Gałka muszkatołowa (przyprawa) - właściwości i wartości odżywcze

2016-03-10 14:15 Monika Majewska

Gałka muszkatołowa najczęściej jest używana jako przyprawa w kuchni, ale ze względu na swoje właściwości lecznicze znalazła zastosowanie także w medycynie naturalnej. Jednak największe zainteresowanie budzi ze względu na swoje właściwości halucynogenne. Substancja zwarta w gałce muszkatołowej może działać jak narkotyk i powodować odurzenie. Sprawdź, jakie właściwości ma gałka muszkatołowa, kiedy ma działanie zdrowotne, a kiedy może zaszkodzić.

Gałka muszkatołowa to środkowa część pestki owocu muszkatołowca korzennego, wiecznie zielonego drzewa pochodzącego z Wysp Korzennych (wyspy Molucca). Gałka muszkatołowa najczęściej jest używana jako przyprawa w kuchni, jednak ze względu na swoje właściwości lecznicze znalazła zastosowanie także w medycynie naturalnej. Muszkatołowciec korzenny oprócz gałki muszkatołowej dostarcza także innej przyprawy - tzw. kwiatu muszkatołowego (Macis). Jest to osnówka pestki - jasnoczerwona osłonka, przypominająca sieć, którą wykorzystuje się w kuchni po wysuszeniu. Jednak największym zainteresowaniem cieszy się gałka muszkatołowa, nie tylko ze względu na walory kulinarne i prozdrowotne działanie, lecz także z powodu zawartości substancji psychoaktywnej o nazwie mirystycyna.

Gałka muszkatołowa jak narkotyk?

Silny zapach i gorzko-korzenny smak gałka muszkatołowa zawdzięcza olejkowi. Jego głównym składnikiem jest mirystycyna, która wykazuje właściwości halucynogenne.

Gałka muszkatołowa może wywołać negatywne działanie tylko po spożyciu dużych jej dawek. W małych ilościach gałka muszkatołowa ma właściwości lecznicze.

W 100 g suchych sproszkowanych owoców znajduje się 1050 mg mirystycyny, natomiast w olejku muszkatołowym jej zawartość wynosi około 4 proc. Dawka halucynogenna wynosi 60–315 mg (6–30 g sproszkowanych gałek).¹ Objawy działania mirystycyny pojawiają się 3–6 godzin po spożyciu i ustępują po upływie 24 godzin. Wywołuje ona niepokój, zaburzenia orientacji w czasie i przestrzeni, oderwanie od rzeczywistości i sny na jawie, uczucie unoszenia się w powietrzu, złudzenia i omamy wzrokowe.¹ W dużych stężeniach może być bardzo groźna dla zdrowia, ponieważ wywołuje raka wątroby. Jednak kulinarne użycie gałki muszkatołowej nie powinno wywołać opisanych efektów. Warto wiedzieć, że mirystycyna jest także składnikiem olejku z nasion niektórych odmian pietruszki.

Warto wiedzieć

Wartości odżywcze zmielonej gałki muszkatołowej (w 100 g/jednej łyżeczce - 7 g )

Wartość energetyczna - 525/37 kcal
Białko ogółem - 5.84/0.41 g
Tłuszcz - 36.31/2.54 g
Węglowodany - 49.29 g/3.45 (w tym cukry proste 2.99/0.21)
Błonnik - 20.8/1.5 g

Witaminy

Tiamina – 0.346/0.024 mg
Ryboflawina – 0.057/0.004 mg
Niacyna - 1.299/0.091 mg
Witamina B6  - 0.160/0.011 mg
Kwas foliowy -  76/5 µg
Witamina A – 102/7 IU
Witamina C - 3.0/0.2 mg

Minerały

Wapń – 184/13 mg
Żelazo - 3.04/0.21 mg
Magnez - 183/13 mg
Fosfor - 213/15 mg
Potas - 350/24 mg
Sód – 16/1 mg
Cynk - 2.15/0.15 mg

Kwasy tłuszczowe

nasycone - 25.940/1.816 g
jednonienasycone - 3.220/0.225 g   
wielonienasycone - 0.350/0.024 g

Źródło danych: USDA National Nutrient Database for Standard Reference

Gałka muszkatołowa na potencję

Gałka muszkatołowa stymuluje układ nerwowy i dlatego może wpływać na funkcje seksualne u ludzi.² Jak przekonują naukowcy, pobudzające działanie seksualne wynika z obecności substancji drażniących, powodujących lekkie, wybiórcze przekrwienie obszarów w obrębie miednicy małej, w tym także narządów płciowych. Podobno wystarczy tylko szczypta, aby osiągnąć ten efekt.

Z kolei olejek z gałki muszkatołowej może być stosowany zewnętrznie, jako składnik preparatów łagodzących bóle reumatyczne, stawów oraz ścięgien.

Warto wiedzieć, że główny składnik gałki, mirystycyna, stanowi substancję wyjściową przy produkcji „tabletek miłosnych” – MDA (metylenodioksymetamfetamina). Początkowo MDA uchodziła, podobnie jak amfetamina, za środek zmniejszający apetyt. Dopiero w latach 50. XX wieku poznano wpływ MDA na funkcje seksualne u ludzi.²

Gałka muszkatołowa poprawia trawienie, może zapobiec wrzodom żołądka

Gałka muszkatołowa wzmaga wydzielanie soku żołądkowego, dzięki czemu poprawia trawienie. Poza tym działa wiatropędnie. Ze wstępnych badań naukowców wynika także, że gałka muszkatołowa może zapobiec rozwojowi wrzodów żołądka. Wszystko dzięki zawartości substancji o nazwie eugenol, która w znacznych ilościach występuje nie tylko w gałce muszkatołowej, lecz także w olejku goździkowym. Mechanizm przeciwwrzodowego działania tej substancji nie jest jasny. Eugenolowi przypisuje się hamowanie uwalniania leukotrienów (substancji biorących udział w stanach zapalnych), co ma w efekcie zapobiegać uszkodzeniu błony śluzowej żołądka.³

Gałka muszkatołowa może zapobiec zakrzepom

Składniki gałki muszkatołowej hamują agregację (zlepianie się) płytek krwi, a co za tym idzie - zapobiegają zakrzepom. Działanie to jest porównywalne z indometacyną - lekiem z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), który pełni tę samą funkcję.

Warto wiedzieć

Gałka muszkatołowa może powodować alergię

Gałka muszkatołowa, tak jak inne przyprawy, takie jak papryka, pieprz, gałka muszkatołowa, cynamon, imbir, może wywołać objawy alergii pokarmowej u osób uczulonych na pyłki roślin zielnych.

Paweł Pawelec o gałce muszkatołowej: To jest bardzo dobry, dozwolony środek

Źródło: TVN Meteo Active/x-news

Gałka jako przyprawa - zastosowanie w kuchni

W kuchni zastosowanie znalazła nie tylko gałka muszkatołowa, lecz także kwiat muszkatołowy, który jest bardziej pikantny niż gałka. Zarówno gałkę muszkatołową, jak i „macis” stosuje się po rozdrobnieniu jako przyprawę aromatyczną, choć w kuchni europejskiej kwiat muszkatołowy nie jest aż tak bardzo popularny. Wyjątek stanowi kuchnia bawarska, w której stosuje się go przy wyrabianiu białych kiełbas.

Najbardziej intensywny smak i aromat ma świeżo starta gałka. Wystarczy dodać odrobinę pod koniec gotowania.

Natomiast gałka jest przyprawą dodawaną do różnego rodzaju mięs, kiełbas, pasztetów, a nawet ryb i owoców morza (np. małży i skorupiaków). Dopełnia smak jajek oraz niektórych warzyw (np. kapusty, szpinaku, oberżyny, cebuli, fasoli). Gałka muszkatołowa to także nieodzowny składnik grzanego wina i ciast - szczególnie piernika. Można nią aromatyzować kompoty, poncze, a także kakao.

Poza tym gałka muszkatołowa jest składnikiem mieszanki ziołowej o nazwie garam masala, w której można znaleźć także kmin rzymski, kolendrę, czarny pieprz, kardamon, liść laurowy, goździki, cynamon i chili. Można ją również znaleźć w marokańskiej mieszance przypraw Ras el Hanout i curry. Poza tym gałka muszkatołowa jest jednym ze składników indyjskiej herbaty Masala czaj.

Bibliografia:

1. Rostkowska-Nadolsk B., Machoń Z., Halucynogeny. Część I – Halucynogeny pochodzenia naturalnego, „Farmacja Polska”, 2009, 2 (65)
2. Mikzińska K., Matławska I., Znaczenie ziół w zaburzeniach seksualnych, "Postępy Fitoterapii" 2007, nr 1
3. Kędzia B., Nowości bibliograficzne. Eugenol zapobiega powstawaniu wrzodów żołądka, "Postępy Fitoterapii" 2001, nr 1

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 11/2019 "Zdrowia": padaczka odczarowana, dla kogo przeszczep nerki, e-papieros - nowa plaga, cera wolna od przebarwień, porażka źródłem sukcesu, lunchbox wegetarianina. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 11/2019
KOMENTARZE