Aceton (rozpuszczalnik, aceton kosmetyczny) – zastosowanie i właściwości. Czy aceton jest szkodliwy?

2017-12-07 16:47 Anna Sierant | Marta Uler

Aceton jest bezbarwny, ale wyróżnia go mocny i bardzo charakterystyczny zapach, który kojarzymy m. in. ze zmywaczami do paznokci. Aceton to bowiem nie tylko popularny – wykorzystywany na budowach – rozpuszczalnik, ale i środek znajdujący zastosowanie jako aceton kosmetyczny. Poznaj więc właściwości acetonu i dowiedz się, czy jest szkodliwy.

Aceton to organiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym C3H6O. Jest popularnym rozpuszczalnikiem, radzącym sobie z takimi substancjami, jak: lakiery, tłuszcze, oleje i większość miękkich tworzyw sztucznych. Zazwyczaj używa się go podczas remontu – gdy chcemy odtłuścić powierzchnię i później ją pomalować lub pokryć klejem, a także, by umyć najbardziej zabrudzone przedmioty, sprzęty, np. narzędzia ogrodnicze. Usunie też plamy z wosku czy farby. Aceton znajduje również zastosowanie w… produkcji środków wybuchowych.

Aceton techniczny a aceton kosmetyczny

W sklepach dostępne są jednak różne "wersje" acetonu i należy podkreślić, że te wyżej wymienione określa się jako "aceton techniczny", który nie jest tym samym, co "aceton kosmetyczny". Choć oczywiście sama substancja jest ta sama, w acetonie technicznym, przeznaczonym do celów przemysłowych, można także znaleźć sporo zanieczyszczeń, czyli substancji, które mogą być bardzo szkodliwe dla naszego zdrowia, chociażby tylko podczas wdychania oparów. Najczęściej jest to alkohol metylowy, toksyczny dla człowieka. Dawka 8-10 g alkoholu metylowego (metanolu) powoduje nieodwracalną utratę wzroku, a 12-20 g – śmierć. Aceton kosmetyczny jest specjalnie oczyszczony, a często także wzbogacony substancjami pielęgnującymi, aromatami i witaminami, i przeznaczony jest właśnie do zmywania lakieru oraz innych ozdób z paznokci. Choć ma bardzo nieprzyjemny zapach, jest mniej szkodliwy dla zdrowia niż np. octan etylu czy octan butylu, które stosowane są w zmywaczach do paznokci zamiast acetonu.

Warto wiedzieć

Dawniej, by otrzymać tę substancję, wykorzystywano bakterie Clostridium acetobutylicum, dziś uzyskuje się ją metodą kumenową z propylenu, a także katalitycznie z alkoholu izopropylowego i z acetylenu w wyniku fermentacji butanolowo-acetonowej.

Aceton – właściwości i zastosowanie

Aceton stosowany jest przy produkcji barwników, lakierów, leków, farb i środków czystości. Znajduje się w składzie wielu środków do czyszczenia, jak choćby w preparatach do polerowania mebli (dlatego podczas sprzątania zawsze warto otwierać okno, bo kto z nas dokładnie i w każdej sytuacji, czyta etykiety na opakowaniach?). Substancja ta wykorzystywana jest zarówno w warunkach domowych, jak i w profesjonalnych gabinetach kosmetycznych. Najbardziej kojarzy się nam jednak jako rozpuszczalnik. Skutecznie zmywa lakier do paznokci, a także akryl, hybrydę i tipsy.

Czy aceton jest szkodliwy?

Aceton nie jest substancją toksyczną, nie powoduje uszkodzeń DNA ani nie ma bezpośredniego działania rakotwórczego. Trzeba jednak pamiętać, że w pewnych dawkach lub warunkach może mieć szkodliwy, a przynajmniej drażniący wpływ na organizm. Jeśli przypadkowo wypijemy trochę acetonu, poza ogólnym podrażnieniem układu pokarmowego i ewentualnie wymiotami nic groźniejszego się nie stanie. Jest on dobrze metabolizowany przez wątrobę.

Opary acetonu, które wchłaniamy podczas użytkowania, rozprowadzane są po całym organizmie i mogą wywoływać:

Częste stosowanie w tym samym miejscu na skórze może spowodować jej trwałe uszkodzenie – np. skórki przy paznokciach mogą stać się w końcu zaczerwienione i suche, jakby poparzone. Bywa, że rozwija się w tych miejscach infekcja. Dlatego aceton trzeba trzymać z dala od dzieci. Nie powinno się także dopuszczać do kontaktu tej substancji z uszkodzonym naskórkiem (choć nie szczypie) oraz oczami.

Ważne

Czy wiesz, że ludzki organizm wytwarza aceton?

Jego niewielkie ilości obecne są we krwi i moczu. Natomiast u chorych na cukrzycę (ciężką postać lub nieleczoną) jego zawartość jest wyższa – stąd charakterystyczny zapach oddechu u tych osób. Aceton obecny jest także w tkankach wielu roślin, np. żyta i ziemniaków.

Aceton: skutki uboczne

Przy pewnych chorobach metabolicznych czy wygłodzeniu może dojść do zatrucia acetonem (a więc nie tylko w wyniku ekspozycji na tę substancję!). Gdy wyczerpane są zasoby węglowodanów, organizm zaczyna rozkładać tłuszcze na ketony, co prowadzi do kwasicy ketonowej.

Objawy zatrucia acetonem:

  • ból głowy,
  • niewyraźna mowa,
  • letarg,
  • śpiączka,
  • stupor,
  • w skrajnych przypadkach zgon.

W momencie wystąpienia podejrzenia, że mogło dojść do zatrucia acetonem, niezwłocznie należy skontaktować się z lekarzem.

Jak używać acetonu – dwie najważniejsze zasady

1.

Po pierwsze – aceton powinien być używany w dobrze wentylowanych pomieszczeniach. Z dwóch powodów:

  • działa drażniąco na układ oddechowy, podrażnia błony śluzowe, może wywoływać bóle głowy (u bardziej wrażliwych osób lekkie podrażnienie oczu i dróg oddechowych odczuwane może być przy stężeniach 237 mg/m3);
  • jest łatwopalny! Zmywając paznokcie nie wolno zapalać świeczek, czy palić papierosa.

2.

Po drugie - po zakończonym zabiegu należy szybko pozbyć się wszystkich nasączonych wacików, zabrudzonych naczyń, a sam aceton odłożyć w bezpieczne miejsce z dala od źródła ciepła i ognia.

To ci się przyda

Jaki aceton wybrać?

Na rynku znajdziemy dziesiątki produktów przedziale od kilku do kilkudziesięciu zł za buteleczkę. Aceton "czda", co oznacza "czysty do analizy", jest najtańszy – za 1l zapłacimy ok. 10-20 zł. To tzw. aceton techniczny, choć zdarzają się i takie produkty przeznaczone wyłącznie do zmywania lakieru z paznokci.

Inny produkt będzie nam potrzebny, jeśli będziemy chcieli nie tylko zmyć powłokę pokrywającą paznokieć, ale także i go wypielęgnować. Warto – zwłaszcza jeśli często wykonujemy manicure – zaopatrzyć się w zmywacz wzbogacony w olejki i witaminę A, a także witaminę E i witaminę F, wyciąg z aloesu lub keratynę, które równocześnie będą pielęgnować paznokcie oraz skórki wokół nich. A po zmywaniu dobrze umyć ręce wodą z mydłem, a następnie nawilżyć odpowiednim kremem lub olejem kokosowym.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 3/2020 "Zdrowia": odchudzanie według typu sylwetki, chorobę poznasz po zapachu, ból można leczyć, życie ze schizofrenią, siarka w pielęgnacji urody, jak przechowywać żywność. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 3/2020
KOMENTARZE
Angelika
|

Kwasica ketonowa występuje tylko w przypadku chorych na cukrzycę!
Niska podaż węglowodanów powoduje powstawanie acetonu (oraz innych ciał ketonowych) z których organizm z powodzeniem korzysta, i przerabia je na energię - KETOZA.