Rooibos - właściwości i zastosowanie. Sposób parzenia herbaty rooibos

2016-11-02 13:19
Rooibos - właściwości i zastosowanie. Sposób parzenia herbaty rooibos
Autor: thinkstockphotos.com

Rooibos to krzew pochodzący z Południowej Afryki, w Europie znany jest dopiero od 100 lat. Jego liście przetwarza się podobnie jak liście herbaty i stosuje do picia w postaci naparu. Herbatka rooibos ma łagodny, słodkawy smak i bursztynowy kolor. Wykazuje szerokie zastosowanie lecznicze głównie dzięki obecności przeciwutleniaczy.

Rooibos, czyli czerwonokrzew afrykański (Aspalathus linearis), to roślina rosnąca w Republice Południowej Afryki w górach Cederberg, które oddalone są o ok. 300 km od Kapsztadu. Naturalne tereny bytowania rośliny zostały wykorzystane do zorganizowania upraw na szeroką skalę i obecnie na tym obszarze znajdują się plantacje rooibos. Jest to teren nieprzyjazny dla innych roślin, charakteryzuje się piaszczystymi glebami i bardzo suchym latem. W związku z tym, że rooibos rósł tam od zawsze, nie ma potrzeby stosowania nawozów ani środków chroniących przed pasożytami. Utarło się nazywanie rooibos herbatą, jednak krzew ten nie jest spokrewniony z krzewami herbacianymi. Roślina osiąga wysokość 1-1,5 m. Liście rooibos są wąskie i podłużne, mają kształt igieł. Zbiera się je zwykle w środku lata, czyli w styczniu, a następnie tnie na 2-3-milimetrowe igiełki.

Jak powstaje rooibos?

Podobnie jak herbatę, rooibos można poddać fermentacji. W tym celu zwilżone listki usypuje się w 20-centymetrowe kupki i pozostawia na kilka dni w ciepłym miejscu. W tym czasie rooibos zmienia kolor na czerwono-brązowy. Liście suszy się następnie na słońcu do uzyskania wilgotności na poziomie 10%.

Na świecie bardziej znany jest czerwony rooibos poddany fermentacji, jednak pija się również zielony.

Rooibos jest znany od pokoleń na terenach Południowej Afryki. Do Europy trafił dopiero w 1904 roku za sprawą rosyjskiego kupca Benjamina Ginsberga, którego rodzina zajmowała się sprzedażą herbaty. W Afryce rooibos pili również holenderscy osadnicy, którzy traktowali napar jako zamiennik drogiej czarnej herbaty. Popularność rooibos wzrosła po 1930 roku, kiedy dr Peter Le Fras Nortier – chirurg i botanik – zaczął prowadzić eksperymenty z uprawą rośliny.

Rooibos - parzenie i sposób podania

Rooibos zaparza się przez 4-5 minut wodą o temperaturze 95 stopni Celsjusza. Na jedną filiżankę wody używa się czubatej łyżeczki herbaty. Rooibos można kupić w liściach i torebkach.

Liście najlepiej zaparzać z użyciem papierowego filtra, ponieważ drobno siekane przechodzą przez sitka. Napar czerwonego rooibos ma brązowy kolor i słodkawy smak, a jego aromat jest charakterystyczny, określany jako owocowy i ziemisty. Zielony rooibos ma trawiasty posmak.

Z rooibos można zrobić herbatę mrożoną. 3 łyżki suszu zalej litrem wrzątku, filtruj, ostudź, dodaj łyżkę miodu i sok z połowy cytryny, a następnie wstaw na kilka godzin do lodówki.

Herbatka zawiera niewiele garbników, dlatego nie wyczuwa się w jej smaku goryczki. Jak wszystkie herbatki ziołowe, rooibos nie zawiera kofeiny, dlatego nie ma działania pobudzającego i można ją pić nawet tuż przed snem. Rooibos jest często wykorzystywany do mieszanek herbat. Stosuje się go z innymi ziołami jako składnik podstawowy lub dodatkowy. Można kupić rooibos aromatyzowany truskawką i wanilią, rzadziej bergamotką lub dodatkiem ostrych przypraw. Znajduje się także w mieszankach z herbatą czarną i zieloną. Rooibos smakuje dobrze podawany z mlekiem i cukrem. Można pić napar na zimno i na ciepło, z dodatkiem soków owocowych, dających orzeźwiający efekt oraz miodu, podkreślającego naturalny aromat naparu.

Warto wiedzieć

Skład rooibos

Świeże liście rooibos są bogate w witaminę C. Herbatka nie zawiera kofeiny i charakteryzuje się niską zawartością tanin, które utrudniają wchłanianie mikro- i makroelementów. W 200-ml szklance naparu rooibos znajduje się potas (7,12 mg), sód (6,16 mg), magnez (1,57 mg), wapń (1,09 mg), a także fluor, miedź, żelazo, mangan i cynk.

Rooibos to przede wszystkim źródło przeciwutleniaczy: polifenoli, flawonoli, dihydrochalkonów, aspalathinu i nothofaginu. W przetworzonych liściach znajduje się kwas cynamonowy i benzoesowy, który ma działanie bakteriobójcze i grzybobójcze.

Rooibos - właściwości lecznicze

Rooibos był doceniany w lecznictwie ludowym od wielu pokoleń, a teraz jego właściwości zdrowotne potwierdzają badania naukowe. Można go wykorzystać w wielu obszarach lecznictwa i polecany jest wszystkim dbającym o zdrowie oraz dobrą formę.

  • Chroni przed atakami wolnych rodników. Napar z rooibos jest bogaty w przeciwutleniacze, które hamują działanie substancji o działaniu oksydacyjnym, wnikających do organizmu ze środowiska i produkowanych przez komórki w wyniku procesów fizjologicznych. Przeciwutleniacze działają ochronnie na DNA i białka komórek, zapobiegając niekorzystnym zmianom i mutacjom.
  • Obniża ciśnienie krwi. Rooibos jest znany jako środek łagodzący stres i napięcie nerwowe oraz związane z nimi podwyższone ciśnienie krwi.
  • Wpływa korzystnie na układ krwionośny. Lepsze funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego u osób regularnie pijących rooibos wynika z obecności przeciwutleniaczy, a także z hamowania aktywności enzymu konwertazy angiotensyny, który jest czynnikiem ryzyka chorób serca. Wśród tych osób stwierdzono także mniejszą śmiertelność w wyniku incydentów sercowo-naczyniowych, ale dokładny mechanizm zjawiska nie został poznany.
  • Pomaga w cukrzycy typu II. Przeciwutleniacz aspalathin znajdujący się w naparze z rooibos ma korzystne działanie w przypadku cukrzycy typu II. Wyrównuje poziom cukru we krwi, zwiększa wrażliwość tkanek na insulinę, poprawia wykorzystanie glukozy przez mięśnie i wpływa na wydzielanie insuliny przez trzustkę. Rooibos można wykorzystać w prewencji cukrzycy typu II oraz u osób chorych w celu poprawy ich stanu i zapobieganiu skokom glukozy we krwi. Tolerancja glukozy u osób badanych z cukrzycą typu II poprawiła się już po 5 tygodniach regularnego picia naparu z rooibos.
  • Wspomaga regenerację wątroby. Badania na myszach wykazały, że codzienne stosowanie rooibos w ilościach, które mogą być normalnie wypijane przez ludzi, przyspiesza regenerację wątroby.
  • Łagodzi kolki u dzieci i bóle brzucha. Napar z rooibos był tradycyjnie podawany małym dzieciom w przypadku kolek. Mieszano go z niewielką ilością mleka, aby poprawić smak. Rooibos można też stosować u dorosłych w przypadku bólu brzucha i rozstroju żołądka. Już jedna filiżanka łagodzi dolegliwości. Za to działanie odpowiada prawdopodobnie przeciwzapalna kwercetyna obecna w rooibos. Ponadto herbatka ma właściwości rozkurczowe, zapobiega biegunkom i innym dolegliwościom jelitowym.
  • Ma działanie przeciwnowotworowe. Picie rooibos obniża ryzyko zachorowania na nowotwory dzięki zawartości przeciwutleniaczy. Ekstrakty z tej herbatki można stosować w połączeniu z lekami w przypadku zachorowania na raka.
  • Wspomaga leczenie problemów skórnych. Rooibos jest pomocny w przypadku wysypki, egzemy, trądziku, podrażnień, suchości skóry i oparzeń słonecznych, a także odparzeń u małych dzieci. Chroni skórę przed przedwczesnym starzeniem i zmarszczkami. Można go stosować w postaci okładu. Korzystne właściwości rooibos zawdzięcza obecności alfa-hydroksykwasów i cynku.
  • Działa korzystnie na drogi oddechowe. W lecznictwie ludowym stosuje się rooibos w przypadku dolegliwości dróg oddechowych, jak astma i zapalenia oskrzeli. Badania na szczurach potwierdziły działanie rozszerzające oskrzela i wspomagające wykrztuszanie przy męczącym kaszlu, co daje podstawy do zastosowania w chorobach układu oddechowego.

 Bibliografia:

  1. Lee E.J. i in., Antioxidant activity and protective effect on DNA strand scission od Rooibos tea (Aspalathus linearis), BioFactors, 2004, 21, 1-4
  2. Persson I.A. i in., Effects of green tea, black tea and Rooibos tea on angiotensin-converting enzyme and nitric oxide in healthy volunteers, Public Health Nutrition, 2010, 13
  3. Kawano A. i in., Hypoglycemic effect of aspalathin, a rooibos tea component from Aspalathus linearis, in type 2 diabetic model db/db mice, Phytomedicine, 2009, 16(5), 437-443
  4. Ulicna O. i in., Hepatoprotective effect of rooibos tea (Aspalathus linearis) on Ccl4-induced liver damage in rats, Physiological Research, 2003, 52(4)
  5. Sissing L. i in., Modulating effects of rooibos and honeybush herbat leas on the development of esophageal papillomas in rats, Nutrition and Cancer, 2011, 63(4)
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.