Tradycyjny żurek nie tylko na Wielkanoc

Autor: Justyna Nowicka - artykuł pochodzi z miesięcznika "Zdrowie"

Żurek to zupa na zakwasie z mąki żytniej, kiszonym przez kilka dni w kamiennym garnku, najpierw była codzienną strawą biedaków. Potem stała się daniem obowiązkowym w poście – także na szlacheckich stołach. Dziś doceniają ją nawet dietetycy. Warto jeść żurek nie tylko na Wielkanoc.

Każdy region naszego kraju ma swój przepis na żurek. Do rejestru produktów i dań tradycyjnych, który prowadzi Ministerstwo Rolnictwa, wpisano żur rzeszowski, krakowski kujawski i śląski. Przepisy nieco się różnią, ale zawsze podstawą tej staropolskiej zupy jest zakwas, który nadaje jej charakterystyczny kwaśny smak i aromat.

Zakwas można kupić gotowy, ale lepiej zrobić go samodzielnie (przepis na zakwas). Potrzebny jest do niego kamionkowy garnek, tzw. żurownik (ewentualnie można go zastąpić szklanym słojem). Na Śląsku, który słynie z pysznego żurku, naczynie to nazywane jest żurokiem.

Zakwas można robić na zapas albo tylko do bieżącego zużycia. Ale warto wiedzieć, że im dłużej stoi, tym jest kwaśniejszy. Kto nie lubi czosnku, może go wyjąć z dojrzewającego zakwasu, np. po dwóch dniach. Piętka czerstwego razowca włożona do garnka przyśpieszy proces kiszenia.

Gotowy zakwas przelewamy do butelek najwyżej po 5–6 dniach, wtedy ma już charakterystyczny aromat i kwaśny smak. Jeśli zakwas jest zrobiony na zapas, należy go przechowywać w chłodzie, ale nie dłużej niż dwa tygodnie.

Jak i z czym podawać żurek

Żurek jada się z ziemniakami, ale nie należy gotować ich w zupie, tylko osobno, bo w kwaśnym środowisku nie zmiękną. Do zupy wkłada się krojoną w plastry kiełbasę, świetnie pasują też jajka na twardo podzielone na ćwiartki. Zamiast kurzych można dodać przepiórcze.

Żurek podaje się w głębokich talerzach lub w kokilkach do zupy.

Nie przegap

Kiedyś żurek był strawą biednych, którzy jadali tę zupę na śniadanie, nawet codziennie. Był to zwykle żurek czysty, najcześciej doprawiony czosnkiem, suszonym grzybem lub tartym chrzanem. Podawano go z dodatkiem ziemniaków lub z chlebem. W wersji "bogatszej" dodawano mleko bądź jajka. Ale żurek ma również wariant niepostny. Gotuje się go na mięsie, wędzonce, surowej białej kiełbasie, podaje z jajkiem na twardo. Taka właśnie zupa króluje od lat na wielkanocnym stole. Sama nazwa "żur" pochodzi od niemieckiego przymiotnika sauer, czyli kwaśny, ukiszony, zakwaszony. To właśnie określenie przyjęło się na ziemiach polskich juz w XV wieku.

Ważne

Ważne

Porcja czystego żurku to około 50 kcal, z kiełbasą i jajkiem 350 kcal.

Nie ma postu bez żuru

W Wielkim Poście żurek był podstawowym pożywieniem. W niektórych regionach nadal istnieje zwyczaj wyparzania garnka, który służy do kiszenia żuru, wrzątkiem we wtorek przed Popielcem, aby pozbyć się śladów tłuszczu. Do dziś przetrwał też obyczaj urządzania symbolicznego pogrzebu żuru i śledzia w Sobotę Wielkanocną. Jego uczestnicy niosą powieszonego na gałęzi śledzia, a jeden z nowicjuszy nieznający tego zwyczaju niesie na głowie stary garnek napełniony żurem. Za nim idzie osoba z łopatą. Zamiast jednak zrobić nią dół do "pogrzebania" żuru, w pewnej chwili uderza w garnek, a żur natychmiast oblewa niosącego ku uciesze uczestników tej zabawy.

Żurek czyli zalety żytniej mąki

Naukowcy amerykańscy obliczyli, że jedzenie zupy powoduje, iż na cały obiad zjemy o 20 proc. kalorii mniej. Nie ma to uzasadnienia w przypadku żurku – z solidną porcją kiełbasy i jajkiem na twardo stanowi on pełnoprawne i dość kaloryczne danie obiadowe.

Żurek ma niewiele błonnika w porównaniu z innymi zupami, które obfitują w warzywa. Za to jest zasobny w węglowodany, a to za sprawą mąki żytniej razowej, z której robi się zakwas. Zawiera ona sporo wartościowego białka (więcej niż mąka pszenna), jest w niej więcej składników mineralnych – potasu, wapnia, cynku, miedzi, manganu. Obfituje również w witaminy E, B1, B2 i PP.

Ważne

Ważne

Biały barszcz czy żurek

Często nazwę "żurek"i "biały barszcz" stosuje się zamiennie. Niekiedy białym barszczem nazywa się sam zakwas, a żurkiem jest ugotowana na nim zupa. Niektórzy utrzymują, że żurek przyrządza się na mące żytniej, natomiast barszcz biały na pszennej. Inni uznają, że żurek jest zupą postną, podawaną z ziemniakami lub jajkiem na twardo, barszcz biały natomiast gotuje się na wywarze z boczku i podaje z kiełbasą.

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: Photos.com

Aktualizacja: 12.03.2015

reklama
reklama
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
Sposoby na muszki owocówki. Jak pozbyć się muszek owocówek z kuchni?

Sposoby na muszki owocówki sprawdzą się przede wszystkim w kuchni, ponieważ to właśnie tam...

więcej

11315

PIELMIENI - przepis na smaczne pielmieni

Pielmieni to rodzaj pierogów z farszem z surowego mięsa, popularnych na Ukrainie i w Rosji....

więcej

5623

BIAŁA KIEŁBASA - ILE GOTOWAĆ białą kiełbasę. Najlepsze przepisy na białą  kiełbasę BIAŁA KIEŁBASA - ILE GOTOWAĆ białą kiełbasę. Najlepsze przepisy na białą kiełbasę

Biała kiełbasa pojawia się na stole nie tylko w Wielkanoc. Ile czasu gotować białą kiełbasę? Jak...

więcej

18504

WOK – przebój kuchni XXI wieku WOK – przebój kuchni XXI wieku

Chińska patelnia, czyli wok, została wymyślona setki lat temu. Służy do smażenia w ruchu i...

więcej

3834

Zamów bezpłatny newsletter

zapisz się
Znajdź badanie

Wybierz badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

Bardzo się cieszę, że napisałaś. W pierwszej kolejności radziłabym tobie udać się do dietetyka specjalizującego się w zaburzeniach odżywiania oraz psychologa. Pozwoli ci to spojrzeć na jedzenie nie...

Należy ocenić twój sposób odżywiania, aby wprowadzić poprawki błędów, jakie robisz. Nie wiem też, czy lekarz przepisał ci leki rozkurczowe, czy blokujące wydzielanie kwasu solnego. Jeśli rozkurczowe,...

Niedokrwistość jest bardzo skomplikowanym z punktu medycznego zaburzeniem, a niedobór żelaza jest tylko jedną z przyczyn. Warto udać się do lekarza pierwszego kontaktu, aby wykluczyć inne czynniki...

Grupy wsparcia
data

Czerwiec 30, 2015

Najwazniejsze jest zeby ograniczyc spozycie weglowodanow w diecie - bo to one sa tuczace. Polecam kanal na youtube na ten temat - michal undra

data

Czerwiec 30, 2015

ja stosuję młody jęczmień, piję na czczo przez 3 tygodnie i jest rewelacja. Już po pierwszym tygodniu czuć różnicę w samopoczuciu. Pije się 1 łyżke rozpuszczonąw wodzie.

data

Czerwiec 29, 2015

nie żryj tyle.

data

Czerwiec 30, 2015

Ja polecam ograniczenie weglowowdanow w diecie - bo tylko one powoduja tycie. Polecam kanal na youtube na ten temat - Michal Undra

reklama
Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.