Problemy z trawieniem? Od czego zależy dobre trawienie

4 komentarze
Autor: Magdalena Moraszczyk - artykuł pochodzi z miesięcznika "Zdrowie"

Ból brzucha, kolka, wzdęcia, zgaga, zaparcia to sygnały kłopotów z trawieniem. By się od nich uwolnić, trzeba wiedzieć, że układ pokarmowy to precyzyjny mechanizm złożony ze ściśle ze sobą współpracujących organów. Gdy któryś z nich szwankuje, pojawiają się dolegliwości. Co robić, by każda z jego części działała bez zakłóceń i nie mieć problemów z trawieniem?

Proces trawienia jest długi i skomplikowany. Bierze w nim udział wiele organów wewnętrznych i produkowanych przez nie enzymów.

Przełyk - brama do żołądka

Połknięte jedzenie przez przełyk trafia do żołądka. Umożliwiają to mięśnie, które kurcząc się, przesuwają masę pokarmową w odpowiednim kierunku. Między przełykiem a żołądkiem jest wpust ze zwieraczem, który „wpuszcza” jedzenie i uniemożliwia jego cofanie się. Gdy zwieracz nie chce się otworzyć lub jest nieszczelny, masa cofa się do przełyku i rozwija się choroba refluksowa. Częste drażnienie śluzówki powoduje jej stan zapalny i nadżerki przełyku.

Rady: Unikaj przejadania się i połykaj małe kęsy, żeby zapobiec cofaniu się pokarmu. Bezpośrednio po posiłku nie kładź się, bo pozycja leżąca sprzyja zarzucaniu treści żołądkowej do przełyku.

Gryzienie pobudza receptory smakowe

Trawienie rozpoczyna się z chwilą, gdy jedzenie trafia do ust. Tutaj je gryziemy i mieszamy ze śliną, by w rezultacie za pomocą zębów i brodawek językowych stworzyć łatwy do przełknięcia kęs. Pod wpływem zawartego w ślinie enzymu – ptialiny – dochodzi do wstępnego rozkładu niektórych węglowodanów, oraz występującego w mięsie glikogenu. Działanie tego enzymu zostaje zahamowane w kwaśnym środowisku żołądka. Gryzienie pobudza receptory smakowe, które prowokują intensywne wydzielanie śliny, soku żołądkowego i trzustkowego, przygotowując kolejne odcinki przewodu pokarmowego do trawienia, zanim dotrze do nich masa pokarmowa.

Rady: Staraj się gryźć pomału, dokładnie mieszając pokarm ze śliną. Dzięki temu do żołądka trafi dobrze rozdrobniona masa, co ułatwi dalszą obróbkę. Umożliwisz też trawienie w ustach niektórych węglowodanów i pobudzisz wydzielanie soku żołądkowego oraz trzustkowego. Aby gryźć prawidłowo, zadbaj o zęby – uzupełnij braki, skoryguj zgryz. Połykając duże kęsy, można zranić śluzówkę przełyku. Lepiej nie popijać jedzenia, lecz między połykaniem kolejnych kęsów pić niegazowaną wodę mineralną. Trawieniu nie służy rozmowa w czasie posiłku, bo z kolejnymi kęsami łykamy powietrze.

Nie przegap

Jak działa żołądek - siła kwasów trawiennych

Żołądek od środka wyściela błona śluzowa, od zewnątrz osłania błona surowicza, a między nimi znajduje się mięśniówka. W śluzówce mieszczą się ujścia licznych gruczołów produkujących kwas solny i enzymy wchodzące w skład soku żołądkowego, a także duże ilości śluzu, który ułatwia przesuwanie się pokarmu i chroni błonę żołądka przed drażniącym działaniem soku żołądkowego. Gdy kwasu solnego jest za dużo, może dojść do powstania nadżerki, nawet wrzodów. Białko, kofeina i alkohol pobudzają jego produkcję. Dzięki rytmicznym skurczom i rozkurczom pokarm jest mieszany z sokiem żołądkowym i jeszcze bardziej rozdrabniany. Kwas solny niszczy bakterie, które trafiły do żołądka z jedzeniem i pobudza dwunastnicę do wytwarzania hormonów jelitowych odpowiedzialnych za produkcję soku trzustkowego i żółci. Płyny pozostają w żołądku krótko, szybko przedostają się do dwunastnicy, lekkie śniadanie — 2 godziny, przeciętny obiad 4-5 godzin, obfity posiłek składający się z dań ciężko strawnych – nawet ponad 8 godzin.

Rady: Jedz częściej, ale małe porcje, najlepiej 5 razy dziennie. Nieregularne jedzenie i przejadanie się zaburzają trawienie. Wskutek cykliczności posiłków tworzy się pamięć metaboliczna: szczyt enzymów trawiennych przypada w porze posiłków i pokarm zostaje szybko przetworzony na energię. Żołądek ma ograniczoną pojemność (może zwiększyć objętość od 1,5 do 6 litrów) – gdy dostarczymy mu ogromną porcję, ścianki rozciągną się i osłabną, więc trawienie będzie dłużej trwać. Pojawi się uczucie ciężaru w brzuchu, wzdęcie czy zgaga. Unikaj potraw i napojów bardzo gorących (podrażniają przełyk i źle działają na żołądek) oraz bardzo ostrych (sprzyjają nadkwasocie).

Jelito cienkie – wytwórnia pokarmu dla tkanek

Z żołądka masa pokarmowa przemieszcza się porcjami do jelita cienkiego, gdzie zachodzą dalsze procesy trawienia. W dwunastnicy (pierwszy odcinek jelita cienkiego) pod wpływem enzymów trzustkowych, tych produkowanych przez ściany jelita cienkiego i żółci z wątroby, następuje rozkład cukrów, tłuszczów i białka. Gotowe do wchłonięcia aminokwasy, glukoza i kwasy tłuszczowe przenikają przez kosmki jelita do naczyń limfatycznych i krwionośnych.

Rady: Jedz produkty z probiotykami (jogurty, napoje) — usprawniają trawienie i wchłanianie składników odżywczych i hamują rozwój bakterii chorobotwórczych w jelitach. Korzystnie działają fermentowane produkty mleczne i kiszonki.

Wątroba produkuje żółć i zatrzymuje toksyny

Wątroba bez przerwy produkuje żółć niezbędną do trawienia tłuszczów. Niewykorzystana żółć spływa do pęcherzyka żółciowego (jest gęsta i dziesięciokrotnie bardziej stężona niż żółć wątrobowa). Organizm wykorzystuje zapas do trawienia obfitych i tłustych posiłków. Krew, przepływając przez wątrobę, pobiera substancje odżywcze, a zostawia toksyczne produkty przemiany materii i szkodliwe związki, które każdego dnia sami wprowadzamy do organizmu.

Rady: Wątrobie szkodzi alkohol, a także kofeina, cukier i tłuszcze trans. Dlatego jeśli wypijesz kawę, nie sięgaj już tego dnia po colę. Gdy zjesz kawałek ciasta, nie jedz czekolady. Potrawy smażone prowadzą do nadmiernego wydzielania soku żołądkowego i obciążają wątrobę, więc zastępuj je gotowanymi, pieczonymi w folii, na ruszcie.

Jelito grube - ostatni etap trawienia

To, czego nie da się strawić, trafia do jelita grubego. Tu jest wchłaniana woda, elektrolity, witaminy oraz produkowana witamina K i niektóre witaminy B. Niewykorzystane resztki zostają przetworzone przez bakterie i przesuwają się w kierunku odbytu. Na skutek impulsu nerwowego ruchy jelita wzmagają się, otwiera się zwieracz odbytu i dochodzi do wypróżnienia. Strawienie większości pokarmów trwa 24 godziny. Czas przechodzenia treści pokarmowej przez jelita jest jednak sprawą indywidualną. O zaparciu mowa jest wtedy, gdy wypróżnienia są rzadziej niż 2 razy w tygodniu.

Rady: Jedz dużo produktów zawierających błonnik (warzywa, owoce ze skórką, produkty gruboziarniste) i pij przynajmniej 2 litry płynów dziennie. Więcej się ruszaj – aktywność fizyczna jest wrogiem zaparć. Znajdź czas na „posiedzenie”. Wstrzymywanie wypróżnienia sprawia, że odruch zanika. Dlatego z toalety należy korzystać wtedy, gdy domaga się tego organizm.

Trzustka reguluje poziom cukru

Bez udziału tego gruczołu niemożliwe byłoby trawienie. Produkuje enzymy i hormony (glukagon i insulinę) regulujące gospodarkę cukrem. Gdy trzustka pracuje źle, w organizmie jest za mało insuliny i rozwija się cukrzyca. Końcowy produkt przetwarzania cukrów, czyli glukoza, zostaje wchłonięty do kosmków jelita cienkiego. Stamtąd wędruje do wątroby i wraz z krwią jest rozprowadzany po całym organizmie. Wątroba może wykorzystać nadwyżkę glukozy do syntezy glikogenu. Gdy nadmiar utrzymuje się długo, przetwarza ją na kwasy tłuszczowe. Wraz z krwią trafiają one do komórek tkanki tłuszczowej i jako tzw. tłuszcze obojętne stanowią w organizmie pewien zapas. Za rozkład tłuszczów odpowiada lipaza trzustkowa. Ponieważ enzym ten rozpuszcza się w wodzie, a tłuszcze w wodzie się nie rozpuszczają, może trawić tylko cząsteczki znajdujące się na powierzchni bryłek tłuszczu. W ich rozkładzie z pomocą przychodzi żółć.

Rady: Wybieraj produkty o niskim indeksie glikemicznym (IG) – przetwory zbożowe z grubego przemiału oraz surowe warzywa i owoce (gotowanie zwiększa IG). Lepiej zjeść surówkę z marchwi niż gotowaną marchewkę z groszkiem. Jedzenie o niskim IG powoduje powolne uwalnianie glukozy do krwi i produkcję niewielkiej ilości insuliny. Produkty takie zwykle zawierają dużo błonnika, szybko dają uczucie sytości, więc mniej zjadamy, nie obciążając przewodu pokarmowego. Trzustka nie lubi piwa!

Mózg - centrum sterowania trawieniem

Trawieniem steruje system nerwowy i hormony wydzielane w układzie pokarmowym. Dzięki wyspecjalizowanym ośrodkom nerwowym sam widok i zapach smakowitych potraw pobudza gruczoły ślinowe do produkcji śliny, a żołądek – soku żołądkowego. Układ nerwowy odpowiada za uczucie głodu i sytości, zawiaduje wydalaniem. Pod wpływem rozciągania się ścian żołądka w miarę jedzenia produkowana jest gastryna – hormon uaktywniający pracę gruczołów żołądkowych wytwarzających enzym trawienny – pepsynogen. W czasie trawienia tłuszczów w jelicie cienkim wydziela się cholecystokinina odpowiadająca za produkcję żółci.

Rady: Dbaj o estetykę potraw. Jedzenie ma być przyjemnością. Napięcie nerwowe powoduje wydzielanie dużej ilości adrenaliny (zaburza produkcję enzymów trawiennych, zakłóca pracę żołądka i jelit). Nadmierna ilość soku żołądkowego drażni śluzówkę przełyku i żołądka, wywołując wzdęcia i zgagę. Grozi to chorobą wrzodową, zapaleniem błony śluzowej żołądka, prowadzi do przewlekłych zaparć. Gwałtowne (pod wpływem stresu) skurcze mięśni żołądka, pęcherzyka żółciowego i jelit powodują bóle brzucha, biegunkę.

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także

Aktualizacja: 12.12.2014

Komentarze (1 - 4 z 4)
Lepiej z Rabenhorstem!, 25.07.2016 17.17
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Spróbujcie sobie soku z serii Vitasse od Rabenhorsta - ten na poprawe trawienia. niby nic, bo to w końcu tylko i wyłącznie kombinacja bezpośrednio wyciśniętych soków z różnych owoców, ale działanie- bajka! wcześniej musiałam jakies tabletki łykac na zgagę, inne na niestrawność, jeszcze kropelki na żołądek, a tutaj wypiję trochę tego soku i czuję się lekko, jakbym zjadła sałatkę, a nie np. indyka w beszamelu ;p
 
turbo przelot, 11.02.2016 23.57
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
ja po zjedzeniu posilku potrafie caly bez trawienia wys,,,ć , w ciaga 10-30 minut mam tak od dawna nie wiem juz co jeść aby normalnie ztrawił szczegulnie żle przyjmuje kapuste, sól peklową, cebule, ocet, pieczywo (silny ból brzucha) plus gonitwa do toalety :(
 
Monika, 04.07.2015 22.11
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Jak mi czasem coś "doskwiera" to piję wodę ale nie jakąś źródlanke tylko takie jak Szczawa albo Hanna, lecznicze, w wiekszości przypadków pomaga. Nie wiem jak innym
 
darek, 15.03.2013 13.59
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
przez cały tydzień mam problemy z żywieniem się choć czuję głód w żołądku to nie mogę jeść szybko mnie zbiera na wymioty .czy przeziębienie ma też coś wspólnego z tą chorobą?
 
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
Ból brzucha z prawej strony. Jakie są przyczyny bólu brzucha z prawej strony? Ból brzucha z prawej strony. Jakie są przyczyny bólu brzucha z prawej strony?

Ból brzucha z prawej strony może być spowodowany zapaleniem wyrostka robaczkowego albo pęcherzyka...

więcej

45755

HELICOBACTER PYLORI - objawy zakażenia układu pokarmowego HELICOBACTER PYLORI - objawy zakażenia układu pokarmowego

Helicobacter pylori to bakteria, która może prowadzić do występowania wielu chorób górnego odcinka...

więcej

42727

Wrzody żołądka - objawy i leczenie Wrzody żołądka - objawy i leczenie

Podejrzewasz u siebie wrzody żołądka? Typowe objawy wrzodów to zgaga, wzdęcia, brak apetytu, częste...

więcej

41336

KREW W KALE - objawem jakiej choroby może być krew w stolcu? KREW W KALE - objawem jakiej choroby może być krew w stolcu?

Krew w kale nigdy nie jest objawem prawidłowym. Przeważnie wskazuje na jedną z wielu chorób układu...

więcej

39538

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

Sugeruję nie łączyć tych leków ze względu na zwiększone ryzyko podwyższenia enzymów wątrobowych oraz możliwość dolegliwości mięśniowych (ból mięśni).

Po skomplikowanej ekstrakcji mogą nastąpić powikłania. Ten biały nalot to skrzep, czyli rana goi się. Ból powodują bakterie beztlenowe, które zagnieździły się w ranie. W takiej sytuacji można...

Żylaki macicy to są nieco poszerzone żyły macicy. Żylaków macicy nie leczy się, ponieważ nie ma takiej potrzeby. Ich obecność poza ciążą nie ma żadnego znaczenia, nie daje żadnych objawów. Wprawdzie...

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.