Czarnuszka - zastosowanie w kuchni i kosmetyce. Właściwości czarnuszki

2020-05-03 15:39 Monika Majewska

Czarnuszka siewna to roślina dająca nasiona, które znalazły zastosowanie w kuchni, kosmetyce i lecznictwie dzięki swoim wyjątkowym właściwościom. Nasiona czarnuszki mogą być pomocne przy nadciśnieniu i wrzodach żołądka. Wspomogą również walkę z trądzikiem. Z kolei w kuchni czarnuszką można zastąpić pieprz. Sprawdź, jakie działanie ma czarnuszka i jak ją stosować.

Czarnuszka siewna (Nigella sativa L.) to pochodząca z terenów Europy Południowo-Wschodniej i Azji Zachodniej roślina o charakterystycznych białych lub niebieskich kwiatach z błękitnym unerwieniem. Jej owoce zawierają czarne jak węgiel, trójgraniaste nasiona, których właściwości zdrowotne doceniali nawet faraonowie. W starożytności uważano, że czarnuszka "potrafi wyleczyć wszystko prócz śmierci", w związku z tym znalazła zastosowanie w lecznictwie, jako specyfik na niemalże wszystkie choroby.

Współczesne badania pozwalają twierdzić, że nasiona czarnuszki mają potencjalne działanie lecznicze. Nasiona wykazują właściwości przeciwwrzodowe, gdyż działają ochronnie na błonę śluzową żołądka i zmniejszają uszkodzenia powstające w przebiegu choroby wrzodowej. Ponadto chronią wątrobę i nerki przed toksycznym działaniem związków chemicznych i leków.

W medycynie tradycyjnej stosowane są w różnych schorzeniach alergicznych:

Posłuchaj o właściwościach czarnuszki. To materiał z cyklu DOBRZE POSŁUCHAĆ. Podcasty z poradami.

Czarnuszka na rak trzustki i nie tylko?

Jak wynika z badań naukowców - tych laboratoryjnych i na gryzoniach - zawarte w czarnuszce związki mają potencjalne działanie antynowotworowe. Przyczyniały się one bowiem do niszczenia i/lub zahamowania wzrostu komórek wielu form raka.

Antynowotworowe substancje zawarte w nasionach czarnuszki przyczyniły się do apoptozy (śmierci) komórek białaczki mieloblastycznej HL60, linii komórkowej raka piersi MCF-7, komórek raka szyjki macicy HeLa, komórek HEp-2 gruczolakoraka krtani, a także komórek kostniakomięsaka oraz komórek raka okrężnicy.

Wykazano, że ekstrakt z czarnuszki może zapobiec uszkodzeniom wywołanym promieniowaniem jonizującym w radioterapii.

Ponadto zahamowały wzrost linii komórkowych raka wątroby HepG2, a także syntezę DNA, proliferację i żywotność linii komórkowych raka prostaty o nazwach LNCaP, C4-B i DU145 i PC-3. Badacze doszli także do wniosku, że ekstrakt z nasion znacznie zmniejszył żywotność komórek ludzkiego nowotworu płuc.

Z kolei naukowcy z Ohio State University przekonują, że związki zawarte w nasionach czarnuszki zahamowały zdolność klonowania się komórek rakowych nowotworów OUN - glejaka mózgu i rdzenia kręgowego. Ponadto badania wyciągu z czarnuszki wykazały jego cytotoksyczność przeciw niektórym rodzajom chłoniaka, mięsakowi 180, gruczolakorakowi trzustki i mięsakowi macicy. Z jeszcze innych badań wynika, że miejscowe stosowanie ekstraktu z czarnuszki zahamowało rozwój raka skóry u myszy.

Wyżej wymienione właściwości antynowotworowe w większości przypadków są przypisywane substancji o nazwie tymochinon - główny, aktywny składniki olejku lotnego nasion czarnuszki. Należy zaznaczyć, że antynowotworowe substancje zawarte w nasionach działały niszcząco tylko na komórki nowotworowe i nie uszkadzały tych zdrowych.

Niestety, nie przeprowadzono badań klinicznych, które potwierdzałyby właściwości antynowotworowe czarnuszki u ludzi.

To ci się przyda

Nasiona czarnuszki zawierają olej tłusty, który w 85 proc. składa się z nienasyconych kwasów tłuszczowych, olejek lotny, węglowodany (około 32 proc.), białko (około 22 proc. - zawierają 8 z 9 niezbędnych aminokwasów), alkaloidy, flawonoidy i saponiny, a także beta-karoten, witaminy z grupy B oraz liczne minerały: wapń, magnez, żelazo, potas, selen, cynk. Jednak najważniejszym składnikiem - ze względu na jego wyjątkowe właściwości prozdrowotne - wydaje się być tymochinon.

Czarnuszka a cukrzyca

Z badań na szczurach z cukrzycą wynika, że olejek eteryczny i tymochinon zawarte w nasionach czarnuszki przyczyniły się do obniżenia poziomu glukozy i wzrostu wydzielania insuliny.

Inne nazwy czarnuszki to kminek egipski, kmin czarny, kolendra siewna, czarnucha, kąkolnica lub panna w zieleni.

Z kolei zawarta w nich kwercetyna przyczyniła się do normalizacji poziomu glukozy we krwi, zwiększenia zawartości glikogenu w wątrobie i wydzielania insuliny przez β-komórki trzustki o około 44-70 proc. W związku z tym nasiona z czarnuszki wykazują potencjalne działanie przeciwcukrzycowe. Ponadto u badanych szczurów nasiona czarnuszki okazały się skuteczne w łagodzeniu cukrzycowej osteopenii, która jest jednym z powikłań cukrzycy.

Czarnuszka na nadciśnienie tętnicze

Maceraty z nasion czarnuszki wykazywały silne hamujące działanie na częstość akcji serca, jego kurczliwość, silniejsze od działania diltiazemu - leku stosowanego w nadciśnieniu tętniczym. Z kolei olejek lotny z nasion czarnuszki podawany dożylnie szczurom przyczynił się do obniżenia ciśnienia tętniczego krwi.

Ważne

Czarnuszka - dawkowanie

W lecznictwie stosuje się zmielone nasiona (zwykle pół, najwyżej 1 łyżeczka 2 razy dziennie), a także napar, odwar lub nalewkę przyrządzaną z nasion.

Czarnuszka na astmę

Badania kliniczne wskazują na możliwość zastosowania nasion czarnuszki w leczeniu objawów astmy. W 3-miesięcznym badaniu wzięło udział 29 dorosłych pacjentów chorujących na astmę. U 14 z nich zastosowano placebo, a pozostałym 15 podano 15 ml/kg 0,1 proc. wyciągu z nasion czarnuszki. Objawy alergii: nasilenie astmy, częstotliwość napadów i świszczący oddech w grupie, która otrzymała wyciąg, znacznie zmniejszyły się na drugiej i trzeciej wizycie u lekarza. Dzięki temu dawki stosowanych leków - w formie inhalacji (kortykosteroidy) i postaci doustnej (β-agoniści, kortykosteroidy, teofilina) - w badanej grupie można było znacznie obniżyć w porównaniu z grupą kontrolną.

Polecamy
jesz co lubisz kulinaria

Autor: Time S.A

Zbilansowane dieta to klucz do zdrowia i lepszego samopoczucia. Skorzystaj z JeszCoLubisz, innowacyjnego systemu dietetycznego online Poradnika Zdrowie. Wybieraj spośród tysięcy przepisów na zdrowe i smaczne dania z wykorzystaniem dobrodziejstw natury. Ciesz się indywidualnie dobranym menu, stałym kontaktem z dietetykiem i wieloma innymi funkcjonalnościami już dziś!

To ci się przyda

Czarnuszka - zastosowanie w kosmetyce

Po nasiona czarnuszki powinny sięgnąć osoby, które cierpią na atopowe zapalenie skóry (AZS), zmagają się z grzybicą, łuszczycą czy trądzikiem młodzieńczym.

Warto wiedzieć, że nasiona czarnuszki, ze względu na działanie ochronne przed promieniowaniem, są wykorzystywane do produkcji kosmetyków.

Czarnuszka na katar i kaszel

Nasiona czarnuszki siewnej w medycynie niekonwencjonalnej stosuje się w schorzeniach górnych dróg oddechowych, zwłaszcza przy katarze, zarówno tym w przebiegu infekcji, jak i alergicznym. Badania wykazały, że roślina jest skuteczniejsza w leczeniu kataru siennego niż powszechnie stosowana cetyryzyna – lek przeciwhistaminowy, który może wywoływać różne efekty uboczne, np. nadmierną senność.

Ponadto współczesna fitoterapia poleca stosowanie czarnuszki w przebiegu kaszlu, w nieżycie i zapaleniach oskrzeli. Olejki eteryczne zawarte w nasionach powodują rozszerzenie oskrzeli, a tym samym wspomagają ich pracę. Ponadto mniejszą ilość śluzu i ułatwiają wykrztuszanie zalegającej wydzieliny.

Czarnuszka na depresję

Czarnuszka siewna działa korzystnie również na ośrodkowy układ nerwowy - wykazuje m.in. właściwości antydepresyjne. Jej długotrwałe stosowanie może przyczynić się do poprawy samopoczucia, usprawnienia procesów myślenia, zapamiętywania i uczenia się. Niektóre badania sugerują, że może nawet spowalniać proces rozwoju choroby alzheimera.

To ci się przyda

Czarnuszka - zastosowanie w kuchni

Nasiona czarnuszki początkowo mają przypominający gorzką kawę smak, który potem przechodzi w ostry, korzenny - przypominający pieprz. Ponadto odznaczają się charakterystycznym muszkatołowo-korzennym zapachem.

Nasiona czarnuszki dodają wyrazistości potrawom z jagnięciny i drobiu, a więc delikatnego mięsa. Ponadto dobrze komponują się z sałatkami, marynatami (nasiona w połączeniu z miodem stworzą ciekawą marynatę do mięsa), a także pieczywem i twarogiem. Ponadto nadają niepowtarzalny aromat winom domowej roboty. Niektórzy przed dodaniem do potraw nasion czarnuszki prażą je, by jeszcze bardziej uwydatnić jej walory smakowe.

Czarny kmin dobrze komponuje się z innymi ziołami, takimi jak tymianek, kolendra i ziele angielskie. W związku z tym, że nasiona czarnuszki w smaku przypominają pieprz, mogą zastąpić w kuchni tę ostatnią przyprawę. Taka zamiana jest polecana osobom o wrażliwym żołądku, gdyż kminek egipski nie podrażnia jego błony śluzowej.

Warto wiedzieć, że nasiona czarnuszki są składnikiem niektórych mieszanek przyprawowych garam masala i są jedną z pięciu przypraw wchodzących w skład mieszanki panch phoron. Tradycyjnie panch phorom jest używana do przyprawiania wołowiny, kurczaka, ryb, soczewicy oraz innych warzyw. To często ta przyprawa nadaje specyficzny smak indyjskim potrawom.

Smażony sandacz na purée z dyni z czarnuszką - przepis Jana Kuronia

Źródło: x-news.pl/Dzień Dobry TVN

Źródło:

1. Mańkowska D., Bylka W., Nigella sativa L. – związki czynne, aktywność biologiczna, "Herba Polonica" 2009, nr 1
2. Anticancer Activities of Nigella Sativa (Black Cumin) [dostęp 15 grudnia 2014]. Dostępny w Internecie: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3252704/

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

Czytaj e-wydanie cenie 1,00 zł i zyskaj dostęp do numerów archiwalnych! W nr 6/2020 "Zdrowia" m.in.: jak działają jelita, 10 pytań o wazektomię, uzależnienia a płeć, dłonie pod ochroną, ćwiczenia na smukłe nogi. "Zdrowie" to 76 stron rzetelnej wiedzy!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie  6/2020
KOMENTARZE
rena
|

wczoraj kupiłam w Auchanie po 28 zł za kg,mieszkam w Łodzi

Anna
|

Ludzie zjadaja cukier kupują gotowe dania zupy w proszku a później są zdziwieni rakiem tego czy innego narządu, zacznijmy myśleć co jemy to będzie na pewno lepsze niz stosowanie jednego składnika w diecie

amor
|

czarnuszke widzialam na targu,na wage...i w Leviatanie na polce ze zdrowa zywnoscia, jeszcze jej nie uzywalam, na razie zglebiam temat...czytam o jej wlasciwosciach....

ewa.t55
|

czarnuszka jako przyprawa w sklepach miesnych sa przyprawy na wage wlasnie dzis kupilam

Krolewska Zielarnia
|

Spróbuj wpierw przeczytać nasz artykuł, a potem dopiero zorientuj się w produktach :)

c
|

Nie smakuje mi, mam wrażenie że jem ziemię. Wiara w przeciwrakowe działanie czarnuszki i lata stosowania spowodowaly, że moja mama nie wierzyła że ma raka i dotarła do lekarza dopiero gdy okazało się że ma rozległe przerzuty.

Beady
|

Ja osobiście dodaję do domowego chlebka, który zazwyczaj piekę co 3-4 dni ;)

gość
|

ja dzisiaj kupiłem w sklepie zielarsko-medycznym w cenie 3.20 za 50 g

xxx
|

Ja ja kupiłam dzisiaj na jarmarku w Szreniawie.

Iza
|

Czy ktoś wie, gdzie można kupić czarnuszkę? W jakim sklepie można ją znaleźć? W zielarskim? A może w sklepie z przyprawami? Ktoś już kupował i wie?