Jak dbać o głos i nie nadwyrężać strun głosowych

Konsultant:prof. dr hab. Barbara Maniecka-Aleksandrowicz, logopeda foniatra; dr Urszula Sujkowska, otolaryngolog; Alicja Malinowska, logopeda artystyczny, konsultant wokalny
5 komentarze
Autor: Izabela Paluch

Jak mówić, żeby nie nadwyrężać strun głosowych? Żeby słuchanie nas sprawiało przyjemność i budziło zaciekawienie? Jak dbać o swój głos, narzędzie komunikacji, naszą nierozłączną wizytówkę?

Zdrowy człowiek rodzi się wyposażony w wiele narzędzi potrzebnych do życia i komunikowania się. Jednym z nich jest głos. Przychodzimy na świat, krzycząc ile sił w małych płucach. Wtedy jeszcze nie zdajemy sobie sprawy z tego, że głos, którego tak w tej chwili nadużywamy, będzie nam musiał dobrze służyć przez kilkadziesiąt lat.

Głos jest zjawiskiem akustycznym. Wydając dźwięki, wprawiamy w drgania więzadła głosowe (zwane też fałdami głosowymi), które rytmicznie i bardzo szybko oddalają się i zbliżają do siebie. Wydychane powietrze przepływające pod nimi daje początek fali głosowej.

Brzmienie i tonację daje nam natura “z urodzenia”. Z barwy głosu, tak samo jak z wyglądu, jesteśmy podobni do rodziców, ale dopiero od 14–16 roku życia, gdy przechodzimy mutację. Przedtem mamy głos wyższy, dziecięcy. W okresie pokwitania rozrastają się chrząstki i mięśnie krtani, struny głosowe, powiększa tchawica, gardło, jama ustna, jamy przynosowe). W efekcie tych procesów głos u dziewcząt obniża się o 3-4 dźwięki, a u chłopców nawet o osiem (czyli o oktawę).

Na skutek zmian hormonalnych głos u kobiet zmienia się także w trakcie miesiączki, dlatego śpiewaczki nie chcą wtedy koncertować.

Inne zmiany brzmienia głosu spowodowane są albo profesjonalnymi szkoleniami dla piosenkarzy, dziennikarzy, nauczycieli, dla których jest to narzędzie pracy, albo chorobami czy złymi nawykami.

Nie przegap

Chrypka, kaszel, ból gardła...

...to najczęstsze objawy infekcji górnych dróg oddechowych. W cięższych przypadkach chrypka towarzyszy infekcjom całej błony śluzowej i krtani, a często przechodzi w bezgłos i przestajemy mówić.

Zwykłe zapalenie gardła, najczęściej wirusowe, może przebiegać bez gorączki albo z lekkim stanem podgorączkowym. Wtedy wystarczy leczenie domowymi sposobami – picie dużej ilości letnich napojów oraz stosowanie środków łagodzących ból – tabletek do ssania, płukanek czy aerozoli. Wskazane jest nieprzeciążanie strun głosowych.

Jeżeli po trzech dniach takiego domowego leczenia nie będzie efektów lub dolegliwości się pogłębią, trzeba iść do lekarza. Często do infekcji wirusowych dołączają się powikłania bakteryjne i wtedy lekarz musi przepisać antybiotyk.

Zrób to koniecznie

Zrób to koniecznie

Aby głos nie zawodził:

  • zapewnij wysoką wilgotność powietrza w pomieszczeniu, w którym najczęściej przebywasz
  • kiedy nie mówisz, oddychaj nosem!
  • znajdź czas na wypoczynek
  • nie stresuj się
  • naucz się prawidłowo oddychać (powinna pracować przepona)

Palenie przyczyną chrypki

Oprócz infekcji gardła dużym zagrożeniem dla naszego głosu są papierosy, unoszący się w powietrzu kurz, nadużywanie alkoholu, picie mocnej herbaty i kawy, zażywanie różnych leków, a także klimatyzacja.

Wszystkie te czynniki drażnią struny głosowe i mogą powodować stany zapalne. Jeśli jednak usuniemy przyczynę nieżytu górnych dróg oddechowych: przestaniemy palić, nadużywać alkoholu, będziemy nawilżać powietrze w pomieszczeniu, w którym przebywamy, i dużo pić letnich napojów – objawy znikną.

Tylko w niektórych przypadkach zmiany brzmienia głosu są nieodwracalne. Chrypa towarzyszy bowiem również polipom na strunach głosowych, guzkom, przerostowemu zapaleniu krtani, zwyrodnieniom polipowatym strun głosowych, a wreszcie – co najgorsze – guzom, łagodnym lub złośliwym (na strunach głosowych lub w krtani). Wstępem do choroby może być przewlekły stan zapalny krtani, bezgłos i trudności w przełykaniu.

Czy utrata głosu jest możliwa?

Nie. Zdrowy człowiek nie traci głosu na zawsze, tylko na jakiś czas, na skutek przeciążenia. W krtani jest bardzo dużo mięśni i reagują one na przemęczenie tak jak wszystkie inne. Jeśli ktoś nieprzygotowany fizycznie wejdzie w ciągu kilku godzin na Kasprowy i z niego zejdzie, to na drugi dzień ma wszystkie mięśnie obolałe. Z głosem jest tak samo. Po wieczorze spędzonym w klubie z głośną muzyką, pełnym ludzi, których próbowaliśmy przekrzyczeć, nazajutrz nie możemy mówić. To samo jest z nauczycielami – jeśli np. trzy dni z rzędu mają po osiem lekcji, ich głos tego nie wytrzymuje. Bo on też musi czasem odpocząć. Najczęściej nie zanika, tylko traci swoje właściwości, ale po krótkim urlopie wszystko wraca do normy. Przypomnijmy, że krzyk także szkodzi: natężenie głosu nie powinno przekraczać 80 decybeli.

Zrób coś dobrego dla swojego głosu

Warto zadbać o warunki, w jakich używamy głosu. Nasz aparat głosowy czuje się najlepiej w temperaturze 20–21°C. Równie ważna jest wilgotność powietrza. Optymalna wynosi 60 proc., czyli jest dość wysoka. Im więcej mówimy, tym wilgotność powinna być większa. Na pewno nieraz każdemu z nas zaschło w gardle podczas długiej rozmowy, a jeśli jeszcze nie daj Bóg ktoś palił papierosy – kończyło się to chrypką. I każdy pewnie wie, jak pięknie brzmi śpiew w łazience, gdzie jest dużo wilgoci. Pamiętajmy więc o nawilżaczach, mokrych ręcznikach, przykręcaniu kaloryferów na noc.

Zdaniem eksperta
Piotr Baron , dziennikarz radiowej Trójki
  • Przede wszystkim warto słuchać dobrych wzorców – osób perfekcyjnie mówiących po polsku (w moim przypadku był to Andrzej Turski).
  • Aby mieć dobrą dykcję, dużo czytać na głos – krótkie opowiadania, felietony.
  • Starać się mówić wyraźnie i poprawnie intonować zdania. Można nagrywać swój głos na kasetę – przy odsłuchaniu natychmiast można wyłapać wszystkie “brudy” językowe.
  • Należy wybrać dla siebie najdogodniejszą wysokość głosu, taką, przy której ani my się nie męczymy, ani nie męczy się słuchacz.
  • W razie wad wymowy warto skorzystać z porady logopedy i regularnie ćwiczyć.

    Każdy radiowiec musi zdać egzamin na kartę mikrofonową uprawniającą do pracy na antenie – oceniana jest m.in. dykcja, brzmienie głosu, interpretacja tekstu, modulacja, umiejętność używania pauzy, rozumienie czytanego tekstu, redagowanie informacji na bieżąco, a także swoboda wypowiedzi przy mikrofonie (w zależności od umiejętności przyznawane są różne rodzaje kart – od uczniowskiej przez reporterską do spikerskiej).

Oddychanie przez nos

Kolejną ważną zasadą dbania o głos jest oddychanie nosem. Powietrze przechodzące przez nos zostaje naturalnie nawilżone. Poza tym znajdujące się w nozdrzach rzęski wyłapują mikroskopijne zanieczyszczenia. Podczas mówienia bardzo szybko pobieramy powietrze ustami, przez co pomijamy tę drogę naturalnej ochrony i tym samym wysuszamy śluzówkę, a wtedy jesteśmy bardziej podatni na różne infekcje.

Wiele zależy od oddechu

Najzdrowszy jest oddech pełny, głęboki, czyli przeponowo-żebrowy, przy którym nasze żebra rozsuwają się na zewnątrz, a klatka piersiowa odrobinę na boki. Najlepiej oddychamy tuż po przebudzeniu, kiedy jesteśmy zrelaksowani. Wtedy nasza przepona pracuje spokojnie, bez żadnych zrywów. Spróbujmy w ciągu dnia poćwiczyć taki sam oddech. Nauczmy się go. Niestety – z natury i z pośpiechu – rzadko go wykorzystujemy, zwłaszcza kobiety. One na ogół oddychają bardzo płytko, szczytami (rozszerza się głównie górna część klatki piersiowej). Jest to skutek stresu i tempa życia. Dlatego tak ważny jest relaks, znalezienie czasu choćby na krótkie momenty wyciszenia, regularne uprawianie sportu lub spacer.

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: PhotoSpin

Aktualizacja: 24.03.2014

Komentarze (1 - 5 z 5)
Krzysztof, 19.11.2013 00.33
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Nie lepiej zamiast operacji pójść na dobry warsztat emisji głosu?
 
Mirella, 16.05.2012 18.21
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Dopiero dzisiaj zalazłam tę wypowiedź i natychmiast spieszę ci z radą. Tabletki ISLA mogą ci niewiele pomóc. Ograniczenie mówienia na pewno tak. Ja miałam podobną sytuację kilka miesięcy temu i też skierowanie na operację, ale się tak szybko nie poddałam. Załatwiłam sobie skierowanie na jonoforezy i inhalacje. Ponadto codziennie połykam witaminę A +E. Piłam sok z aloes zmieszany z wodą z miodem. Kiedy tylko mogłam parzyłam mielone siemię lniane i oczywiście wypijałam. Ostro wzięłam się też za gimnastykę poprawiającą emisję głosu (chyba ta ostatnia rzecz jest najważniejsza). Ponadto ufnie modliłam się o uzdrowienie. Kiedy zgłosiłam się w wyznaczonym terminie na operację okazało się, że nie ma co operować.Tobie też życzę takich rezultatów. Pozdrawiam
 
wa;psol, 14.02.2012 00.51
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Trzeba iść do foniatry w razie czego, ja na szczęście mam to za sobą, mogę wam polecić dr Konca z Warszawy
 
Maria, 07.01.2012 21.14
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Mam chorobę guzków strunowych (śpiewaczy). Boję się zabiegu operacyjnego. Lekarz zlecił mi ograniczyć mówienie i tabletki "Isla". Proszę o pomoc, czym mogłabym jeszcze się leczyć, aby uniknąć operacji?
 
Mateusz, 08.11.2011 17.40
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Czy podczas kaszlu można nadywrężyć struny głosowe? Jestem w okresie mutacji i mam zapalenie gardła...
 
reklama
Najpopularniejsze artykuły
Odporność - 9 sposobów na wzmocnie odpornosci organizmu Odporność - 9 sposobów na wzmocnie odpornosci organizmu

Odporność jest obniżona, jeśli często łapiesz infekcje, szybko się męczysz, źle sypiasz. Możesz...

więcej

11203

CHOROBY AUTOIMMUNOLOGICZNE: gdy atakuje nas układ immunologiczny CHOROBY AUTOIMMUNOLOGICZNE: gdy atakuje nas układ immunologiczny

Na straży naszego zdrowia stoi niezwykła armia – układ immunologiczny. Zazwyczaj bezbłędnie...

więcej

6866

Migdałki: wycinać czy nie? Migdałki: wycinać czy nie?

Zdecydować się na wycinanie migdałków czy nie? To pytanie zadaje sobie bardzo wielu rodziców, gdy...

więcej

11111

Angina: choroba, na którą dziecko choruje latem Angina: choroba, na którą dziecko choruje latem

Angina u dziecka wymaga szybkiej konsultacji z pediatrą. Gdy dziecko ma wysoką gorączkę i skarży...

więcej

4192

Zamów bezpłatny newsletter

zapisz się
Autodiagnoza

Wybierz badanie

albo

Alfabetyczny indeks badań

A B C D E F G H I J
K L Ł M N O P R S Ś
T U W Z Ż
Eksperci

Obecność skrzepów krwi we krwi miesiączkowej jest objawem bardzo obfitych krwawień miesiączkowych, zwykle towarzyszą im bóle brzucha. Obfite krwawienia miesiączkowe, zwłaszcza jeśli występują od...

Korony porcelanowe nie mają określonej na stałe żywotności. Wszystko zależy od użytkowania ich przez pacjenta. Są korony, które przetrwały 20 lat, ale zdarzają się również takie, które pękają po...

W przypadku przesuszenia skóry rąk proponuję zastosowanie (wielokrotnie w ciągu dnia) preparatów intensywnie natłuszczających dostępnych w aptekach, takich jak Diprobaza, Nanobaza, Dermobaza, maść...

Grupy wsparcia
data

Sierpień 29, 2014

A ja jestem ciekawa, kiedy ludzie pójdą po rozum do głowy? Jak można, choć przez chwilkę pomyśleć, że taka dieta istnieje. Dopóki dopóty będą chętni na takie cuda, oni będą się mnożyć, jak grzyby po deszczu! Aby schudnąć i zawsze mieć wymarzoną wagę, tylko pomogą zasady zdrowego...

data

Sierpień 29, 2014

ja schudłam 10kg w miesiąc (z 62 na 52kg), więc uważam, że jeśli ktoś ma dużo zbędnych kg to może tyle schudnąć, wystarczy samozaparcie

data

Sierpień 28, 2014

nie mozna wejsc na tę strone

data

Sierpień 29, 2014

a ja schudłam 10kg w baaardzo krótkim czasie (z 62 na 52kg po dwójce dzieci, jako panna zawsze miałam 55kg) tak: 1. rano śniadanie bez węglowodanów (np. jajecznica bez chleba, parówki bez chleba, mozarella z pomidorami, jaja gotowane bez chleba itp) + herbata bez cukru 2. około południa...

reklama
Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody MURATOR S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody MURATOR S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.