Tradycyjny żurek nie tylko na Wielkanoc

Autor: Justyna Nowicka

Żurek to zupa na zakwasie z mąki żytniej, kiszonym przez kilka dni w kamiennym garnku, najpierw była codzienną strawą biedaków. Potem stała się daniem obowiązkowym w poście – także na szlacheckich stołach. Dziś doceniają ją nawet dietetycy. Warto jeść żurek nie tylko na Wielkanoc.

Każdy region naszego kraju ma swój przepis na żurek. Do rejestru produktów i dań tradycyjnych, który prowadzi Ministerstwo Rolnictwa, wpisano żur rzeszowski, krakowski kujawski i śląski. Przepisy nieco się różnią, ale zawsze podstawą tej staropolskiej zupy jest zakwas, który nadaje jej charakterystyczny kwaśny smak i aromat.

Zakwas można kupić gotowy, ale lepiej zrobić go samodzielnie (przepis na zakwas). Potrzebny jest do niego kamionkowy garnek, tzw. żurownik (ewentualnie można go zastąpić szklanym słojem). Na Śląsku, który słynie z pysznego żurku, naczynie to nazywane jest żurokiem.

Zakwas można robić na zapas albo tylko do bieżącego zużycia. Ale warto wiedzieć, że im dłużej stoi, tym jest kwaśniejszy. Kto nie lubi czosnku, może go wyjąć z dojrzewającego zakwasu, np. po dwóch dniach. Piętka czerstwego razowca włożona do garnka przyśpieszy proces kiszenia.

Gotowy zakwas przelewamy do butelek najwyżej po 5–6 dniach, wtedy ma już charakterystyczny aromat i kwaśny smak. Jeśli zakwas jest zrobiony na zapas, należy go przechowywać w chłodzie, ale nie dłużej niż dwa tygodnie.

Jak i z czym podawać żurek

Żurek jada się z ziemniakami, ale nie należy gotować ich w zupie, tylko osobno, bo w kwaśnym środowisku nie zmiękną. Do zupy wkłada się krojoną w plastry kiełbasę, świetnie pasują też jajka na twardo podzielone na ćwiartki. Zamiast kurzych można dodać przepiórcze.

Żurek podaje się w głębokich talerzach lub w kokilkach do zupy.

Nie przegap

Kiedyś żurek był strawą biednych, którzy jadali tę zupę na śniadanie, nawet codziennie. Był to zwykle żurek czysty, najcześciej doprawiony czosnkiem, suszonym grzybem lub tartym chrzanem. Podawano go z dodatkiem ziemniaków lub z chlebem. W wersji "bogatszej" dodawano mleko bądź jajka. Ale żurek ma również wariant niepostny. Gotuje się go na mięsie, wędzonce, surowej białej kiełbasie, podaje z jajkiem na twardo. Taka właśnie zupa króluje od lat na wielkanocnym stole. Sama nazwa "żur" pochodzi od niemieckiego przymiotnika sauer, czyli kwaśny, ukiszony, zakwaszony. To właśnie określenie przyjęło się na ziemiach polskich juz w XV wieku.

Ważne

Ważne

Porcja czystego żurku to około 50 kcal, z kiełbasą i jajkiem 350 kcal.

Nie ma postu bez żuru

W Wielkim Poście żurek był podstawowym pożywieniem. W niektórych regionach nadal istnieje zwyczaj wyparzania garnka, który służy do kiszenia żuru, wrzątkiem we wtorek przed Popielcem, aby pozbyć się śladów tłuszczu. Do dziś przetrwał też obyczaj urządzania symbolicznego pogrzebu żuru i śledzia w Sobotę Wielkanocną. Jego uczestnicy niosą powieszonego na gałęzi śledzia, a jeden z nowicjuszy nieznający tego zwyczaju niesie na głowie stary garnek napełniony żurem. Za nim idzie osoba z łopatą. Zamiast jednak zrobić nią dół do "pogrzebania" żuru, w pewnej chwili uderza w garnek, a żur natychmiast oblewa niosącego ku uciesze uczestników tej zabawy.

Żurek czyli zalety żytniej mąki

Naukowcy amerykańscy obliczyli, że jedzenie zupy powoduje, iż na cały obiad zjemy o 20 proc. kalorii mniej. Nie ma to uzasadnienia w przypadku żurku – z solidną porcją kiełbasy i jajkiem na twardo stanowi on pełnoprawne i dość kaloryczne danie obiadowe.

Żurek ma niewiele błonnika w porównaniu z innymi zupami, które obfitują w warzywa. Za to jest zasobny w węglowodany, a to za sprawą mąki żytniej razowej, z której robi się zakwas. Zawiera ona sporo wartościowego białka (więcej niż mąka pszenna), jest w niej więcej składników mineralnych – potasu, wapnia, cynku, miedzi, manganu. Obfituje również w witaminy E, B1, B2 i PP.

Ważne

Ważne

Biały barszcz czy żurek

Często nazwę "żurek"i "biały barszcz" stosuje się zamiennie. Niekiedy białym barszczem nazywa się sam zakwas, a żurkiem jest ugotowana na nim zupa. Niektórzy utrzymują, że żurek przyrządza się na mące żytniej, natomiast barszcz biały na pszennej. Inni uznają, że żurek jest zupą postną, podawaną z ziemniakami lub jajkiem na twardo, barszcz biały natomiast gotuje się na wywarze z boczku i podaje z kiełbasą.

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: Photos.com

Aktualizacja: 12.03.2015

reklama
reklama
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
Jarzębina: właściwości zdrowotne. Przetwory z jarzębiny Jarzębina: właściwości zdrowotne. Przetwory z jarzębiny

Przetwory z popularnej jarzębiny, czyli jarzębu pospolitego, mają dużo witamin i substancji, które...

więcej

8429

Antynowotworowe właściwości ziół: kurkumy, imbiru, szczypiorku, rozmarynu, natki pietruszki Antynowotworowe właściwości ziół: kurkumy, imbiru, szczypiorku, rozmarynu, natki pietruszki

Zioła wspaniale pachną i urozmaicają smak gotowanych specjałów. Ale wiele z nich, np. kurkuma,...

więcej

22759

Przepisy na potrawy z KASZY Przepisy na potrawy z KASZY

Wbrew powszechnej opinii kasze nie tuczą, za to mają wiele wartości odżywczych i dają uczucie...

więcej

17796

OLEJ LNIANY obniża cholesterol. Jakie jeszcze właściwości ma olej lniany? OLEJ LNIANY obniża cholesterol. Jakie jeszcze właściwości ma olej lniany?

Olej lniany wyciskany jest z nasion lnu. Siemię lniane czyli nasiona lnu, znano już w...

więcej

35152

Zamów bezpłatny newsletter

zapisz się
Autodiagnoza

Wybierz badanie

albo

Alfabetyczny indeks badań

A B C D E F G H I J
K L Ł M N O P R S Ś
T U W Z Ż
Eksperci

Istotne jest, aby pamiętać, że najlepiej jest tracić od 0,5 kg-1 kg na tydzień. Większy spadek masy ciała może powodować efekty jo-jo. A ile ma Pani wzrostu? Ile trwa ta aktywność fizyczna i jakiej...

Może pan zostać przy diecie Montignaca. Udostępniam panu informacje dotyczące diety trzustkowej (lekkostrawnej). Wskazówki dotyczące diety trzustkowej Jeść 5 małych objętościowo posiłków w ciągu...

Zacznij od wizyty u lekarza pierwszego kontaktu i zrobienia dokładnych badań organizmu. Morfologia z rozmazem, elektrolity, poziom witaminy D, hormony tarczycy: TSH, FT3 i FT4, badanie moczu, badanie...

Grupy wsparcia
data

Kwiecień 01, 2015

I nawet bez prochów w miesiąc schudłam 8 kg da się? da się Najlepiej sobie poćwiczyć w domu lub uprawiać jakiś sport

data

Kwiecień 01, 2015

W moim przypadku łaknienie znacznie zredukowało u mnie spożywanie dwa razy dziennie błonnika Witalnego. Rano przed śniadaniem piję go s sokiem owocowym i potem na długo mam spokój z głodem. A wieczorem błonnik witalny piję z jogurtem i wreszcie nie wstaje w nocy i nie podjadam. Wynika to...

data

Kwiecień 01, 2015

Zdecydowałam się kupić ten produkt. Stosuję go już blisko miesiąc i WIDZĘ EFEKTY!!! Jestem zachwycona. Szczerze mówiąc, nie do końca wierzyłam w te zapewnienia i pozytywne opinie. Tyle się słyszy, że suplementy nie działają, ale ja jestem żywym dowodem na to, że ten działa bardzo dobrze....

data

Kwiecień 01, 2015

Stosuję od 1.5 miesiąca jestem na diecie własnego pomysłu i w biodrach 6cm mniej hahahaha progres:)

reklama
Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.