Kwasy OMEGA-3 – wyjątkowy budulec naszych komórek

2018-08-29 15:12 Monika Majewska

Kwasy omega-3 pomagają zapobiec chorobom, zachować młodość i poprawić nastrój. Dzięki odpowiedniej dawce kwasów tłuszczowych omega-3 unikniesz np. zwyrodnienia plamki żółtej, choroby Alzheimera, alergii czy chorób serca. Kwasy omega-3 są niezbędne zwłaszcza kobietom w ciąży i małym dzieciom. Sprawdź, jakie właściwości mają kwasy omega-3.

Kwasy omega-3 stanowią wyjątkowy budulec naszych komórek. Dzięki nim błona komórkowa lepiej funkcjonuje, a to usprawnia wszystkie procesy życiowe. Nie sposób wyliczyć wszystkie korzyści, jakie nam dają kwasy omega-3.

Kwasy omega-3 należą do grupy niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT), a konkretnie do wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Wyróżniamy dwie rodziny NNKT: omega-3 i omega-6.

Do omega-3 zaliczamy kwas linolenowy (ALA). Stanowi on substrat do produkcji kwasu eikozapentaenowego (EPA) i kwasu dokozaheksaenowego (DHA), a jego rekomendowane spożycie wynosi 0,5%.

Spis treści:

  1. Kwasy omega-3 mogą uchronić przed rakiem
  2. Kwasy omega-3 wspomagają pracę mózgu
  3. Kwasy omega-3 poprawiają wzrok
  4. Kwasy omega-3 wspomagają pracę serca
  5. Kwasy omega-3 wzmacniają kości
  6. Kwasy omega-3 na alergie i odporność
  7. Kwasy omega-3 ważne w ciąży
  8. Kwasy omega-3 - źródła w żywności
  9. Kwasy omega-3 - jak wybrać te dobrej jakości?

Kwasy omega-3 mogą uchronić przed rakiem

Kwasy omega-3 mogą uchronić przed rozwojem nowotworów, jednak te pochodzące z ryb są w tym bardziej skuteczne (nawet ośmiokrotnie) niż te z roślin - przekonują naukowcy z kanadyjskiego Uniwersytetu Guelph na łamach "Journal of Nutritional Biochemistry".¹

Badanie zostało przeprowadzone na myszach. Gryzonie stanowiące model szczególnie agresywnej formy raka piersi HER-2, która dotyka 25 proc. kobiet, otrzymywały trzy rodzaje kwasów omega 3.

Okazało się, że ekspozycja na kwasy omega 3, które pochodzą z ryb, przekładała się na zmniejszenie rozmiaru nowotworów o 60-70 proc. oraz na o 30 proc. mniejsze ryzyko przerzutów. Aby osiągnąć taki sam rezultat, niezbędne było wyraźne zwiększenie dawki kwasów omega 3 pochodzenia roślinnego.

Autor badania, prof. David Ma, wyjaśnia, że kwasy omega 3 zapobiegają rozwojowi raka poprzez aktywację genów związanych z funkcjonowaniem układu odpornościowego oraz blokowaniem ścieżek rozwoju nowotworów

Kwasy omega-3 wspomagają pracę mózgu

Od tego, czy systematycznie uzupełniamy poziom kwasów omega-3, w dużym stopniu zależy sprawność myślenia, rozumienia, zapamiętywania, a nawet kreatywność przez całe nasze życie. Osoby, które jedzą dużo ryb, w starszym wieku wyróżniają się bystrością umysłu, rzadziej też zapadają na chorobę Alzheimera oraz demencję.

Wpływają na kształtowanie się i pracę mózgu, i to już od początku życia płodowego. Okazuje się, że kobieta, która w czasie ciąży spożywa odpowiednią ilość kwasów omega-3, rodzi inteligentniejsze i większe dziecko. Kwasy tłuszczowe omega-3 poprawiają ukrwienie mózgu i usprawniają przepływ bodźców nerwowych między substancją szarą i białą. Dlatego dzieci spożywające odpowiednią ilość kwasów omega-3 lepiej się rozwijają, nie mają problemów z koncentracją i są sprawniejsze ruchowo.

Kwasy omega-3 poprawiają wzrok

Kwasy omega-3 są składnikiem siatkówki oka. Ich niedobór w diecie matki grozi retinopatią wcześniaków (schorzenie to może nawet prowadzić do całkowitej utraty wzroku). Dzieci, które nie jedzą ryb, z reguły są podatniejsze na wady wzroku i gorzej widzą. Niedobór kwasów omega-3 w starszym wieku może być powodem zwyrodnienia plamki żółtej. Jest ono najczęstszą przyczyną utraty wzroku u dorosłych.

Ważne

Odpowiedni stosunek Omega 3 i 6 to podstawa!

Do tego byśmy byli zdrowi, potrzebujemy omega-3 i omega-6 w odpowiednich proporcjach. Stosunek kwasów omega-3 do omega-6 powinien wynosić 1:5 lub 1:6. Niestety, dieta przeciętnego Polaka nie spełnia takich wymagań. Dlaczego? Jemy za dużo tłuszczów roślinnych, będących źródłem omega-6, a za mało ryb, bogatych w omega-3. Tymczasem nadmiar omega-6 niweczy korzystne działanie omega-3.

Kwasy omega-3 wspomagają pracę serca

Badania wykazują, że jedzenie więcej niż jednego posiłku rybnego na tydzień zmniejsza o ponad 50% ryzyko śmierci z powodu chorób serca (w porównaniu z osobami, które nie jedzą ryb w ogóle lub jedzą tylko raz w miesiącu).

W przypadku osób, które przeszły zawał, ryzyko to zmniejsza się o 42%. Kwasy omega-3 przeciwdziałają arytmii, dlatego osoby z wysokim ich poziomem we krwi umierają na zawał dwa razy rzadziej niż te, którym brakuje tych kwasów (nagłe zaburzenia rytmu serca przy zawale stanowią zagrożenie dla życia).

Omega-3 mają zdolność rozrzedzania krwi i uniemożliwiają przyklejanie się krwinek do uszkodzonych ścian naczyń, zapobiegając powstawaniu zakrzepów i zatorów.

Przeciwdziałają też procesom zapalnym w tętnicach prowadzącym do ich stwardnienia, obniżają poziom złego cholesterolu (LDL) i podnoszą poziom dobrego (HDL), zmniejszając tempo rozwoju miażdżycy.

Kwasy omega-3 wzmacniają kości

Kwasów omega-3 potrzebujemy, żeby mieć zdrowe kości. Chronią przed zapaleniem stawów, łagodzą bóle oraz sztywność towarzyszące chorobom reumatycznym. Ułatwiają też wchłanianie wapnia, dlatego są niezastąpione w profilaktyce i leczeniu osteoporozy.

Kwasy omega-3 na alergie i odporność

Ostatnie badania potwierdzają, że kwasy omega-3 zapobiegają alergiom oraz wspomagają ich leczenie. Ponadto zwiększają naturalną odporność organizmu.

Wiele wskazuje na to, że kobiety, które jadają dużo ryb, są mniej narażone na raka piersi i macicy, a mężczyźni na raka prostaty. Obie płcie rzadziej chorują na nowotwór trzustki.

Warto wiedzieć

Kwasy omega-3 - dawkowanie²

EPA i DHA, ze względu na udowodnione w badaniach klinicznych wielokierunkowe pozytywne działanie na ludzki organizm, zostały uwzględnione w zaleceniach dietetycznych konstruowanych przez różne światowe organizacje.

EFSA (European Food Safety Authority) 2010

– Dorośli – 250 mg/dobę EPA/DHA
– Ciężarne/karmiące piersią – 250 mg EPA + DHA/dobę + 100-200 mg DHA

ISSFAL (International Society for the Study of Fatty Acids and Lipids) 2004

– 500 mg/dobę EPA/DHA rekomendowany dorosłym w prewencji chorób sercowo-naczyniowych

AHA (American Heart Association) 2002

– Dwie porcje tłustych ryb tygodniowo – dla ogólnego stanu zdrowia
– 1000 mg/dobę ω-3 EPA/DHA – pacjenci z chorobami serca
– 2000 do 4000 mg/dobę ω-3 EPA/DHA – pacjenci z hipertriglicerydemią

USDA (US Dept of Agriculture) i HHS (Department of Health and Human Services)

– Populacja ogólna – około 8 porcji tygodniowo różnorodnych owoców morza, zapewniających średnio 250 mg EPA i DHA na dobę
– Kobiety ciężarne i karmiące piersią – co najmniej 8-12 porcji różnorodnych owoców morza, z jak najniższą zawartością rtęci

Acids in Human Nutrition 2010

– Dorośli – 250 mg/dobę EPA/DHA
– Kobiety ciężarne i karmiące piersią – 300 mg/dobę EPA/DHA, spośród których 200 mg/dobę powinien stanowić DHA

Kwasy omega-3 ważne w ciąży

Ze względu na szczególny wpływ omega-3 na rozwój płodowy dziecka i jego dobry stan zdrowia w dalszym życiu, polscy eksperci zalecają podawanie omega-3 kobietom w ciąży oraz dzieciom już od 6. tygodnia życia. Dlaczego? Ponieważ kobiety ciężarne i dzieci do 7. roku życia powinny z jedzeniem ryb bardzo uważać. To znaczy, że muszą wybierać tylko te, które nie pochodzą z hodowli i nie zawierają metali ciężkich (są bowiem bardziej niż inni narażone na zatrucie ołowiem). Ponieważ trudno samemu sprawdzić, skąd ryba pochodzi i co w niej "siedzi", lepiej sięgnąć po tran.

Kwasy omega-3 - źródła w żywności

Kwasy Omega 3 znajdują się przede wszystkim w:³

Cennym źródłem, zarówno Omega 3, jak i Omega 6, są wysokiej jakości miękkie margaryny, których głównym składnikiem są oleje roślinne.

Należy pamiętać, że NNKT ulegają zniszczeniu podczas podgrzewania. Zatem kwasy Omega 3 i Omega 6 spełniają swoje funkcje wtedy, gdy nie są poddawane procesom smażenia.

Szacunkowa zawartość kwasów omega-3 - EPA/DHA w rybach²

Gatunek ryby Porcja ryby zawierająca 500 mg kwasów EPA + DHA
Łosoś bałtycki 13 g
Śledź bałtycki 53 g
Dorsz bałtycki 1120 g
Szprot bałtycki 18 g
Karp hodowlany 233 g
Pstrąg hodowlany 28 g
Mintaj 893 g
Sola 241 g
Panga 2016 g
Tilapia 706 g
Warto wiedzieć

Cechy dobrego kwasu omega-3. Jak wybierać kwasy omega-3, aby były dobrej jakości?

1. Z małych ryb

Kwasy omega-3 powinny być pozyskiwane z małych ryb, ponieważ ze względu na swój krótki okres życia kumulują znacznie mniej metali ciężkich niż duże ryby.

2. Certyfikowane miejsca połowu

Rekomendowanymi miejscami połowu ryb są morza półkuli południowej, gdzie mniejsze natężenie przemysłu oznacza mniej zanieczyszczeń w wodzie. Certyfikowane akweny na południowym Pacyfiku są optymalnym źródłem kwasów omega-3.

3. Krótki czas wytworzenia

Ze względu na łatwość, z jaką rybi olej może podlegać niekorzystnym dla zdrowia procesom utleniania, czyli jełczenia, ważne są warunki produkcji oraz czas jaki upływa od momentu połowu ryb do pozyskania oleju. Najlepiej gdy wynosi on mniej niż 36 godzin od połowu do produkcji oleju rybiego.

4. Krystaliczna, jasna barwa oleju

Im jaśniejsza barwa oleju tym wyższa jakość produktu, co świadczy o tym, że nie jest on zjełczały, a w efekcie „nie odbija się rybą”. Do pomiaru barwy oleju służy 18-stopniowa skala Gardnera: im niższa wartość na skali, tym świeższy jest olej, tym lepsza jego jakość.

5. Delikatny smak i zapach

Olej rybi powinien mieć delikatny świeży zapach – olej zbyt intensywnie pachnący ‘rybą’ może wskazywać na zjełczenie i niską jakość surowca. Zawartość utlenionych kwasów omega-3 mierzona jest wartością TOTOX (total oxidation). Maksymalny limit to 28: im niższa wartość na tej skali, tym mniej utlenionych kwasów omega-3 zawiera olej. Fizyczne właściwości zobaczysz gołym okiem i poczujesz próbując produkt.

6. Naturalna postać omega-3

Kwasy omega-3 zawarte w produkcie powinny występować w postaci triglicerydów (TG),czyli w takiej postaci jak w rybach, przez co lepiej się wchłania. Kwasy tłuszczowe w postaci estrów etylowych (ethyl esters - EE) są słabiej przyswajalne.

7. Certyfikaty i badania

Kwas omega-3 powinien posiadać certyfikaty uznanych organizacji wyznaczających standardy jakościowej oceny kwasów omega-3, np. GOED.

Źródło: materiały firmy Naturell AB.

Bibliografia:

1. Marine fish oil is more potent than plant based n-3 polyunsaturated fatty acids in the prevention of mammary tumours, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0955286317300426?via%3Dihub

2. Zdrojewicz Z., Adamek M., Machelski A., Wójcik E., Wpływ kwasów tłuszczowych (omega) zawartych w rybach na organizm człowieka, "Medycyna Rodzinna" 2015, nr 3

3. Kwasy tłuszczowe Omega 3 i Omega 6, Poznajsienatluszczach.pl, https://poznajsienatluszczach.pl/2016/02/04/kwasy-tluszczowe-omega-wlasciwosciach/

W tekście wykorzystano fragmenty artykułu Magdalena Moraszczyk z miesięcznika "Zdrowie"

miesięcznik "Zdrowie"

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 12/2019 "Zdrowia" wszystko o fizjoterapii, operacja "przez dziurkę", leczenie raka trzustki, kim jest asystent zdrowienia, zielone biuro, antyrakowe menu, idealna koloryzacja. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 12/2019
KOMENTARZE
Malina
|

Obawiam się, że takiej diety nie da się trzymac, czytałam kiedyś, że trzeba by jeść codziennie 2 kilogramy śledzi albo 40 jajek. Niewykonalne. Także to jest akurat coś, co trzeba suplementować. Patrze właśnie na skład omegamarine, rzeczywiście wygląda bardzo dobrze. Nawet witaminę D zawiera.

silka
|

Ja niestety nie potrafię trzymać takiej diety, która zapewniłaby mi taką ilość kwasów Omega jakie powinien dostać mój organizm. Ostatnio biorę po dwie tabletki dziennie OmegaMarine forte+ , żeby uzupełnić niedobory.

Justyna
|

Olej lniany jest toksyczny w dużych dawkach i prowadzi do rozwoju raka wątroby. EPA i DHA to podobno jakieś metabolity i też trzeba z nimi uważać. Podobno najlepsze są te wyciągi z oleju lnianego, bo nie zawierają tych toksycznych dla wątroby substancji.

aqwa
|

Lekarz mi też mówił że kwasy Omega 3 DHA sa bardzo wazne w ciązy a zwłaszcza w pierwszych dniach i tygodniach , dlatego powinno się je tak jak kwas foliowy brać juz w okresie planowania ciazy. Ja brałam Pregna 250 DHA , lekarz to mi właśnie polecił i będe brać długo. Chyba że przepisze mi cos innego

Witek
|

Czarnuszka ma złe proporcje Omega 6 do omega 3, ale wszyscy handlarze udający pacjentów wciskają nam kit, bo na tym zarabiają fortuny.

itoka
|

. Nie ma się co czarować że jak ktoś o siebie nie dba to nagle mu suplementy wyprowadzą organizm na prostą, ale jak się zyje w pospiechu i probuje dobrze jesc itd. a i tak jest ciężko wiadomo to suplementacja kwasami omega-3 jest mega wskazana

magister
|

nie ma złego cholesterolu, trzeba tylko zdrowo się odżywiać. Nie wolno zbijać cholesterolu - to kierunek do śmierci.

Klaudia Beata
|

Ja proponuje olej z czarnuszki!
Zawiera kwasy omega jest dobry na serce, oraz dobry dla osob z nadciśnieniem.
Pimaga w wielu schorzeniach!
Jedyny minus jest troche drogi ale zdroqie ważniejsze

Calineczka
|

jesl chodzi o holesterol to mój sąsiad zbił jakimis olejkami zinzino balance. On dostał informacje od jakiejs baki, że to dobre i tyle. czy ktoś o tym słyszał? chętnie bym się dowiedziała bo chce kupić swoim rodzicom

Misiek
|

Zobaczymy czy mi holesterol spadnie. Muszę zrobić badania