Tradycyjny żurek nie tylko na Wielkanoc

Autor: Justyna Nowicka - artykuł pochodzi z miesięcznika "Zdrowie"

Żurek to zupa na zakwasie z mąki żytniej, kiszonym przez kilka dni w kamiennym garnku, najpierw była codzienną strawą biedaków. Potem stała się daniem obowiązkowym w poście – także na szlacheckich stołach. Dziś doceniają ją nawet dietetycy. Warto jeść żurek nie tylko na Wielkanoc.

Każdy region naszego kraju ma swój przepis na żurek. Do rejestru produktów i dań tradycyjnych, który prowadzi Ministerstwo Rolnictwa, wpisano żur rzeszowski, krakowski kujawski i śląski. Przepisy nieco się różnią, ale zawsze podstawą tej staropolskiej zupy jest zakwas, który nadaje jej charakterystyczny kwaśny smak i aromat.

Zakwas można kupić gotowy, ale lepiej zrobić go samodzielnie (przepis na zakwas). Potrzebny jest do niego kamionkowy garnek, tzw. żurownik (ewentualnie można go zastąpić szklanym słojem). Na Śląsku, który słynie z pysznego żurku, naczynie to nazywane jest żurokiem.

Zakwas można robić na zapas albo tylko do bieżącego zużycia. Ale warto wiedzieć, że im dłużej stoi, tym jest kwaśniejszy. Kto nie lubi czosnku, może go wyjąć z dojrzewającego zakwasu, np. po dwóch dniach. Piętka czerstwego razowca włożona do garnka przyśpieszy proces kiszenia.

Gotowy zakwas przelewamy do butelek najwyżej po 5–6 dniach, wtedy ma już charakterystyczny aromat i kwaśny smak. Jeśli zakwas jest zrobiony na zapas, należy go przechowywać w chłodzie, ale nie dłużej niż dwa tygodnie.

Jak i z czym podawać żurek

Żurek jada się z ziemniakami, ale nie należy gotować ich w zupie, tylko osobno, bo w kwaśnym środowisku nie zmiękną. Do zupy wkłada się krojoną w plastry kiełbasę, świetnie pasują też jajka na twardo podzielone na ćwiartki. Zamiast kurzych można dodać przepiórcze.

Żurek podaje się w głębokich talerzach lub w kokilkach do zupy.

Nie przegap

Kiedyś żurek był strawą biednych, którzy jadali tę zupę na śniadanie, nawet codziennie. Był to zwykle żurek czysty, najcześciej doprawiony czosnkiem, suszonym grzybem lub tartym chrzanem. Podawano go z dodatkiem ziemniaków lub z chlebem. W wersji "bogatszej" dodawano mleko bądź jajka. Ale żurek ma również wariant niepostny. Gotuje się go na mięsie, wędzonce, surowej białej kiełbasie, podaje z jajkiem na twardo. Taka właśnie zupa króluje od lat na wielkanocnym stole. Sama nazwa "żur" pochodzi od niemieckiego przymiotnika sauer, czyli kwaśny, ukiszony, zakwaszony. To właśnie określenie przyjęło się na ziemiach polskich juz w XV wieku.

Ważne

Ważne

Porcja czystego żurku to około 50 kcal, z kiełbasą i jajkiem 350 kcal.

Nie ma postu bez żuru

W Wielkim Poście żurek był podstawowym pożywieniem. W niektórych regionach nadal istnieje zwyczaj wyparzania garnka, który służy do kiszenia żuru, wrzątkiem we wtorek przed Popielcem, aby pozbyć się śladów tłuszczu. Do dziś przetrwał też obyczaj urządzania symbolicznego pogrzebu żuru i śledzia w Sobotę Wielkanocną. Jego uczestnicy niosą powieszonego na gałęzi śledzia, a jeden z nowicjuszy nieznający tego zwyczaju niesie na głowie stary garnek napełniony żurem. Za nim idzie osoba z łopatą. Zamiast jednak zrobić nią dół do "pogrzebania" żuru, w pewnej chwili uderza w garnek, a żur natychmiast oblewa niosącego ku uciesze uczestników tej zabawy.

Żurek czyli zalety żytniej mąki

Naukowcy amerykańscy obliczyli, że jedzenie zupy powoduje, iż na cały obiad zjemy o 20 proc. kalorii mniej. Nie ma to uzasadnienia w przypadku żurku – z solidną porcją kiełbasy i jajkiem na twardo stanowi on pełnoprawne i dość kaloryczne danie obiadowe.

Żurek ma niewiele błonnika w porównaniu z innymi zupami, które obfitują w warzywa. Za to jest zasobny w węglowodany, a to za sprawą mąki żytniej razowej, z której robi się zakwas. Zawiera ona sporo wartościowego białka (więcej niż mąka pszenna), jest w niej więcej składników mineralnych – potasu, wapnia, cynku, miedzi, manganu. Obfituje również w witaminy E, B1, B2 i PP.

Ważne

Ważne

Biały barszcz czy żurek

Często nazwę "żurek"i "biały barszcz" stosuje się zamiennie. Niekiedy białym barszczem nazywa się sam zakwas, a żurkiem jest ugotowana na nim zupa. Niektórzy utrzymują, że żurek przyrządza się na mące żytniej, natomiast barszcz biały na pszennej. Inni uznają, że żurek jest zupą postną, podawaną z ziemniakami lub jajkiem na twardo, barszcz biały natomiast gotuje się na wywarze z boczku i podaje z kiełbasą.

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: Photos.com

Aktualizacja: 12.03.2015

reklama
reklama
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
WĘDLINA: jak ją przechowywać, aby długo była świeża WĘDLINA: jak ją przechowywać, aby długo była świeża

Zwykle wędlina - czy to szynka, czy zwykła kiełbasa - po kilku dniach w lodówce nie nadaje się do...

więcej

8598

Przepisy na rozgrzewające herbaty Przepisy na rozgrzewające herbaty

Gorąca herbata uprzyjemni mroźny wieczór, zadziała rozgrzewająco i poprawi odporność. Samodzielnie...

więcej

5561

KUCHNIA na miarę, czyli urządzamy kuchnię zgodnie z zasadami ergonomii KUCHNIA na miarę, czyli urządzamy kuchnię zgodnie z zasadami ergonomii

Choć trudno w to uwierzyć, to każdego roku spędzamy w kuchni aż cały miesiąc! By zaoszczędzić nieco...

więcej

5469

Praktyczne porady na temat gotowania w KUCHENCE MIKROFALOWEJ Praktyczne porady na temat gotowania w KUCHENCE MIKROFALOWEJ

Potrawy przyrządzane w kuchence mikrofalowej wymagają krótszego czasu gotowania niż tradycyjnie,...

więcej

5317

Zamów bezpłatny newsletter

zapisz się
Znajdź badanie

Wybierz badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

Pierwsza myśl, jaka przyszła mi do głowy to, że te 2 dni zawierają za mało kalorii w stosunku do potrzeb organizmu. Aby ustalić, ile kalorii pani potrzebuje, należy masę ciała pomnożyć przez wzrost i...

Przede wszystkim koniecznie wybierz się do dietetyka i wykonaj podstawowe badania (co najmniej morfologia). Podczas wizyty dietetyk dokładnie przeanalizuje twoje nawyki żywieniowe i budowę ciała....

Brzydko pachnące gazy to efekt nadmiernej fermentacji pożywienia w przewodzie pokarmowym. Może on wynikać z braku dostatecznej ilości enzymów trawiennych albo z nieodpowiedniej flory bakteryjnej...

Grupy wsparcia
data

Maj 30, 2015

nasionka chia! są zdrowe, mają dużo witamin i podobno pęcznieją w brzuchu, dzięki czemu nie chce nam się tak jeść, akurat na mnie to nie działa, ale są pycha:) Muszę potwierdzić . Na mnie też nasionka chia (szałwia hiszpańska ) działają .

data

Maj 29, 2015

Jak chcecie robić soki to musicie troszkę bardziej się postarać. Ponieważ piszecie takie bzdury, że tego czytać się nie da. Po pierwsze najważniejsza jest wyciskarka która ma jak najmniej obrotów. Z tego co wiem to hurom ma dwie generacje, 1 posiada obroty w granicach 80 obr/min. Za to...

data

Maj 29, 2015

Widzę, że Green Barley Slim coraz popularniejszy :) I super bo to na prawdę fajny wspomagacz odchudzania. Stosuję razem z dietą i ćwiczeniami już od miesiąca i póki co 4 kg mniej :)

data

Maj 28, 2015

Nie wierzę , że ludzie wierzą w takie głupoty. Cudowny suplement diety , który każdy może wyprodukować.

reklama
Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.