, to ciemna, prawie czarna, lepka i tłusta maź pozyskiwana z drewna i jego pochodnych, od pradawnych czasów wykorzystywana przede wszystkim w lecznictwie. Choć jest skuteczny, jego stosowanie może mieć też negatywne skutki dla organizmu. Przeczytaj, co warto wiedzieć o dziegciu: jakie są jego rodzaje i zastosowanie i dowiedz się, w jakich produktach znajdziemy dziegieć.

Dziegieć to produkt otrzymywany podczas suchej destylacji drewna, kory, torfu lub węgla, który od wieków znajduje zastosowanie zarówno w lecznictwie i kosmetyce, jak i w budownictwie. Sucha destylacja polega na podgrzewaniu wspomnianego materiału bez dopływu powietrza w temperaturze od 400 do 1000 st. C.

Spis treści:

  1. Toksyczność dziegciu
  2. Działanie i zastosowanie dziegciu
  3. Rodzaje dziegciu

Podczas suchej destylacji z kory, czy drewna, powstają gazy, takie jak dwutlenek i tlenek węgla, metan, etylen oraz pary, które w trakcie ochładzania ulegają skropleniu, a są to: metanol, kwas octowy, aceton i właśnie dziegieć.

Dziegieć ma postać gęstej, lepkiej i tłustej, ciemnobrunatnej smoły o intensywnym, nieprzyjemnym zapachu (przywodzącym na myśl spaleniznę z ogniska). Często zresztą dziegieć nazywa się smołą drzewną. Wadą różnych rodzajów dziegciu jest to, że ciężko jest ujednolicić ich skład, w związku z czym charakteryzują się zmienną skutecznością.

Czytaj też: Jak wybrać dobry szampon?

Toksyczność dziegciu

Już w 1915 r. udowodniono silnie toksyczne, a często rakotwórcze właściwości następujących substancji wchodzących w skład dziegciu. Są to: benzopiren, pochodne fenantrenu, chryzenu, antracenu, dibenzoakrydyny, stilbenu, chinoliny, aminonaftalenu.

Występują one zarówno w dziegciach roślinnych, jak i mineralnych (węglowych, maź pogazowa). Oto skład przykładowych rodzajów dziegcia:

  • Dziegieć brzozowy – fenol, gwajakol, toluen, krezol, pirokatechol, fenantren, seskwiterpeny, chryzen, betulina, benzen, ksylen, lotne kwasy organiczne i substancje żywiczne.
  • Dziegieć bukowy – gwajakol, fenol, pirokatechol, stilben, fenantren, węglowodory cykliczne.
  • Dziegieć jałowcowy – gwajakol, krezol, fenol, pirokatechol, benzen, stilben, fenantren, toluen, naftalen, ksylen, chryzen, reten, styren, kwas octowy.
  • Dziegieć sosnowy – krezol, fenol, pirokatechol, benzen, toluen, stilben, naftalen, ksylen, chryzen, reten, styren, kwas octowy, seskwiterpeny, diterpeny.
  • Dziegieć węglowy – fenol, benzen, toluen, chinolina, ksylen, etylobenzen, nitrobenzen, mezytylen, kumen, styren, indem, anilina, tiofen, dwusiarczek węgla, pirydyna, pirol, naftalen, toluidyna, krezol, kumaryn, indol, antracen, fenantren, karbazol, akrydyna, naften, chryzen, iren, fluoren.

Czytaj też: Konserwanty w kosmetykach - co trzeba o nich wiedzieć?

    Ważne

    Czytajmy skład kosmetyków. Wspomniane toksyczne, w tym rakotwórcze, działanie wykazują dziegcie słabo oczyszczone. Lepiej zrezygnować z preparatów niewiadomego pochodzenia. Najbezpieczniejszy jest dziegieć brzozowy. Należy kupować certyfikowane kosmetyki z naturalnym dziegciem brzozowym lub naturalnym ekstraktem dziegciowym.

    Działanie i zastosowanie dziegciu

    Dawniej dziegieć był bardzo szeroko wykorzystywany. W Polsce, między XV a XIX wiekiem stanowił cenny produkt eksportowy. Nasycano nim odzież, chroniąc ją w ten sposób przed robactwem, leczono nim – i nadal się leczy – dolegliwości racic, kopyt i kości u zwierząt, w połączeniu ze smołą używano go do uszczelniania beczek i innych drewnianych pojemników. Stosowano go jako smar do piast kół, jako środek impregnujący liny i skóry, uniwersalny klej i uszczelniacz.

    Dziś dziegieć, przede wszystkim brzozowy, jest składnikiem wielu kosmetyków naturalnych. Leczy infekcje dróg oddechowych, choroby pasożytnicze, grzybice i.in.

    Dziegcie mogą działać teratogennie – nie wolno ich stosować w ciąży!

    Niektórzy twierdzą, że neutralizuje nawet skutki chemioterapii, poprawia pracę serca, przewodu pokarmowego i oczyszcza ze szkodliwych produktów przemiany materii. Głównie jednak dziegcie stosowane są do leczenia chorób skóry, w tym łuszczycy. Mają tę właściwość, że hamują podział komórek, a tym samym zmniejszają łuszczenie się naskórka.

    W aptekach i sklepach zielarskich znajdziemy wiele produktów zawierających w swoim składzie różne rodzaje dziegciu. Są to mydła, szampony, żele pod prysznic, balsamy i kremy. Dziegieć brzozowy dostępny jest także w formie czystej, do rozcieńczania. Należy rozprowadzać go w niewielkiej ilości w oleju, np. z olejem z pestek winogron lub olejem sezamowym i dodawać do produktów myjących do ciała, żeli pod prysznic, szamponów do włosów, balsamów, kremów i maści. Można także wpuścić kilka kropel dziegciu do kąpieli stóp.

    Ogólnie dziegieć pomaga przy:

    Czytaj też:

    Jak dbać o skórę z AZS?

    Mocznik: właściwości i zastosowanie. Mocznik w kosmetykach

    Rodzaje dziegciu

    Dziegieć brzozowy

    Wykazuje działanie keratoplastyczne (odnawiające naskórek), keratolityczne (zmiękczające, rozpuszczające zrogowaciałą warstwę naskórka), antyseptyczne, przeciwzapalne, dezynfekujące, grzybobójcze i bakteriobójcze.

    Pomaga w walce z łupieżem, łojotokiem, trądzikiem, łagodzi atopowe zapalenie skóry (AZS), niweluje blizny, leczy trudno gojące się rany, odleżyny, liszaja zwykłego, liszaja płaskiego, łupież pstry, nużycę, wszawicę.

    Dziegieć brzozowy w składzie kosmetyku znajdziesz pod nazwą: Tar, Pix Betulae, Betula Yar, Oleum Betulae, Oleum Rusci, Oleum muscoviticum, Pyroleum Betulae, Birch Tar Oil, Birkenteer.

    Dziegieć bukowy

    Ma właściwości bakteriobójcze i antyseptyczne. Stosowany jest głównie u koni - do ochrony kopyt. Bardzo skuteczny w zabezpieczaniu strzałek kopytowych przed wilgocią i bakteriami ze ściółki. Osusza i chroni przed gniciem strzałek, dezynfekuje rany i uszkodzenia skóry.

    Dziegieć bukowy w składzie kosmetyków końskich znajdziesz pod nazwą: Oleum Fagi empyreumaticum, Pyroleum Fagi, Pix liquida Fagea

    Dziegieć jałowcowy

    Posiada silne właściwości odkażające, przeciwzapalne i redukujące. Skuteczny jest w leczeniu łuszczycy, trądziku, wyprysków, zakażeń pasożytniczych skóry, liszajów, czyraków i łupieżu. Można go znaleźć także w środkach poprawiających trawienie i odkażających drogi moczowe.

    Dziegieć jałowcowy w składzie kosmetyków znajdziesz pod nazwą: Pix Cadi, Pix Oxycedri, Pyroleum Juniperi, Pyroleum Oxycedri, Juniper Tar, Juniperi Pix, Juniper Tar Oil, Oleum Cadinum; Wacholderteer, smoła jałowcowa.

    Dziegieć sosnowy

    Wykazuje działanie antyseptyczne, przeciwświądowe, przeciwzapalne, przeciwpasożytnicze (także jeśli chodzi o roztocza, które nas często uczulają) i przeciwbólowe. W niskich stężeniach (1-10%) działa keratoplastyczne, natomiast w wysokich (15-20%) – keratolityczne. Zabija również bakterie gruźlicy.

    Stosowany jest w przypadku łuszczycy i wyprysków, pomaga na trudno gojące się rany, wrzody, nużycę, infekcje drożdżakowe, liszaje, łojotok, łojotokowe zapalenie skóry, trądzik pospolity.

    Dziegieć sosnowy w składzie kosmetyków znajdziesz pod nazwą: Pyroleum Pini, Pix Pini liquida, Pine Tar, Pix Liquida, Holzteer, Resina empyreumatica liquida.

    Dziegieć węglowy (mineralny)

    Wykazuje działanie złuszczające, przeciwzapalne, przeciwbólowe, przeciwświądowe, przeciwwysiękowe, antyseptyczne. Ma zdolność hamowania procesów życiowych w komórkach. Zapobiega rogowaceniu naskórka, zmiękcza skórę. Zmniejsza wydzielanie łoju.

    Dziegieć węglowy stosuje się przy wypryskach, łojotoku, łojotokowym zapaleniu skóry, grzybicach, liszajach.

    Dziegieć węglowy w składzie kosmetyków znajdziesz pod nazwą: Oleum Lithanthracis, Pix Carbonis, smoła węglowa, Pix mineralis, smoła mineralna, dziegieć mineralny, smoła pogazowa, Coal Tar, maź pogazowa, Caoltar.

    Ważne

    Długotrwałe stosowanie dziegciu może powodować uszkodzenie nerek i wątroby, obumieranie tkanek skóry oraz nowotwory. Dlatego, jeśli decydujemy się na terapię dziegciem, nie należy prowadzić jej dłużej niż 3 do 6 tygodni i na niewielkiej powierzchni skóry (przy czym skóry nie wolno wystawiać na słońce – dziegieć ma właściwości fotouczulające!). Preparatem nie należy pokrywać powierzchni ciała większej niż 30%. Przeciwwskazaniem są także choroby szpiku. Terapię dziegciem w każdym przypadku powinno się skonsultować z lekarzem.

    Czy artykuł był przydatny?
    Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
    KOMENTARZE