Bicie dzieci: skutki przemocy wobec najmłodszych

2019-03-29 8:31 Aleksandra Urbaniak

Prawie 1/3 z nas uważa bicie dziecka za skuteczną metodę wychowawczą, a 60% nie widzi nic złego w dawaniu klapsów. Te statystyki pokazują, że przemoc wobec najmłodszych jest przez nas tolerowana i, co gorsza, często stosujemy ją wobec własnych dzieci. Dlaczego takie myślenie jest błędne i jakie skutki dla psychiki dziecka może mieć nawet niepozorny klaps?

Jesteśmy społeczeństwem, w którym bicie dzieci uchodzi za akceptowalną, a niekiedy wręcz pożądaną formę wychowania. Tymczasem psychologowie podkreślają, że bicie tylko pozornie rozwiązuje problem – dziecko po daniu mu klapsa uspokaja się, ale wewnątrz niego rośnie bunt, niezrozumienie i pragnienie odwetu. Negatywne emocje prędzej czy później wypływają na wierzch i znajdują ujście w coraz większym nieposłuszeństwie i skłonności do agresji albo stają się przyczyną zaburzeń na tle nerwowym. Bicie nie jest więc żadną metodą wychowawczą, wprost przeciwnie – świadczy o bezsilności rodziców, którzy nie umieją dotrzeć do swojego dziecka w inny sposób niż wzbudzając w nim strach.

Zobacz, jakie skutki niesie ze sobą przemoc wobec dzieci i jak radzić sobie z ich nieposłuszeństwem w kontrolowany sposób.

Bicie dziecka odciska piętno na jego psychice i niszczy więź z rodzicami

Uderzenie przez mamę lub tatę, jedno z dwojga najbliższych dziecku osób na świecie, to dla niego wielki szok i sytuacja trudna do zrozumienia. Bo jak ktoś, kto kocha, może jednocześnie zadawać ból? Dziecko nie musi dać po sobie tego poznać, ale w głębi duszy czuje się zdezorientowane i „zdradzone” przez kochające je osoby. Nawet jeśli klaps nie był bardziej bolesny od uderzenia kolegi ze szkoły, dziecko zapamięta sam gest podniesienia na niego ręki przez kogoś, do kogo miał bezgraniczne zaufanie. Wspomnienie to za każdym razem będzie budziło w nim gniew, urazę i wpłynie negatywnie na jego stosunek do rodziców.

Bicie dziecka uczy go, że przemoc służy rozwiązywaniu problemów

Bite dziecko otrzymuje sygnał, że silniejszy ma prawo poniżać słabszego i że słabsi nie zasługują na współczucie.

Na to, jakie dziecko będzie w przyszłości i jak będzie radzić sobie z problemami, ogromny wpływ mają wzorce przekazywane mu przez rodziców. Obserwując dorosłych, mały człowiek uczy się, jak układać sobie relacje z innymi i pokonywać kryzysy. Przekłada się to na role pełnione przez niego w przyszłości: rolę partnera, rodzica, kolegi, pracownika. Bicie w dzieciństwie uczy dziecko, że rozwiązywanie problemu można znaleźć tylko używając siły, a zastraszając kogoś można wymóc na nim określone zachowania. Jest to patologiczny mechanizm, który umacnia w człowieku skłonność do agresji. Bite dziecko będzie bijącym rodzicem, partnerem, awanturującym się pracownikiem i kolegą. W przypadku konfliktu nie będzie szukało porozumienia, lecz konfrontacji, bo taki model wychodzenia z kryzysu zaczerpnął od rodziców. Dlatego rolą opiekunów jest, aby pokazać dziecku, że w rozwiązywaniu sporów trzeba wykazać się spokojem, opanowaniem, empatią i mądrością, a nie impulsywnością i agresją.

Warto wiedzieć

Polacy wobec bicia dzieci

W 2013 roku ukazał się raport z badań przeprowadzonych przez TNS OBOP za zlecenie Rzecznika Praw Dziecka. Wynika z niego, że 60% badanych akceptuje klapsy, 38% akceptuje tzw. "lanie", a prawie 1/3 (29%) uznaje bicie za skuteczną metodę wychowawczą. 35% ankietowanych nie uważa, aby bicie dzieci było niezgodne z prawem.

Źródło: Polacy wobec bicia dzieci. Raport z badań 2013, http://brpd.gov.pl/sites/default/files/polacy_wobec_bicia_dzieci_2013.pdf

Bicie to zadawanie dziecku fizycznego bólu i uszkodzeń ciała

Rodzicom często wydaje się, że lekki klaps czy szturchnięcie nie jest bolesne. Ale dorosły człowiek odnosi siłę uderzenia do swojego progu bólu i nie zdaje sobie sprawy, że nawet lekkie szturchnięcie może zostawić widoczny ślad na ciele dziecka. Ponadto każde uderzenie w kręgosłup u tak małego organizmu powoduje niebezpieczne wstrząsy, które mogą zaburzyć rozwój fizyczny dziecka. Istnieją nawet teorie które mówią, że częste bóle w kręgosłupie lędźwiowym występujące u dorosłych, mogą pochodzić od urazów pleców doznanych w dzieciństwie na skutek bicia.

Bicie dziecka może wywołać u niego nerwicę i stany lękowe

Trauma psychiczna związana z biciem nie musi objawiać się tylko pod postacią zwiększonej skłonności do agresji – jeśli dziecko ma osobowość introwertyczną, jest skryte, małomówne, może przez długi czas tłumić w sobie skutki przemocy, jakiej doznaje od rodziców. Ale w pewnym momencie strach i poczucie zagrożenia wezmą górę, przeradzając się w nerwicę i zaburzenia lękowe.

Winny temu jest stały mechanizm lęku przed popełnieniem błędu, który może sprowadzić na dziecko gniew opiekuna. Objawy nerwicy u dzieci to moczenie się w nocy, koszmary senne, zrywanie się w nocy z krzykiem, niektóre nawyki ruchowe, np. obgryzanie paznokci, ssanie palca, wyrywanie włosów, oprócz tego jąkanie się, tiki mięśniowe, brak apetytu. Wszystkie świadczą o głęboko skrywanej traumie psychicznej, która nie mogąc być wypowiedziana, manifestuje się poprzez odruchy ciała.

Bicie dziecka nie uczy go posłuszeństwa

To mit, że bicie wychowuje. Pożądane zachowania u dziecka można wykształcić tylko będąc dla niego wzorem postępowania i tłumacząc, co jest dobre, a co złe. Karanie przemocą, czyli złem za zło, uczy tylko tego, że silniejszy ma przewagę, niezależnie od jego racji. Zamiast wykorzystywać swoją siłę fizyczną, rodzice powinni umacniać swój autorytet w oczach dziecka stawiając mu wyraźne granice – dzięki temu będzie posłuszne nie ze strachu, lecz z szacunku.

To ci się przyda

Jak reagować, gdy dziecko jest nieposłuszne?

Kiedy dziecko zaczyna reagować histerycznie na odmowę lub zakaz postawiony przez rodzica, zazwyczaj jest to skutek błędów wychowawczych rodziców. Najczęściej polega on na braku umiejętności stawiania wyraźnych granic maluchowi. Zbytnia pobłażliwość, tak samo jak surowość, nie pomaga wykształcić właściwych zachowań u dziecka. Dlatego nagły zakaz może być dla niego czymś niezrozumiałym i wywołać bunt, a taka sytuacja kusi z kolei rodzica, by rozwiązać sytuację za pomocą siły.

Co zrobić, gdy np. dziecko po odmowie kupienia mu zabawki zaczyna krzyczeć, tupać i histeryzować na oczach ludzi? Przede wszystkim nie można mu ulec – dotyczy to i bicia, i przyznania racji dziecku, ponieważ oba zachowania są przejawem bezradności. Należy zachować spokój, przytrzymać stanowczo dziecko i wyraźnie zacząć tłumaczyć mu, że nie spełnimy jego prośby. Robimy to aż do momentu, gdy malec się uspokoi i zacznie nas słuchać, nawet jeśli początkowo wyrywa się i zwraca uwagę innych ludzi. Jeśli to nie przynosi skutku, pokazujemy swoją obojętność i po prostu zostawiamy dziecko, aby się wykrzyczało. Wówczas otrzymuje ono sygnał, że jesteśmy stanowczy i nie ulegamy presji sytuacji.

Gdy malec się już uspokoi, wyrozumiałym tonem tłumaczymy mu, dlaczego nie możemy spełnić jego żądania. To bardzo ważne, ponieważ jeśli nie umotywujemy swojego zachowania, dziecko może poczuć się odtrącone.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W nowym M jak Mama o tym, dlaczego w ciąży boli kręgosłup i jak można sobie pomóc w takiej sytuacji. A także: jakie formalności trzeba załatwić po urodzeniu dziecka, kiedy warto kupić niemowlakowi szumiącą zabawkę i jak przystawiać malca do piersi.

Kup dostęp od 2,50 zł
mjm 12/19
KOMENTARZE
Herod
|

"psychologowie" za 20 lat napiszą że się pomylili w swoich opiniach...