Kokos (orzech kokosowy) – właściwości i wartości odżywcze

2014-12-30 12:10 Monika Majewska

Kokos to orzech, który swoje właściwości zdrowotne zawdzięcza wyjątkowym wartościom odżywczym - zwłaszcza rzadko spotykanej grupie kwasów tłuszczowych, które m.in. przyśpieszają przemianę materii. W związku z tym kokos jest polecany m.in. na odchudzanie. Sprawdź, jakie działanie ma kokos i jakie jeszcze znalazł zastosowanie.

Kokos to orzech, którego właściwości zdrowotne są doceniane nie tylko przez jego amatorów, lecz także przez naukowców. Nic dziwnego - miąższ kokosa, czyli biała i mięsista wyściółka twardej skorupy orzecha, jest bogaty w błonnik, potas, magnez i fosfor, a także w kwas foliowy. Jednak największą wartość zdrowotną przypisuje się zawartym w miąższu kokosa nasyconym kwasom tłuszczowym. Nie są to jednak te same nasycone kwasy tłuszczowe, które znajdują się w większości produktów pochodzenia zwierzęcego, czyli trójglicerydy długołańcuchowe (LCT), przyczyniające się do podwyższenia poziomu cholesterolu i rozwoju miażdżycy. Nasycone kwasy tłuszczowe zawarte w kokosie to trójglicerydy średniołańcuchowe (MCT), które są metabolizowane w zupełnie inny sposób. W związku z tym, że ich cząsteczki są mniejsze, proces ich metabolizmu jest szybszy. Nie wymaga bowiem obecności enzymów, które biorą udział w metabolizmie tłuszczów LCT, czyli lipazy i żółci. Kwasy MCT omijają komórki tłuszczowe i z przewodu pokarmowego wchłaniają się bezpośrednio do żyły wrotnej. Dzięki temu nie są odkładane jako materiał zapasowy, lecz stanowią szybko dostępne źródło energii.

Kokos na odchudzanie

Tę właściwość kokosów wykorzystują osoby będące na diecie odchudzającej. Z kolei brazylijscy naukowcy, których wyniki zostały opublikowane w czasopiśmie "Lipids", przekonują, że kokosy powinny włączyć do diety zwłaszcza osoby zmagające się z otyłością brzuszną, gdyż wspomagają walkę z nią.

Świeży kokos jest dość kaloryczny (354 kcal/100 g), dlatego należy go spożywać w umiarkowanych ilościach – tylko wtedy będzie sprzyjał utracie wagi.

W ich eksperymencie wzięło udział 40 kobiet w wieku od 20 do 40 lat, które cierpiały na otyłość brzuszną. Okazało się, że panie, które spożywały olej z kokosa (zawierający kwasy MCT), miały znacznie niższe BMI i mniejszy obwód w talii niż kobiety z grupy kontrolnej. Jednak inni podchodzą sceptycznie do wyników tych badań (m.in. Ashley Simmons, kardiolog z w University of Kansas Hospital) i zauważają, że różnica w obwodzie była niewielka, a same badania, które były wykonywane w krótkiej perspektywie czasowej, nie wystarczą, żeby uzasadnić korzyści zdrowotne płynące z przyjmowania pozyskiwanego z miąższu kokosa oleju.

Ponadto miąższ kokosa w 100 g zawiera 15,23 g węglowodanów, z czego większość, bo prawie 60 proc. ( 9 g/100 g), to wypełniający żołądek i dający na długo uczucie sytości błonnik. Jeszcze więcej włókna pokarmowego zawiera suszony miąższ orzecha kokosowego - trochę ponad 23 g błonnika w 100 g. Taka ilość pokrywa niemalże całe dzienne zapotrzebowanie organizmu na błonnik!

To ci się przyda

Wartości odżywcze świeżego miąższu kokosa (w 100 g)

Wartość energetyczna - 354 kcal
Białko ogółem - 3,33 g
Tłuszcz - 33,49 g
Węglowodany - 15,23 g (w tym cukry proste 6.23)
Błonnik - 9,0 g

Witaminy

Witamina C – 3,3 mg
Tiamina – 0,066 mg
Ryboflawina – 0,020 mg
Niacyna - 0,540 mg
Witamina B6  - 0,054 mg
Kwas foliowy -  26 µg
Witamina E – 0,24 mg
Witamina K - 0,2 µg

Minerały

Wapń – 14 mg
Żelazo - 2,43 mg
Magnez - 32 mg
Fosfor - 113 mg
Potas - 356 mg
Sód – 20 mg
Cynk - 1,10 mg

Źródło danych: USDA National Nutrient Database

Kokos obniży poziom cholesterolu

Nasycone kwasy tłuszczowe zawarte w miąższu kokosa nie przyczyniają się do podwyższenia poziomu cholesterolu i rozwoju miażdżycy.

Kokos jest skarbnicą potasu (356 mg/100 g), w związku z tym może się przyczynić się do obniżenia ciśnienia tętniczego.

Wręcz przeciwnie – z badań opublikowanych w czasopiśmie „Lipids” wynika, że przyczyniły się one do wzrostu poziomu "dobrego" cholesterolu HDL i obniżenia jego "złej" frakcji LDL, a co za tym idzie - zmniejszyły ryzyko rozwoju miażdżycy, a dalej chorób serca. Dowodów na pozytywny wpływ kokosa na pracę układu sercowo-naczyniowego można szukać także w Australii i Polinezji. Mieszkańcy tych rejonów spożywają najwięcej produktów kokosowych na świecie i rzadziej zapadają na choroby serca. Jednak sceptycy zauważają, że nie wiadomo, czy ma to związek z dietą z udziałem kokosów, czy może w grę wchodzą inne czynniki.

Kokos na próchnicę i pleśniawki

Kokos może zapobiegać powstawaniu próchnicy – przekonują naukowcy z Athlone Institute of Technology (AIT) w Westmeath (Irlandia). Wszystko dzięki zawartemu w nim olejowi kokosowemu, który, w kontakcie ze śliną (a konkretnie z zwartymi w niej enzymami trawiennymi), zapobiega przyleganiu i osadzaniu się bakterii będących przyczyną próchnicy, a tym samym ich namnażaniu się w jamie ustnej. Naukowcy przekonują, że olej zawarty w miąższu kokosa może być tak samo skuteczny jak chemiczne płyny do płukania ust. Ponadto przekonują, że olej ten zwalcza drożdżaki Candida albicans, które są przyczyną pleśniawek jamy ustnej.

Kokos naturalnym antybiotykiem?

Z kolei z badań innych naukowców wynika, że znajdujące się w miąższu orzecha substancje potrafią zwalczyć gronkowca złocistego, a nawet poradzić sobie z wirus opryszczki, odry i grypy. Mimo że oficjalnie nie potwierdzono tych właściwości kokosa, jest on przez niektórych uważany za naturalny antybiotyk.

Kokos może zapobiec rozwojowi Alzheimera?

Trójglicerydy średniołańcuchowe znajdujące się w miąższu kokosa mogą zapobiec rozwojowi, a także pomóc w leczeniu choroby Parkinsona i Alzheimera. Naukowcy już w 2006 roku na łamach „Neurobiology of Aging” przekonywali, że podawanie trójglicerydów średniołańcuchowych chorym na Alzheimera spowodowało znaczącą poprawę ich stanu. Są to jednak wstępne badania i konieczne są dalsze testy potwierdzające omawiane właściwości kokosa.

Kokos – zastosowanie w kuchni

Miąższ kokosa można zjeść od razu po rozłupaniu orzecha, prosto ze skorupy, albo przyrządzić na jego bazie desery.

Ważne

Przed zakupem kokosa należy nim wstrząsnąć. Jeśli słychać chlupotanie, oznacza to, że kokos jest świeży - tylko takie orzechy należy kupować. Jeśli nie słychać chlupotania, oznacza to, że jądro kokosa jest wyschnięte, a co za tym idzie - że kokos jest stary i praktycznie niejadalny.

Świeżo starty miąższ kokosa z dodatkiem gorącego mleka lub wody może być bazą do mas i kremów. Z kolei wysuszony i starty miąższ orzecha kokosowego, czyli wiórki kokosowe, może być ozdobą ciast i tortów, a także posypką do deserów, sałatek owocowych i lodów. Wiórki kokosowe sprawdzą się także jako panierka do ryb. Ponadto kokosy można łączyć z ziemniakami czy ryżem.

Świeży kokos ma niski indeks glikemiczny (IG=45), w związku z tym cukrzycy mogą go wybierać przy układaniu codziennego jadłospisu.

WYPRÓBUJ>> PRZEPIS na tajską zupę kokosową z dzikim ryżem i krewetkami

Kokos może być także składnikiem drinków i orzeźwiających owocowych shake'ów.

Warto wiedzieć, że mąka kokosowa, produkowana z drobno zmielonego, wysuszonego i odtłuszczonego miąższu kokosa, zawiera najwięcej błonnika spośród wszystkich mąk oferowanych na rynku. Ponadto nie zawiera glutenu i jest hipoalergiczna, dlatego mogą ją spożywać osoby zmagające się z celiakią czy alergią na gluten oraz innymi alergiami pokarmowymi.

To ci się przyda

Kokos – jak otworzyć kokosa?

Jak obrać kokosa? W kokosie znajdują się 3 wgłębienia. W jednym z nich zrób dziurkę (zwykle jedno z nich jest łatwe do przebicia, pozostałe dwa sprawiają problemy). W tym celu możesz użyć wąskiego noża lub korkociągu. Następnie obróć kokos do góry nogami i wylej przez wydrążoną dziurkę znajdującą się w nim wodę kokosową, którą również możesz wykorzystać w celach kulinarnych.

Potem przytrzymaj mocno koksa i uderz w niego tępą stroną (nie ostrzem) ciężkiego noża po obwodzie. Orzech powinien pęknąć i sam się otworzyć. Jeśli nie, można sobie pomóc, uderzając we wbity nóż tłuczkiem do mięsa. Jednak wówczas należy zachować szczególną ostrożność.

Jak teraz odłączyć miąższ od skorupy? Weź nóż z okrągłą końcówką. Podważ miąższ i staraj się odłączyć go od skorupy orzecha ( w zasadzie wystarczy go tylko lekko podważyć, by sam odszedł od skorupy). Następnie ostrym nożem obierz miąższ z brązowej skórki.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 10/2019 "Zdrowia" kreatywne podejście do seksu, podstępna borelioza, nowe terapie nowotworów, komu grozi cyberchondria, leki szkodzące urodzie, probiotyki w kiszonkach. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 10/2019
KOMENTARZE
szymikon
|

a skąd wiesz jakie są twoje korzenie genealogiczne? Może twoi praprzodkowie nie są z Polski, i co wtedy? Nie powinieneś jeść niczego co rośnie w Polsce, lecz np. w Ameryce południowej.

asd
|

kokos to nie orzech

Marek
|

W Polsce orzech kokosowy nie rosnie!!!! Ten artykul to jest reklama ???? Jada sie produkty i owoce co rosna w regionie gdzie sie mieszka -to zostalo udowodnione juz ponad 37 lat temu!!!!

Magda
|

Nie wiem, czy to zawsze działa, bo dziś pierwszy raz obierałam kokos, ale zgodnie z zaleceniem z niektórych filmików, po zrobieniu dziurki i dlaniu wody, ostukałam go młotkiem najpierw wzdłuż obwodu, później w pozostałych miejscach i skorupa mi się podzieliła na dwie poszarpane części, które bez problemu i bez rozłupywania na mniejsze kawałki odeszły od miąższu. Miąższ pozostał w jednym kawałku. To chyba wygodniejsza opcja, niż ta z piłką do kokosu i wydłubywaniem miąższu ze skorupy ;-)

Piotr
|

To bardzo ciekawa informacja. Z pewnością spróbuje z ta piłka do kokosa :) pozdrowienia z Gwadelupy

eMKa
|

Od lat jem zielone kokosy,-pod palma. Wbijam srubokret w dwa oczka, odwracam do dolu, wlewam wode kokosowa do garnka. Prawie pol litra wody z kokosa, wystarczy na pol dnia na gorace dni. Nie polecam noza i nie walic mlotkiem. Uzywam brzeszczot/pilke, trzymam kokos jedna reka na kolanach, i...piluje. Za30 sekund mam dwie polowy kokosa, w srodku miekki, bialy miazsz. Pycha ! Kokos wystarczy na dwa dni. Pozdrowienia z Antarktydy.

olo
|

Tłuszcze takie jak z kokosa czy wszelkiego typu smalce ze zwierząt mają działanie przeciwbakteryjne i przeciw wirusowe,nasze babcie to wiedziały ,a nas ogłupiają żeby kupować w aptekach szkodliwe substancje.Nikomu nie zależy żebyśmy byli zdrowi taka jest prawda.

Aga
|

Dajcie spokój z tym cholesterolem. Od lat wiadomo że to homocysteina powoduje miażdżycę. Czas się podszkolić!!!!!!!

Miecz
|

..nigdy nie był, nie jest, nie będzie przyczyną miażdżycy .. w blaszce miażdżycowej nigdy go nie odnaleziono..za to w tej samej blaszce jest wapń..który to powinien trafić do kości czy zębów..a znalazł się w tętnicy.. za dużo wapnia rodacy..za dużo tv

PiotrQQ
|

Nie tylko funkcja "ODPOWIEDŹ" nie działa. Rubryka "Tytuł" jest "martwa", ponieważ wpis ten nie pojawia się w treści komentarza.