Tradycyjny żurek nie tylko na Wielkanoc

Autor: Justyna Nowicka

Żurek to zupa na zakwasie z mąki żytniej, kiszonym przez kilka dni w kamiennym garnku, najpierw była codzienną strawą biedaków. Potem stała się daniem obowiązkowym w poście – także na szlacheckich stołach. Dziś doceniają ją nawet dietetycy. Warto jeść żurek nie tylko na Wielkanoc.

Zakwas w żurku to podstawa

Każdy region naszego kraju ma swój przepis na żurek. Do rejestru produktów i dań tradycyjnych, który prowadzi Ministerstwo Rolnictwa, wpisano żur rzeszowski, krakowski kujawski i śląski. Przepisy nieco się różnią, ale zawsze podstawą tej staropolskiej zupy jest zakwas, który nadaje jej charakterystyczny kwaśny smak i aromat.

Zakwas można kupić gotowy, ale lepiej zrobić go samodzielnie (przepis na zakwas). Potrzebny jest do niego kamionkowy garnek, tzw. żurownik (ewentualnie można go zastąpić szklanym słojem). Na Śląsku, który słynie z pysznego żurku, naczynie to nazywane jest żurokiem.

Zakwas można robić na zapas albo tylko do bieżącego zużycia. Ale warto wiedzieć, że im dłużej stoi, tym jest kwaśniejszy. Kto nie lubi czosnku, może go wyjąć z dojrzewającego zakwasu, np. po dwóch dniach. Piętka czerstwego razowca włożona do garnka przyśpieszy proces kiszenia.

Gotowy zakwas przelewamy do butelek najwyżej po 5–6 dniach, wtedy ma już charakterystyczny aromat i kwaśny smak. Jeśli zakwas jest zrobiony na zapas, należy go przechowywać w chłodzie, ale nie dłużej niż dwa tygodnie.

Jak i z czym podawać żurek

Żurek jada się z ziemniakami, ale nie należy gotować ich w zupie, tylko osobno, bo w kwaśnym środowisku nie zmiękną. Do zupy wkłada się krojoną w plastry kiełbasę, świetnie pasują też jajka na twardo podzielone na ćwiartki. Zamiast kurzych można dodać przepiórcze.

Żurek podaje się w głębokich talerzach lub w kokilkach do zupy.

Nie przegap

Kiedyś żurek był strawą biednych, którzy jadali tę zupę na śniadanie, nawet codziennie. Był to zwykle żurek czysty, najcześciej doprawiony czosnkiem, suszonym grzybem lub tartym chrzanem. Podawano go z dodatkiem ziemniaków lub z chlebem. W wersji "bogatszej" dodawano mleko bądź jajka. Ale żurek ma również wariant niepostny. Gotuje się go na mięsie, wędzonce, surowej białej kiełbasie, podaje z jajkiem na twardo. Taka właśnie zupa króluje od lat na wielkanocnym stole. Sama nazwa "żur" pochodzi od niemieckiego przymiotnika sauer, czyli kwaśny, ukiszony, zakwaszony. To właśnie określenie przyjęło się na ziemiach polskich juz w XV wieku.

Ważne

Ważne

Porcja czystego żurku to około 50 kcal, z kiełbasą i jajkiem 350 kcal.

Nie ma postu bez żuru

W Wielkim Poście żurek był podstawowym pożywieniem. W niektórych regionach nadal istnieje zwyczaj wyparzania garnka, który służy do kiszenia żuru, wrzątkiem we wtorek przed Popielcem, aby pozbyć się śladów tłuszczu. Do dziś przetrwał też obyczaj urządzania symbolicznego pogrzebu żuru i śledzia w Sobotę Wielkanocną. Jego uczestnicy niosą powieszonego na gałęzi śledzia, a jeden z nowicjuszy nieznający tego zwyczaju niesie na głowie stary garnek napełniony żurem. Za nim idzie osoba z łopatą. Zamiast jednak zrobić nią dół do "pogrzebania" żuru, w pewnej chwili uderza w garnek, a żur natychmiast oblewa niosącego ku uciesze uczestników tej zabawy.

Żurek czyli zalety żytniej mąki

Naukowcy amerykańscy obliczyli, że jedzenie zupy powoduje, iż na cały obiad zjemy o 20 proc. kalorii mniej. Nie ma to uzasadnienia w przypadku żurku – z solidną porcją kiełbasy i jajkiem na twardo stanowi on pełnoprawne i dość kaloryczne danie obiadowe.

Żurek ma niewiele błonnika w porównaniu z innymi zupami, które obfitują w warzywa. Za to jest zasobny w węglowodany, a to za sprawą mąki żytniej razowej, z której robi się zakwas. Zawiera ona sporo wartościowego białka (więcej niż mąka pszenna), jest w niej więcej składników mineralnych – potasu, wapnia, cynku, miedzi, manganu. Obfituje również w witaminy E, B1, B2 i PP.

Ważne

Ważne

Biały barszcz czy żurek

Często nazwę "żurek"i "biały barszcz" stosuje się zamiennie. Niekiedy białym barszczem nazywa się sam zakwas, a żurkiem jest ugotowana na nim zupa. Niektórzy utrzymują, że żurek przyrządza się na mące żytniej, natomiast barszcz biały na pszennej. Inni uznają, że żurek jest zupą postną, podawaną z ziemniakami lub jajkiem na twardo, barszcz biały natomiast gotuje się na wywarze z boczku i podaje z kiełbasą.

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: Photos.com

Aktualizacja: 12.03.2014

reklama
reklama
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
Na czym polega zjawisko osmozy i odwróconej osmozy? Zasady działania filtrów z odwróconą osmozą

Większość ludzi nie pije surowej wody z kranu. Wolimy mineralną z butelek, przegotowaną lub...

więcej

5334

WĘDLINA: jak ją przechowywać, aby długo była świeża WĘDLINA: jak ją przechowywać, aby długo była świeża

Zwykle wędlina - czy to szynka, czy zwykła kiełbasa - po kilku dniach w lodówce nie nadaje się do...

więcej

8598

KARCZOCHY nie tylko na odchudzanie. Właściwości odżywcze i lecznicze karczochów KARCZOCHY nie tylko na odchudzanie. Właściwości odżywcze i lecznicze karczochów

Karczochy to bardzo niskokaloryczne warzywa - w 100 g zawiera tylko 47 kcal. Nie tylko dlatego...

więcej

23406

PRZECHOWYWANIE ŻYWNOŚCI w lodówce - co, gdzie i jak długo przechowywać? PRZECHOWYWANIE ŻYWNOŚCI w lodówce - co, gdzie i jak długo przechowywać?

Samo posiadanie lodówki i zamrażarki nie załatwia niczego. Trzeba jeszcze umieć z nich korzystać....

więcej

19858

Zamów bezpłatny newsletter

zapisz się
Autodiagnoza

Wybierz badanie

albo

Alfabetyczny indeks badań

A B C D E F G H I J
K L Ł M N O P R S Ś
T U W Z Ż
Eksperci

Super, że jest cel! No, może jego wizja, a wręcz chęć bycia nareszcie szczupłym. Zdecydowanie popieram! Zaczęłabym od określenia szczegółowo, co chcesz osiągnąć. Rozumiem, że redukcję. Ale ile, w...

Nie podała pani swojego wzrostu, zatem nie mogę obliczyć BMI i zapotrzebowania energetycznego. Ważna jest bowiem wartość odżywcza diety, poziom deficytu energetycznego oraz wielkość posiłków. ...

Rozumiem, że lub pani słodycze. Oto kilka wskazówek, co można zrobić w zamian. Jednak oprócz wskazówek dietetycznych, warto poszukać innych "życiowych" substytutów jedzenia, które będą sprawiały...

Grupy wsparcia
data

Marzec 03, 2015

witam,czy ktos z czytajacych stosowal tą diete skad czerpal materialy, moze jest jakas ksiazka

data

Marzec 03, 2015

Przede wszystkim za mała ilość kalorii. I następna sprawa, chodzi o to żeby też szalenie liczyć te kalorie. Chodzi o to żebym się najadać i chudnąć. Widziałaś wegetarianina lub wegana grubego? Bo ja nie, a sukces w tym że wcinają niesamowite ilości wszelkiego rodzaju warzyw i owoców....

data

Marzec 03, 2015

całe życie żyłam w cieniu siostry z powodu tego że ona była szczupła a ja niestety nie. Miała lepszych chłopaków, wychodziła na imprezy, do klubów a ja niestety zostawałam w domu. Walczyłam ze swoją nadwagą na różne sposoby. Różne diety, różne suplementy. Metody koleżanek, nic nie...

data

Marzec 03, 2015

Chcieli wziąć się za lasy na razie się im nie udało ale nigdy nie mów nigdy z czegoś trzeba szarpnąć na roszczenia majątkowe dla żydów 65 mld. To jest taki wałek przepychany po cichu.Ale mniejsza o to.Jak nie lasy to weźmiemy się za biegaczy kpina totalna.Pie***** tą Kopacz!!! co w...

reklama
Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.