Zespół jelita nadwrażliwego - dieta [Porada eksperta]

Moim problemem są częste biegunki tzn. do 5 dziennie. Robiłem u lekarza badania i stwierdził, że cierpię na zespół jelita nadwrażliwego. Proszę o wskazówki czym się kierować przy doborze diety. Czytałem że należy spożywać wysoko przetworzone pokarmy jak białe pieczywo, ryż, unikać owoców, pić dużo wody itp. Jeśli to możliwe to byłbym wdzięczny za rozpisanie przykładowej diety.

Czynniki wywołujące chorobę nie do końca są jeszcze poznane. Rozważa się rolę, między innymi, zaburzeń motoryki jelita, diety oraz czynników psychospołecznych. Stanowią one przedmiot wielu prac naukowych. Na razie z całą pewnością można mówić o ogromnej roli uwarunkowań psychologicznych w powstawaniu zaburzeń czynnościowych jelit.

Wystąpienie choroby bądź zaostrzenie jej objawów bardzo często ma związek z tak ciężkimi przeżyciami w życiu pacjenta jak śmierć drogiej osoby, utrata pracy czy na przykład rozpad małżeństwa. Częściej niż inni chorują osoby prowadzące nerwowy, stresujący tryb życia i nieumiejące poradzić sobie z rozładowaniem napięcia. U ponad połowy chorych stwierdza się objawy depresji, niepokoju oraz hipochondrii.

Trudno jednak określić, czy zmiany psychiczne są przyczyną, objawem czy też efektem choroby. Przewlekły charakter schorzenia, jego duża dokuczliwość i jak na razie niezadawalające metody leczenia przyczyniają się do tego, że wśród pacjentów narasta kancerofobia, czyli obawa przed chorobą nowotworową.

Wiemy dzisiaj na pewno, że zespół jelita nadwrażliwego w żaden sposób nie powoduje ani nie przyspiesza rozwinięcia nowotworu. Tym niemniej prawda jest taka, że ogromna większość pacjentów zgłasza się do lekarza ze strachu przed tą właśnie chorobą. Dotychczas nie potwierdzono związku przyczynowego między stosowaną dietą a wystąpieniem zespołu. Wiadomo jednak, że część pokarmów może nasilać jego objawy.
Osoby chore powinny unikać w miarę możliwości produktów mlecznych, czekolady, cebuli, orzechów, ryb, pszenicy, kukurydzy, fasoli, grochu, kapusty oraz posiłków bogatych w tłuszcze. Nie należy też przesadzać z piciem mocnej kawy i herbaty, a z napoi gazowanych najlepiej w ogóle zrezygnować.

Na dzień dzisiejszy zespół jelita nadwrażliwego jest chorobą, którą możemy leczyć tylko objawowo, jako że jej patofizjologia jest niejasna. Terapię powinien prowadzić lekarz rodzinny. W większości przypadków kierowanie chorego do specjalisty gastrologa nie jest konieczne. Konsultacje takie są oczywiście niezbędne w przypadku wątpliwości diagnostycznych czy komplikacji. Statystyki podają, że dotyczy to ok. 20% chorych z rozpoznanym zespołem. T

erapia jest trudna i niestety nie we wszystkich przypadkach skuteczna. Obejmuje ona, oprócz leczenia dominujących dolegliwości somatycznych, także sferę psychiczną. Chory musi zaufać swojemu lekarzowi i uwierzyć, że mimo złego samopoczucia i długotrwałych, często bardzo uciążliwych dolegliwości choroba ma charakter łagodny i nie stanowi dla niego większego zagrożenia.

Pacjent powinien zrozumieć, że psychoterapia jest stałym elementem leczenia (szczególnie u chorych z objawami depresji i stanami lękowymi) i nie należy z niej rezygnować.

Mimo, iż zespół jelita nadwrażliwego jest chorobą przewlekłą i nieuleczalną, wielu pacjentów osiąga znaczącą poprawę stanu zdrowia lub nawet czasowe, całkowite ustąpienie dolegliwości.W okresie występowania biegunek należy stosować dietę łatwo strawną, niskotłuszczową, z ograniczeniem błonnika (szczególnie jego nierozpuszczalnej frakcji).

Błonnik nierozpuszczalny przyspiesza perystaltykę i działa drażniąco na jelita. Aby zredukować to nie pożądane w okresie biegunek, działanie błonnika należy:

  • dobierać w diecie delikatne warzywa i dojrzałe owoce
  • stosować warzywa gotowane, rozdrobnione
  • owoce spożywać bez skórki i pestek, najlepiej w postaci przecierów lub soków
  • stosować oczyszczone produkty zbożowe Potrawy przyrządza się metodą gotowania w wodzie, na parze, duszenia bez tłuszczu, pieczenia w folii lub w pergaminie.

W diecie ogranicza się tłuszcze, zwłaszcza zwierzęce (smalec, słonina, boczek), oraz tłuste mięsa, wędliny, podroby, tłuste sery – żółte, topione. Z uwagi na ograniczenie błonnika w diecie, stosuje się wyłącznie pszenne pieczywo (chleb, bułki, sucharki, wafle), drobne kasze (ryż, manna, kaszka kukurydziana, płatki owsiane – ze względu na obecność w nich pektyn), drobne makarony. Z diety należy wykluczyć pokarmy przyspieszające perystaltykę jelit:
1. Produkty wysokoresztkowe – bogate w błonnik nierozpuszczalny ( otręby pszenne, pieczywo razowe, grube kasze, ciemny ryż, surowe warzywa i owoce ze skórką i pestkami )
2. Pokarmy zawierające cukry , które wywołują procesy fermentacyjne w jelitach:

  • fruktozę – ( występuje w miodzie, słodkich owocach, sokach owocowych, szczególnie w soku jabłkowym )
  • laktozę – ( występuje w mleku słodkim; mleko słodkie można częściowo zastąpić jogurtem, jeżeli pacjent toleruje )
  • rafinozę i stachiozę – ( występują w warzywach strączkowych i cebulowych ) - procesy fermentacyjne w jelitach może wywołać również sorbitol – słodka substancja występująca w produktach takich jak : guma do żucia, galaretkowate słodycze, dietetyczne dżemy, czekolady, słodziki sorbitolowe; dużo sorbitolu zawierają też soki jabłkowy, gruszkowy, winogronowy, śliwki suszone, świeże, wiśnie, gruszki.

3. Kwaśne owoce i warzywa ( bogate w kwasy organiczne ).
4. Napoje i dania zimne, słone, pikantne.
5. Ostre przyprawy ( pieprz, ostra papryka, chili, ocet, musztarda ).
6. Wody mineralne gazowane.
7. Tłuszcze, szczególnie zwierzęce ( smalec, słonina, boczek).
8. Używki: kawę prawdziwę, alkohol.
9. Mięsa przerośnięte tkanką łączną (ścięgna, powięzi, błony). Białko tych mięs wzmaga skurcze jelit. Wskazane jest chude mięso ( drób, chuda wołowina, cielęcina, królik ); chude ryby (dorsz, sandacz, morszczuk, lin, szczupak).
10.Warzywa i owoce wzdymające ( kapusta, kalafiory, groch, fasola, soja, soczewica, pory, cebula, czosnek, ogórki, gruszki, czereśnie, śliwki ) oraz buraki i paprykę ze względu na działanie rozwalniające. Warzywa i owoce dozwolone w diecie to: marchew, pietruszka, seler, ziemniaki, cukinia, kabaczki, patisony, pomidory bez skórki, zielona sałata w ograniczonej ilości, jabłka, banany, owoce jagodowe w postaci przecierów.
W diecie należy uwzględnić produkty obniżające perystaltykę jelit:
1. Mąka ziemniaczana ( kisiele ).
2. Żelatyna (galaretki owocowe, mięsne ).
3. Napoje garbnikowe ( mocna gorzka herbata, napar z suszonych czarnych jagód, kakao gorzkie na wodzie, czerwone wino wytrawne ).
4. Warzywa i owoce bogate w błonnik rozpuszczalny – pektyny ( marchew, dynia, jabłko tarte, banany ). Pektyny mają zdolność absorbowania wody, dzięki czemu mają zastosowanie w leczeniu biegunek.
5. Ryż ( kleiki z ryżu, ryż z jabłkami, ryż z warzywami takimi jak marchew, pietruszka, seler ).
6. Napoje i dania gorące.
7. Suche pożywienie.
Należy również pamiętać o wypijaniu odpowiedniej ilości płynów ( 2 – 3 litry na dobę ), aby nie dopuścić do odwodnienia organizmu. Mogą to być: nie gazowana woda mineralna, mocna gorzka herbata ( jeśli pacjent toleruje ), napar z rumianku, mięty, suszonych czarnych jagód.
Przykładowy jadłospis w biegunce
I śniadanie Pieczywo pszenne, omlet na parze, pomidor bez skórki, napar z suszonych czarnych jagód.
II śniadanie Galaretka z bananami, biszkopty.
Obiad Zupa jarzynowa przetarta z grzankami, ryż na sypko, pulpety z cielęciny, marchewka gotowana, woda z czerwonym winem wytrawnym.
Podwieczorek Surowe jabłko tarte, wafle.
Kolacja Pieczywo pszenne, galaretka drobiowa, sok przecierowy rozcieńczony.

Pamiętaj, że odpowiedź naszego eksperta ma charakter informacyjny i nie zastąpi wizyty u lekarza.

Iza Czajka

Autorka książki "Dieta w wielkim mieście", miłośniczka biegów i maratonów.

Inne porady tego eksperta

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
KOMENTARZE
Eliza
|

Problem z przewlekłymi biegunkami to był początek moich problemów jelitowych, później doszły wzdęcia, zaparcia i silne bóle. Teraz wiem, że to IBS, więc mam dobraną dietę i leki przeciwbólowe i rozkurczowe. Wspomagam się też debutirem z maślanem sodu, bo odżywia jelita, zwiększa wchłanianie wody w jelicie grubym i ogólnie bardzo poprawia pracę jelit.