CHRZAN - właściwości lecznicze. Przepis na syrop i nalewkę z chrzanu

1 komentarze
Autor: Monika Majewska

Chrzan ma liczne właściwości lecznicze, jednak mało kto o nich wie, dlatego znalazł zastosowanie przede wszystkim w kuchni, głównie jako przyprawa wielkanocna. Tymczasem chrzan to naturalne lekarstwo na chore zatoki, katar, niestrawność, a także na bóle kręgosłupa i reumatyczne. Chrzan pomoże także wybielić piegi. Sprawdź, jakie jeszcze właściwości ma chrzan i jak go zrobić samemu w domu. Wypróbuj także przepisy na lecznicze okłady, syropy i nalewki z chrzanu.

Chrzan pospolity, a konkretnie korzeń tej rośliny, znalazł zastosowanie nie tylko w kuchni jako świąteczna przyprawa, lecz także - ze względu na swoje właściwości lecznicze - jako naturalny środek na różne dolegliwości. W medycynie ludowej chrzan stosuje się m.in. na katar, chore zatoki, dolegliwości trawienne, bóle głowy, kręgosłupa i reumatyczne. Właściwości zdrowotne chrzanu postanowili sprawdzić także współcześni naukowcy. Z ich badań wynika, że chrzan powinno się docenić przede wszystkim ze względu na działanie antynowotworowe.

Chrzan - właściwości antynowotworowe

Kluczowym składnikiem chrzanu są glukozynolany. Produktami ich rozkładu są izotiocyjaniany (odpowiedzialne za charakterystyczny, ostry smak chrzanu), a konkretnie izotiocyjanian fenetylu i izotiocyjanian allilu. To one odpowiadają za zdrowotne właściwości chrzanu – zmniejszają prawdopodobieństwo rozwoju choroby nowotworowej.

Chrzan należy do tej samej rodziny warzyw co kapusta, brukselka, kalafior, brokuły, rzodkiewka, brukiew, które również wykazują działanie przeciwnowotworowe.

Wykazano, że produkty bogate w izotiocyjaniany sprzyjają ograniczeniu występowania raka pęcherza, a także wykazują hamujące działanie na komórki raka płuc i przełyku. Z badań wynika, że chrzan znacząco zmniejsza ryzyko zachorowania także na raka żołądka (nawet o 30-40 proc.).

Zawartość glukozynolanów zależy od odmiany i typu chrzanu. Jak wynika z badań, im mniejsza średnica korzenia, tym większa zawartość antynowotworowych substancji. Poza tym wykazano, że składowanie chrzanu tartego przez okres dwóch miesięcy w temperaturze 10 i 20 st. C wpłynęło na zmniejszenie się zawartości izotiocyjanianów o około 50 proc., w porównaniu z chrzanem przechowywanym w temperaturze 2 st. C, a także z chrzanem świeżym. W związku z tym zamiast sięgać po chrzan tarty w słoiczkach, który dostępny jest w sklepie, lepiej samemu utrzeć świeży korzeń chrzanu.

Warto wiedzieć

Ważne

Wartości odżywcze chrzanu tartego (w 100 g)

Wartość energetyczna - 48 kcal
Białko ogółem - 1.18 g
Tłuszcz - 0.69 g
Węglowodany - 11.29 g (w tym cukry proste 7.99)
Błonnik - 3.3 g

Witaminy

Witamina C – 24.9 mg
Tiamina – 0.008 mg
Ryboflawina – 0.024 mg
Niacyna - 0.386 mg
Witamina B6  - 0.073 mg
Kwas foliowy -  57 µg
Witamina A – 2 IU
Witamina E – 0.01 mg
Witamina K - 1.3 µg

Minerały

Wapń – 56 mg
Żelazo - 0.42 mg
Magnez - 27 mg
Fosfor - 31 mg
Potas - 246 mg
Sód – 420 mg
Cynk - 0.83 mg

Kwasy tłuszczowe

nasycone - 0.090
jednonienasycone - 0.130    
wielonienasycone - 0.339

Źródło danych: USDA National Nutrient Database for Standard Reference

Chrzan pobudzi trawienie

Chrzan pobudza wydzielanie soków trawiennych, ułatwia przyswajanie pokarmów i poprawia przemianę materii, dlatego zapobiega dolegliwościom trawiennym po zjedzeniu tłustych i ciężkostrawnych potraw. Z tego powodu sarmaci spożywali go w czasie biesiad do ociekających tłuszczem mięsiw. Z kolei staropolski zwyczaj głosił, że kto na śniadanie zje trochę chrzanu ze święconki, może bezkarnie jeść wszystkie świąteczne przysmaki.

Chrzan na katar, kaszel i zapalenie zatok

Poza związkami antynowotworowymi chrzan zawiera także substancje antybakteryjne, takie jak fitoncydy (należące do glukozynolanów), lizozym i alkohol fenyloetyl, dzięki czemu działa na organizm równie silnie jak syntetyczne antybiotyki.

Gotowany chrzan traci swoje właściwości (zwłaszcza witaminę C) i dlatego zaleca się spożywać go na surowo

Nic dziwnego, że w medycynie ludowej chrzan wykorzystywano w celu leczenia przeziębienia i innych infekcji górnych dróg oddechowych. "Starożytni czynili z chrzanu lekarstwo przeciwko boleniu głowy zaziębionej: chrzan drobno pokrojony suszyli i miałko utartego po łyżeczce z winem ciepłym choremu pić dawali, każąc mu zaraz w pościel się kłaść i pocić"2. Z kolei chrzan w postaci syropu ma działanie wykrztuśne, dlatego można go stosować przy uciążliwym kaszlu, także tym, który towarzyszy np. zapaleniu oskrzeli. Natomiast wdychanie olejków eterycznych, które unoszą się nad świeżo tartym chrzanem, udrożnią zatkane zatoki.

To ci się przyda

To ci się przyda

Przepis na syrop z chrzanu

Do 100 g świeżego, utartego chrzanu dodaj 1/2 szklanki ugotowanej, przestudzonej wody i pozostaw pod przykryciem na pół godziny. Powstanie wówczas sok, który należy wycisnąć. Następnie dodaj do niego 100 g miodu, syropu lub osłodzonego soku owocowego i wymieszaj. Tak przyrządzoną miksturę pij 3 razy dziennie po jednej łyżce stołowej w kaszlu i nieżytach dróg oddechowych. Dzieciom podawaj po 1 łyżeczce od herbaty.

Przepis pochodzi z: Ożarowski A., Jaroniewski W., Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1987

Chrzan na bóle reumatyczne i nie tylko

Okład z chrzanu jest pomocny przy reumatoidalnym zapaleniu stawów oraz chorobach pokrewnych. Pod wpływem działania drażniącego, przekrwienia i efektu cieplnego dolegliwości bólowe i przykurcze mięśni ustępują, obrzęki zmniejszają się, a zdolność ruchowa stawów w kończynach zostaje poprawiona. Współczesna fitoterapia poleca okłady z chrzanu również w przypadku zapalenia nerwu kulszowego i bólach w skazie moczanowej.

W wielu częściach kraju na wsi okłady ze świeżych liści chrzanu są stosowane przy bólach głowy

W medycynie ludowej stosuje się sok ze świeżo utartego chrzanu z dodatkiem dziesięcioprocentowego amoniaku w stosunku 4:1, który wciera się w chore stawy z obrzękiem oraz w zapaleniu ścięgien. Z kolei miazga z chrzanu służy do okładów na skórę w chorobie reumatycznej, bólach stawowych i mięśniowych oraz nadwerężeniu ścięgien. Wystarczy utrzeć drobno świeży korzeń chrzanu, a powstałą miazgę przyłożyć na chore miejsce, nakryć ceratką i trzymać do czasu pojawienia się uczucia silnego pieczenia.

Ważne

Ważne

Chrzan - przeciwwskazania

Z chrzanu powinny zrezygnować osoby, które cierpią na wrzody żołądka, zgagę, schorzenia wątroby czy niewydolność nerek. Pozostałe osoby powinny pamiętać, ze dziennie można zjeść maksymalnie 4 łyżeczki (około 40 g) tartego chrzanu. Spożyty w większych ilościach może doprowadzić do podrażnienia nerek, błony śluzowej żołądka i jelit.

Chrzan na piegi. Zastosowanie chrzanu w kosmetyce

Chrzan to także sposób na pozbycie się piegów. Wystarczy przygotować wybielającą nalewkę na chrzanie i przecierać nią piegi rano i wieczorem.

To ci się przyda

To ci się przyda

Nalewka na chrzanie (chrzanowa) na piegi

Jeden średniej wielkości korzeń chrzanu należy drobno pokroić, zalać szklanką octu winnego i odstawić w ciemne miejsce na 14 dni. Po tym okresie trzeba odcedzić nalewkę. Można ją także sporządzić na mleku (znacznie szybciej, ma ona także silniejsze działanie). Posiekany drobno lub utarty korzeń chrzanu należy ugotować w 1/2 l mleka i ciepłym wywarem przemywać twarz.

Przepis pochodzi z: Leśnicka M., Zielska zioła i ziółka, Tower Press, Gdańsk 2000

Chrzan - zastosowanie w kuchni

Dawniej chrzan wykorzystywano w kuchni jako środek konserwujący, który miał zapobiegać psuciu się przetworów czy mięs. Pieczone mięsa obkładano tartym chrzanem lub wtykano w nie ostrugany korzeń chrzanu. Do dzisiaj do różnych przetworów dodaje się liście chrzanu, np. do kwaszenia ogórków.

Obecnie chrzan jest kojarzony przede wszystkim jako przyprawa, której nie może zabraknąć na wielkanocnym stole, obowiązkowo razem z buraczkami w postaci ćwikły. Z kolei chrzan z octem podaje się do zimnych mięs, wędlin, ryb w galarecie, do gorących mięs gotowanych, np. do sztuki mięsa, wołowiny peklowanej itp.

Warto wiedzieć, że poza chrzanem pospolitym wyróżnia się także inne rodzaje chrzanu, m.in. chrzan japoński (wasabi), który jest niezbędnym składnikiem sushi.

To ci się przyda

To ci się przyda

Chrzan - jak zrobić domowy chrzan? [PRZEPIS]

Umyj, obierz i zetrzyj na drobnej tarce około 250 g chrzanu (najlepiej jednorocznego). Powstałą masę chrzanową umieść na sitku i zalej wrzątkiem. Potem starty chrzan przełóż do miski, dodaj ocet winny (lub kwasek cytrynowy), sól, cukier i wymieszaj, a następnie przełóż do słoiczków.

WYPRÓBUJ TEŻ>>Przepis na wielkanocny chrzan z żurawiną

Przepis na zupę chrzanową

 

Źródło: x-news/Dzień Dobry TVN

Bibliografia:

1. Kosson R., Horbowicz M., Wpływ przechowywania na zawartość izotiocyjanianów w korzeniach chrzanu, "Roczniki Akademii Rolniczej  w Poznaniu", Seria Ogrodnictwo 41, Poznań 2007
2. Leśnicka M., Zielska zioła i ziółka, Tower Press, Gdańsk 2000
3. Ożarowski A., Jaroniewski W., Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1987

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: Thinkstockphotos.com

Aktualizacja: 24.06.2016

Komentarze (1 - 1 z 1)
kryska, 02.11.2015 15.59
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
nie wiedziałam, że chrzan ma takie właściwości. chyba się poświęcę i pójdę na rynek do dziadków po swieże korzenie chrzanu i zrobię ten sok i nalewkę. Tylko mi potem cała kuchnia będzie pewnie śmierdzieć, ale co tam...
 
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
BURAKI: wartość odżywcza i właściwości lecznicze BURAKI: wartość odżywcza i właściwości lecznicze

Czy wiesz, że burak burak naprawdę ma lecznicze właściwości. Zawdzięcza ją betalainom - tym samym...

więcej

241

Czy BÓB jest zdrowy? Właściwości odżywcze i lecznicze bobu Czy BÓB jest zdrowy? Właściwości odżywcze i lecznicze bobu

Bób, podobnie jak inne rośliny strączkowe, ma wiele wartości odżywczych. Przede wszystkim ma dużą...

więcej

237

ARBUZ - właściwości odżywcze. Arbuz wzmaga potencję i wspomaga pracę serca ARBUZ - właściwości odżywcze. Arbuz wzmaga potencję i wspomaga pracę serca

Arbuz w 92 procentach składa się z wody i zawiera niewielką ilość witamin i składników mineralnych....

więcej

216

CZARNE PORZECZKI - właściwości zdrowotne CZARNE PORZECZKI - właściwości zdrowotne

Czarne porzeczki posiadają szczególne właściwości zdrowotne. 100 g czarnych porzeczek pokrywa...

więcej

200

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

Produkty bez laktozy to produkty pozbawione cukru mlecznego, czyli składnika wpływającego na podwyższenie glikemii poposiłkowej. Jednak cukier nie jest całkowicie usunięty a zhydrolizowany do glukozy...

Po zabiegu kolonoskopii 2-3 doby odżywiasz się lekkostrawnie. Co zjesz, zależy to od twojego samopoczucia i sprawności przewodu pokarmowego po zabiegu. Białe pieczywo - lekko podsuszane, zupy kremy,...

Forum
data

Lipiec 17, 2017

Takie paluszki rybne, to jednak niezbyt sa zdrowe :D Dużo lepiej sobie iść na naprawdę dobre ryby gdzieś. Ja na przykład uwielbiam te z restauracji Salto :)

data

Lipiec 17, 2017

Oj taki fast food to nie za bardzo :/ Ja jednak wolę chodzić do restauracji na jakieś dobre jedzonko :) Na przykład uwielbiam Salto na wilczej, tam mają pyszne owoce morza :)

data

Lipiec 10, 2017

Za tydzień szczerbaci polscy chłopi będą pryskać rzepak glifosatem. za dwa tygodnie wjadą kombajnami i nasiona rzepaku powiozą do skupu. Rzepak jest rośliną, która bez chemii nie chce dać wysokich plonów. Do zaprawiania nasion używa się trucizny pierwszej klasy toksyczności. Rzepak ma tą...

data

Lipiec 06, 2017

,,Naturalne izotoniki z powodzeniem zastąpią dostępne w sklepach i pełne sztucznych składników produkty o podobnym działaniu. Woda kokosowa, klonowa czy karczochowa zawierają potrzebne sportowcom minerały, a przy tym są niskokaloryczne oraz pozbawione aromatów i barwników. Poznaj...

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.