Dieta ketogeniczna - na czym polega? Zasady diety niskowęglowodanowej

2021-06-21 9:55

Dieta ketogeniczna (ketogenna) zaliczana jest do diet wysokotłuszczowych i niskowęglowodanowych. Jeśli chcesz się czuć wyjątkowo lekko i mieć znakomite samopoczucie, wyłącz z codziennego menu węglowodany i zastąp je tłuszczami. Tę metodę stosuje się m.in. w leczeniu padaczki lekoopornej u dzieci. Dowiedz się, na czym polega dieta ketogeniczna.

Spis treści

  1. Zasady diety ketogenicznej
  2. Wskazania do stosowania diety ketogenicznej
  3. Dieta ketogeniczna w padaczce
  4. Dieta ketogeniczna (ketogenna) na raka?
  5. Dieta ketogeniczna na odchudzanie
  6. Dieta ketogeniczna - skutki uboczne

Dieta ketogeniczna (ketogenna) to dieta wysokotłuszczowa i niskowęglowodanowa.

Głównym źródłem energii organizmu są węglowodany. Gdy ich brakuje, organizm zaczyna szukać innego "paliwa". Są nimi tłuszcze, a konkretnie powstające w procesie rozpadu tłuszczów ciała ketonowe (tzw. ketoza). Jednak dostarczają one orgiazmowi tylko 70 proc. potrzebnej energii, jest więc niedożywiony.

Po kilku dniach stosowania diety ketogenicznej człowiek wchodzi w stan euforyczny (tak oddziaływanie ketonów określają lekarze) – ma doskonałe samopoczucie, jest wesoły, lekki. Po 2-3 miesiącach wszystko mija. Pojawiają się utrata apetytu, senność i zaparcia, zapachu potu, moczu i oddechu zmienia się, narasta pragnienie.

Zasady diety ketogenicznej

W codziennej diecie spożywa się około 35 proc. tłuszczów, 50 proc. węglowodanów i 15 proc. białek.

Natomiast w diecie ketogennej tłuszcz może stanowić 80-90 proc. dostarczanej energii, a pozostałe 10-20 proc. to łącznie białko i węglowodany.

Dietę ketogeniczną można stosować w dwóch wariantach:

  • spożycie tłuszczów w stosunku 3:1 - 3 gramy tłuszczów na 1 gram białka i węglowodanów
  • i spożycie tłuszczów stosunku 4:1 - 4 gramy tłuszczów na 1 gram białka i węglowodanów

W diecie ketogenicznej należy jeść 3 główne posiłki dziennie i 2 przekąski. Posiłki powinny być spożywane mniej więcej w równych odstępach czasowych.

Wskazania do stosowania diety ketogenicznej

Dieta ketogenna znalazła zastosowanie w leczeniu padaczki opornej na leki u dzieci oraz w niektórych wrodzonych błędach metabolizmu (np. wrodzony brak białka transportującego glukozę GLUT-1).

Są także inne wskazania do jej stosowania, takie jak: 

Rozważa się także leczenie wspomagające dietą ketogenną w: 

Z diety ketogennej nie mogą korzystać osoby z chorą wątrobą, nerkami, trzustką i z cukrzycą.

Dieta ketogeniczna w padaczce

Do tej pory nie wyjaśniono, dlaczego dieta ketogenna zmniejsza częstość napadów padaczkowych. Wysoka podaż tłuszczów przy znikomej ilości węglowodanów w diecie prowadzi do zmian w metabolizmie tłuszczów, podobnie jak w czasie głodzenia.

Z tłuszczu powstają w wątrobie ciała ketonowe:

  • aceton,
  • acetooctan
  • i kwas betahydroksymasłowy,

które przenikają do ośrodkowego układu nerwowego i stanowią zastępczy, wobec braku glukozy, materiał energetyczny dla neuronów.¹

We krwi i moczu pacjenta obserwuje się ketozę, czyli wysoką koncentrację ciał ketonowych. Jednak odpowiadają one za działanie przeciwdrgawkowe tylko pośrednio.

Podejrzewa się, że ciała ketonowe:

  • powodują wzrost aktywności enzymów syntetyzujących kwas γ-aminomasłowy (inaczej GABA - pełni funkcję głównego neuroprzekaźnika o działaniu hamującym w całym układzie nerwowym), co wyhamowuje pobudzenie neuronów
  • aktywują receptor potasowy K2P i pompę sodowo-potasową, co podnosi próg drgawkowy

Poza tym ciała ketonowe mogą chronić komórki nerwowe, m.in. przed uszkodzeniem przed wolnymi rodnikami (ograniczają stres oksydacyjny).

Obecnie w leczeniu padaczki lekoopornej wyróżnia się kilka wersji diety ketogenicznej:

  • tradycyjną, opartą o krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe
  • opartą o tłuszcze bogate głównie w średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe (MCT)
  • zmodyfikowaną dietę Atkinsa

    W tradycyjnej diecie ketogennej na ogół stosuje się dietę 4:1 lub 3:1, tzn. na 4 lub 3 g tłuszczu przypada 1 g białka i węglowodanów łącznie. Płyny w diecie ogranicza się do 60-665 ml/kg m.c./d.

    Dietę rozpoczyna się w szpitalu, pod kontrolą lekarza i dietetyka, poprzedzając jej rozpoczęcie 1-2-dniową głodówką.

    Potem stopniowo zwiększa się ilość podawanej energii i składników odżywczych aż do wartości ustalonych wg założeń diety.

    Dalsze leczenie przebiega w domu i trwa na ogół 2-3 lata. W tym czasie należy ściśle przestrzegać zasad diety, gdyż każde odstępstwo od normy może sprzyjać napadom padaczkowym.

    Czytaj też:

    Ważne

    Dieta ketogenna - pamiętaj o uzupełnieniu niedoboru niektórych witamin

    Dieta ketogenna doprowadza do niedoboru niektórych składników odżywczych. Dlatego podczas jej stosowania należy pamiętać o suplementacji preparatów zawierających wapń, witaminę D, witaminy rozpuszczalne w wodzie i niektóre mikroelementy.

    Jakie ćwiczenia spalają najwięcej kalorii?

    Dieta ketogeniczna (ketogenna) na raka?

    Niektórzy przekonują, że dieta katogeniczna może być stosowana w leczeniu otyłości, cukrzycy, chorób układu krążenia, przewlekłego zmęczenia, nadciśnienia, a nawet raka. Jednak specjaliści podkreślają, że nie ma żadnych dowodów potwierdzających skuteczność stosowania diety ketogenicznej u osób zmagających się z nowotworami złośliwymi.

    Co więcej, przejście na dietę katogeniczną w czasie choroby nowotworowej możne skutkować powikłaniami, wynikającymi ze zwiększonej ilości produktów przemiany materii w organizmie.

    Czy masz prawidłowe BMI?

    Dieta ketogeniczna na odchudzanie

    W czasie diety ketogennej organizm nie czerpie energii z węglowodanów, lecz ze spożywanych i własnych tłuszczów i białka, co wykorzystują osoby chcące się pozbyć zbędnych kilogramów. Poza tym ciała ketonowe hamują uczucie głodu.

    Dieta ketogeniczna - skutki uboczne

    W czasie stosowania diety ketogenicznej mogą pojawić się objawy niepożądane. Na początku pacjent może skarżyć się na:

    • zaparcia lub biegunki,
    • wymioty,
    • bóle brzucha, które z reguły ustępują po zaadaptowaniu się organizmu do diety.

    Objawami towarzyszącymi są:

    • zmęczenie,
    • senność,
    • utrata apetytu,
    • uczucie pragnienia.

    Przy dłuższym okresie stosowania diety ketogenicznej może wystąpić kamica moczanowa i hiperurykemia (zwiększone stężenie kwasu moczowego we krwi).

    Bibliografia:

    1. Trafalska E., Dieta ketogenna [w:] Tłuszcze w żywieniu człowieka. W poszukiwaniu prawdy, Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2015

    Czy artykuł był przydatny?
    Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.