Posocznica: sepsa zaczyna się niewinnie...

Konsultant:Elżbieta Lejbrandt, kierownik Oddziału Nadzoru Epidemiologii w Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Warszawie

Sepsa budzi lęk – i słusznie, bo jest naprawdę groźna. Każda infekcja bakteryjna, wirusowa lub grzybicza mobilizuje układ odpornościowy do walki. Czasem jednak zdarza się tak, że bariera odpornościowa jest osłabiona lub zostaje przełamana i dochodzi do zakażenia uogólnionego, czyli właśnie sepsy. Im więcej będziesz o niej wiedzieć, tym łatwiej się przed nią obronisz.

Sepsa nie jest chorobą

Sepsa (inaczej posocznica) to zespół objawów spowodowanych gwałtowną reakcją organizmu na zakażenie. Punktem wyjścia może być każdy rodzaj zakażenia wywołany przez bakterie, wirusy lub grzyby – ropień na skórze, zapalenie pęcherza, płuc. Zazwyczaj infekcja powoduje tylko miejscowy stan zapalny, który zostaje opanowany przez układ odpornościowy. Gdy jednak drobnoustroje przełamią barierę ochronną organizmu, stan zapalny szerzy się jak pożar w wyniku uwalniania się tzw. mediatorów zapalenia. Służą one obronie przed infekcją, ale wydzielane w nadmiarze zamiast zwalczać, nasilają stan zapalny. W części przypadków zaś drobnoustroje przedostają się do krwi, a z nią do każdego zakamarka ciała. Mogą w krótkim czasie doprowadzić do niewydolności narządów wewnętrznych.
Nie można się nią zarazić, ale można się zarazić chorobą zakaźną, która w pewnych określonych warunkach może wywołać objawy sepsy.

Sepsa może wystąpić u każdego

Sepsa może wystąpić u każdego, ale są osoby bardziej na nią narażone. Należą do nich:

  • noworodki i ludzie starsi, ponieważ w pierwszym przypadku układ odpornościowy jest jeszcze niedojrzały, w drugim – osłabiony z racji wieku albo przewlekłych schorzeń (np. cukrzycy, marskości wątroby, alkoholizmu)
  • osoby po przeszczepach (przyjmujące leki osłabiające reakcję układu odpornościowego), rozległych urazach (np. oparzeniach), usunięciu śledziony
  • osoby po inwazyjnych zabiegach medycznych (operacjach, z wenflonami).

Zakażenie mogą wywołać różne drobnoustroje, ale najczęściej są to gronkowce, paciorkowce, pneumokoki i meningokoki. Szczególnie niebezpieczne okazały się te ostatnie – do niedawna w Polsce występował głównie mniej zjadliwy typ B, ale od kilku lat coraz częściej pojawia się agresywny typ C. Inwazyjna choroba meningokokowa może rozwinąć się jako zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, sepsa lub sepsa z zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych.
Za przypadki sepsy wśród młodych, pozornie zdrowych osób najczęściej odpowiedzialne są właśnie meningokoki, które łatwo się rozprzestrzeniają. Żyją w wydzielinie jamy nosowo-gardłowej. Lekarze twierdzą, że nosicielami tych bakterii jest ok. 5–10 proc. ludzi, którzy nawet nie zdają sobie z tego sprawy. U młodzieży odsetek ten może nawet przekraczać 20 proc. Nosiciele nie mają żadnych objawów, są zdrowi, ale mogą rozsiewać śmiertelne bakterie. Zakażeniu sprzyjają bliskie, bezpośrednie kontakty – pocałunki, jedzenie lub picie z jednego naczynia, używanie wspólnych sztućców, palenie tego samego papierosa.
Choroba meningokokowa atakuje najczęściej zimą i na wiosnę. Zakaża chora osoba, ale także nosiciel (nosicielstwo może trwać kilka dni, tygodni, miesięcy). Pocieszenie może stanowić fakt, że bakterie wywołujące inwazyjną chorobę meningokokową nie przeżywają poza organizmem człowieka, do zakażenia konieczny jest kontakt z wydzieliną z jamy nosowo-gardłowej.
Liczba przypadków sepsy corocznie się zwiększa, nie tylko z powodu starzenia się społeczeństwa i często stosowanych inwazyjnych metod leczenia (operacji oraz zabiegów chirurgicznych), ale również dlatego, że nadużywamy antybiotyków. Wynikiem tego jest narastająca oporność bakterii na antybiotyki.

Ważne

Ważne

W USA rocznie wykrywa się ok. 750 tys. przypadków ciężkiej sepsy. W ciągu ostatnich 20 lat liczba ta podwoiła się. Ciężka sepsa zabija w USA więcej chorych niż udar mózgu, rak płuc oraz rak piersi razem wzięte. W Unii Europejskiej z jej powodu umiera rocznie 146 tys. osób (to ok. 30 proc. pacjentów z sepsą).

W Polsce nie ma obowiązku rejestracji przypadków ciężkiej sepsy w dokumentacji szpitalnej. Na podstawie dwóch badań przeprowadzonych na oddziałach intensywnej terapii szacuje się, że liczba takich przypadków wynosi ok. 30 tys. rocznie. Śmiertelność z powodu posocznicy wynosi 54 proc. (2006 r.). Międzynarodowa organizacja „Pokonać sepsę” (należy do niej Polska Grupa Robocza ds. Sepsy), wdraża program postępowania, którego celem jest zmniejszenie śmiertelności z powodu tej choroby o 25 proc. w ciągu 5 lat.

Posocznica na początku ma objawy przypominające grypę

Gorączka, ból gardła i mięśni, osłabienie, przyśpieszone bicie serca i oddech. Ale symptomy mogą też być przeciwne – obniżona temperatura ciała (poniżej 36°C), spadek ciśnienia, duszności. Gdy zakażenie się rozszerza, objawy szybko narastają. Bardzo charakterystyczna jest drobna wysypka – czerwona bądź sinawa, na kończynach i tułowiu – która nie blednie pod wpływem ucisku. Pojawiają się także zaburzenia krzepnięcia krwi, zatrzymanie wydzielania moczu, nudności i wymioty – zależnie od tego, które narządy zostały zaatakowane.

W opanowaniu sepsy liczy się każda godzina

Sepsa rozprzestrzenia się niczym błyskawica. Uruchamia w organizmie kaskadę nieodwracalnych, zagrażających życiu zmian: niszczy naczynia krwionośne, prowadzi do powstawania zatorów, uszkadza układ oddechowy.
Można do tego nie dopuścić, jak najszybciej rozpoczynając leczenie w szpitalu (m.in. podanie silnych antybiotyków, preparatu zawierającego tzw. aktywowane białko C, podtrzymanie funkcji niewydolnych narządów).

Sepsie można zapobiegać

Przynajmniej w dużym stopniu. Nie należy zaniedbywać leczenia stanów zapalnych – zęba, migdałków, przeziębień. Nie wolno nadużywać antybiotyków i stosować ich na własną rękę. Trzeba zadbać o wzmocnienie odporności. Warto też rozważyć możliwość zaszczepienia się przeciw niektórym bakteriom wywołującym sepsę.

Sepsa: lepiej dmuchać na zimne

Jedna łyżeczka dla mnie, jedna dla ciebie... Wiele mam tak zachęca dziecko do jedzenia, nie zdając sobie sprawy, że jest to prosty sposób na wzajemne przekazywanie sobie groźnych bakterii, np. meningokoków, które mogą występować w jamie nosowo-gardłowej. Bliski kontakt z osobą, u której stwierdzi się zakażenie meningokokowe, oznacza konieczność przyjęcia (osłonowo) odpowiedniego antybiotyku.

Szczepić czy nie?

Wielu specjalistów uważa, że należy się zaszczepić. W chwili obecnej na rynku dostępne są różnego typu szczepionki przeciwko bakteriom wywołującym sepsę. Na przykład szczepionki przeciwko meningokokom typu C, ze względu na ich koszt i to, że nie podlegają refundacji, zaleca się przede wszystkim osobom, znajdującym się w grupach ryzyka:

  • dzieciom w wieku przedszkolnym i młodzieży oraz żołnierzom i rekrutom, bo przebywanie w dużych grupach (np. w akademiku, koszarach) sprzyja zakażeniu
  • przewlekle chorym, z obniżoną odpornością
  • wybierającym się w podróż do krajów o podwyższonym ryzyku zachorowania (Arabia Saudyjska, Afryka Północna i Środkowa).

Zobacz także
drukuj
Zdjęcia: Photos.com

Aktualizacja: 07.03.2014

reklama
Zakwaszenie organizmu:
objawy, zapobieganie
Zakwaszenie organizmu: objawy, zapobieganie
Najpopularniejsze artykuły
Angina: przyczyny, objawy leczenie w pytaniach i odpowiedziach Angina: przyczyny, objawy leczenie w pytaniach i odpowiedziach

Angina to choroba, której w żadnym wypadku nie można bagatelizować. Angina objawy i...

więcej

20019

ÓSEMKI czyli zęby (nie)mądrości ÓSEMKI czyli zęby (nie)mądrości

Choć nazywane są zębami mądrości, z inteligencją nie mają nic wspólnego. Za to potrafią nieźle dać...

więcej

3074

Przeszczep rodzinny. Od kogo można pobrać organy do przeszczepu rodzinnego Przeszczep rodzinny. Od kogo można pobrać organy do przeszczepu rodzinnego

Przeszczepy organów od osób żyjących coraz częściej się udają. Własną nerką, częścią wątroby czy...

więcej

522

ZAPALENIE PĘCHERZA - powracający problem

Infekcja pęcherza dokucza głównie kobietom. I potrafi je udręczyć swoimi powrotami. Ale gdy...

więcej

2853

Zamów bezpłatny newsletter

zapisz się
Autodiagnoza

Wybierz badanie

albo

Alfabetyczny indeks badań

A B C D E F G H I J
K L Ł M N O P R S Ś
T U W Z Ż
Eksperci

W przypadku przesuszenia skóry rąk proponuję zastosowanie (wielokrotnie w ciągu dnia) preparatów intensywnie natłuszczających dostępnych w aptekach, takich jak Diprobaza, Nanobaza, Dermobaza, maść...

Niestety, w powyższej sprawie wiele zależy od postępowania urzędniczego w NFZ. Oddział Wojewódzki NFZ istotnie doręcza świadczeniobiorcy potwierdzone skierowanie nie później niż 14 dni przed dniem...

Wszystko zależy od tego ile lat ma dziecko. Głoska r pojawia się najpóźniej w rozwoju mowy, tj. około 5 roku życia. Przed osiągnięciem tego wieku nie należy podejmować prób ćwiczeń w kierunku...

Grupy wsparcia
data

Lipiec 29, 2014

1200 kcal za mało, bo będzie jojo :P Przede wszystkim na tej imprezie trzeba się pilnować, żeby nie zjeść za dużo chipsów, paluszków i słodyczy, a i alkohol jest kaloryczny (pomijając fakt, że lepiej z nim nie przesadzać, żeby się nie upić) :D jeśli już pijemy, to lepiej nie brać w tym...

data

Lipiec 29, 2014

Kotki, nie chwalcie się, że schudliście po kilkanaście kilogramów w przeciągu kilkunastu dni... To nie jest zdrowe odchudzanie. Pytanie jak wiele z tego stanowi tłuszcz, a ile woda, mięśnie... Przebieg zdrowego odchudzania zależy od tego, w jakim jesteśmy wieku, jakie grożą nam choroby i...

data

Lipiec 29, 2014

podsumowując jakby nie było raczej po nim nie schudniesz, ale widzisz ile pożytku dla organizmu z takiej kapsułki dziennie :) czy wypitej połowy łyżeczki w moim przypadku. A i żadne proszki na odchudzanie też Ci nie pomogą, nawet nie zawracaj sobie nimi głowy, mądra dieta i ćwiczenia i...

data

Lipiec 29, 2014

Przerażona zaprzestaniem spożywania mięsa? Tak bym tego nie nazwała. Po prostu weszło im to w nawyk, a większość takich ludzi spożywa mięsa zdecydowanie za dużo, bo babcie gotowały i weszło im to w krew. Osobiście zwiększyłam swoją koncentrację jedząc więcej ryb i orzechów. Czekolada...

reklama
Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody MURATOR S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody MURATOR S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.