poradnikzdrowie.pl > Żywienie - żywienie, przepisy, przepisy kulinarne, zasady zdrowego żywienia, diety lecznicze, zasady żywieniowe, dieta lecznicza > Dieta w chorobie - dieta w chorobie, dieta, dieta cukrzycowa, dieta wątrobowa, wrzody żołądka, mięta, rumianek

Co drugi mężczyzna i co trzecia kobieta w średnim wieku nie wiedzą, że mają nadciśnienie, bo choć jest ono groźne dla życia - nie boli. 

Przyczyną kłopotów często jest tusza - 6 na 10 dorosłych osób z nadciśnieniem przekracza swoją idealną wagę o 20 proc. Wystarczy jednak zrzucić kilka kilogramów, a ciśnienie obniży się lub ustabilizuje. Warto więc nieco zmodyfikować dietę i więcej się ruszać, bo utrata 1 kg powoduje spadek ciśnienia o 2-3 mmHg, a 10 kg - aż o 20-30 mmHg.

Przy problemach z nadciśnieniem usuwamy z menu wszystko to, co przyczynia się do wzrostu ciśnienia, a wprowadzamy do niego produkty, które je obniżają.

Ograniczamy zatem - do połowy zjadanych dotychczas porcji - białe pieczywo, makarony z białej mąki, biały ryż, drobnoziarniste kasze i żółtka jaj.

Rezygnujemy natomiast całkiem ze słodyczy, pełnego mleka i jego pełnotłustych przetworów, tłustych mięs i wędlin, wędzonych ryb, żywności konserwowanej, koncentratów, zup w proszku, gotowych sosów, żółtego sera, chipsów, słonych paluszków, orzeszków ziemnych oraz fast foodów. Ich miejsce powinny zająć produkty, które obniżają ciśnienie.

Dieta na nadciśnienie: więcej warzyw i owoców

Do warzyw i owoców, które obniżają ciśnienie i mają mało kalorii, należą: żurawina, aronia, cytryny, jarzębina, buraki, pomidory, papryka, rzodkiewka, cebula, czosnek, pietruszka, sałata, brokuły, kalafior, szpinak, kapusta pekińska, groszek zielony, seler korzeniowy i naciowy, a także rokitnik.

Większość wymienionych warzyw zawiera sporo potasu, a ten obniża ciśnienie skurczowe o ok. 5 mmHg, a rozkurczowe o blisko 4 mmHg. Poza tym przyśpiesza wydalanie soli i wody, a stąd prosta droga do utraty nadwagi. Nie bez znaczenia jest też, że im więcej w diecie potasu, tym mniejsze ryzyko udaru mózgu. Ale z potasem muszą uważać osoby chorujące na nerki. Najlepiej wówczas zapytać o zdanie lekarza. Najwięcej potasu jest w pomidorach (i jego przetworach), ziemniakach, warzywach liściastych, cytrusach i pestkach słonecznika.
Przyczyną nadciśnienia może być stały niedobór witaminy C. Powoduje on  utrzymywanie się przez długi czas skurczu naczyń krwionośnych. Bogatym źródłem tej witaminy jest kapusta, cytrusy, porzeczki, aronia, żurawina.

Dieta na nadciśnienie: znacznie mniej soli

Sól kuchenna (chlorek sodu) jest potrzebna do utrzymania równowagi kwasowo-zasadowej wewnątrz i na zewnątrz komórek. Ale Polacy zjadają 2-3 razy więcej soli niż potrzeba, a jej nadmiar jest szkodliwy. Dlaczego? Bo powoduje większe wydzielanie angiotensyny II - związku, który najsilniej zwęża naczynia krwionośne. Angiotensyna zmusza też nerki do zatrzymywania soli i wody we krwi, przez co znacząco rośnie ciśnienie. Dlatego nadmiar soli jest jedną z głównych przyczyn tzw. samoistnego (pierwotnego) nadciśnienia tętniczego.

Ograniczenie spożycia soli do pół łyżeczki dziennie (ok. 5 g) pozwala w kilka tygodni obniżyć ciśnienie o 10 mmHg. Warto też wiedzieć, że wystarcza dziennie 1 g soli, by nasz organizm sprawnie funkcjonował. Poza tym - im mniej soli, tym skuteczniej działają leki przeciwciśnieniowe.

Sól można łatwo zastąpić, używając kminku, majeranku lub innych ziół, które zdecydowanie podnoszą smak potraw. Wystarczy przetrwać 2 tygodnie, by polubić smak potraw bez lub z minimalną ilością soli. A kiedy zamiast niej nauczymy się stosować zioła, nie będzie nam już w ogóle potrzebna.

Osoby, które nie wyobrażają sobie życia bez słonego smaku, mogą się ratować tzw. solą dietetyczną, czyli chlorkiem potasu. Jest równie słony, jak chlorek sodu, ale nie podnosi ciśnienia, bo nie zawiera sodu. Ale uwaga, to rada tylko dla tych, u których nadciśnienie jeszcze się nie utrwaliło. Jeśli już je leczymy i przyjmujemy leki (inhibitory ACE), zapytajmy lekarza, czy możemy używać soli dietetycznej, dlatego że nadmiar potasu w organizmie niekorzystnie wpływa na pracę serca.

Dieta na nadciśnienie: tłuszcze dobre, tłuszcze złe

Przy wyższych wartościach ciśnienia (nawet tych niewiele przekraczających 130/80) powinniśmy unikać tłuszczów zwierzęcych (słoniny, smalcu, masła), bo niszczą naczynia krwionośne i sprzyjają miażdżycy, a ta w istotny sposób podwyższa ciśnienie.

Zamiast nich sięgajmy po tłuszcze roślinne, czyli oleje i oliwy. Warto używać oleju z orzechów włoskich i sezamu oraz olej rzepakowy, bo zawierają dużo kwasu linolenowego (omega-3) i linolowego (omega-6). Oba związki przyczyniają się do obniżenia ciśnienia tętniczego i poziomu tzw. złego cholesterolu LDL. A z tym, jak się okazuje, bardzo łatwo przesadzić.

Wątroba zdrowego człowieka wytwarza około 3 g cholesterolu. Aby utrzymać jego stężenie na prawidłowym poziomie (140-200 mg/dl), powinniśmy dostarczyć w jedzeniu ok. 300 mg tego związku. Tę dawkę łatwo jednak przekroczyć. Wystarczy zjeść żółtko jajka, 100 g tłustego nabiału czy podrobów.

Poza tym jeśli jemy dużo, tłusto i słodko, w organizmie powstaje tzw. zły cholesterol (LDL). Gdy jest go za dużo - a dzieje się tak, jeśli organizm nie radzi sobie z nadmiarem tłuszczu - tworzą się płytki miażdżycowe. Te systematycznie przyklejają się do ścian naczyń krwionośnych i blokują przepływ krwi. Podobny skutek osiągamy, gdy jemy za dużo nasyconych kwasów tłuszczowych, które znajdują się w tłustym mięsie, maśle czy śmietanie.