Wzmożone napięcie mięśniowe: przyczyny, objawy, rodzaje, leczenie

Autor: lek. Tomasz Nęcki

Wzmożone napięcie mięśniowe (hipertonia) może przybierać dwie formy: spastyczność lub sztywność. Przyczyną hipertonii mogą być zarówno wrodzone obciążenia, jak i stany chorobowe pojawiające się już w czasie życia pacjenta. Wzmożone napięcie mięśniowe musi podlegać leczeniu, ponieważ może ono doprowadzić nawet do całkowitego unieruchomienia chorego.

Wzmożone napięcie mięśniowe (hipertonia) może dotyczyć zarówno mięśni kończyn (górnych oraz dolnych), jak i innych struktur, takich jak mięśnie tułowia czy karku. Jest to patologia napięcia mięśniowego, którą można wykryć podczas badania neurologicznego – ocenie podlega to, jakiego stopnia opór wyczuwany jest podczas ruchów biernych (tzn. takich, gdzie pacjent jest całkowicie rozluźniony, a częściami jego ciała porusza lekarz).

Napięcie mięśniowe umożliwia m.in. przyjęcie prawidłowej postawy ciała. Napięcie to może być jednak nieprawidłowe – jedną z takich patologii jest wzmożenie napięcia mięśniowego (hipertonia).

Prawidłowo napięcie mięśniowe po prostu jest obecne. Patologię rozpoznawać można wtedy, gdy odnotowywane jest jego obniżenie lub sytuacja odwrotna – wzmożenie napięcia mięśniowego, określane jako hipertonia.

Wzmożone napięcie mięśniowe: rodzaje hipertonii

Wyróżnia się dwa rodzaje hipertonii. Pierwszym z nich jest spastyczność, gdzie wzmożenie napięcia mięśniowego wynika z uszkodzenia dróg piramidowych w układzie nerwowym. W przypadku spastyczności wyczuwany opór największy jest na początku badania, później – wraz z powtarzaniem danego ruchu – opór ten może stopniowo słabnąć.

Drugą postacią wzmożonego napięcia mięśniowego jest sztywność. Pojawia się ona na skutek zaburzeń w układzie pozapiramidowym. W przypadku tego problemu, wyczuwany podczas badania opór ma stałe natężenie.

Wzmożone napięcie mięśniowe: przyczyny

Wyróżnia się wiele stanów, które – generując uszkodzenia w obrębie układu nerwowego – prowadzą do wystąpienia wzmożonego napięcia mięśniowego. Przyczynami hipertonii mogą być:

Wzmożone napięcie mięśniowe: objawy

Hipertonia może znacznie upośledzać podejmowanie przez pacjentów podstawowych czynności ruchowych. W sytuacji, gdy wzmożone napięcie mięśniowe dotyczy mięśni kończyn dolnych, pacjent może doświadczać trudności z chodzeniem – u takiego chorego występować może sztywność chodu, zwiększone w takiej sytuacji jest ryzyko występowania upadków.

Wzmożenie napięcia mięśniowego może prowadzić do zmian w okolicznych stawach. Przy przedłużającej się hipertonii może dochodzić do przykurczów stawowych, które z biegiem czasu mogą stawać się utrwalone – efektem jest zniekształcenie obrysu takiego stawu. Utrwalenie przykurczu stawowego prowadzi nie tylko do defektu wizualnego, ale i do ograniczenia ruchomości w danym stawie. Hipertonia utrzymująca się przez dłuższy może również doprowadzać do występowania dolegliwości bólowych, które nierzadko mają znaczne nasilenie.

Wzmożone napięcie mięśniowe: rozpoznawanie

Podstawową rolę w stwierdzaniu, czy u pacjenta napięcie mięśniowe jest wzmożone, odgrywa badanie neurologiczne. Podczas niego oceniane jest napięcie towarzyszące wykonywaniu ruchów biernych u pacjenta. U chorych z hipertonią stwierdzone mogą być specyficzne dla problemu objawy, takie jak:

  • objaw scyzoryka (występujący opór mięśniowy największy jest na początku i na końcu ruchu, w trakcie pozostałych etapów ruchu wyczuwalny opór jest słabszy)
  • objaw koła zębatego (wykonywaniu ruchu biernego towarzyszy uczucie, jakoby opory były skokowe)
  • objaw rury ołowianej (pojawiający się w trakcie badania opór mięśniowy przez cały czas ma takie samo natężenie)

Po stwierdzeniu u pacjenta wzmożonego napięcia mięśniowego wykonywane są inne badania – wybór postępowania diagnostycznego uzależniony jest od podejrzewanej przyczyny problemu. Przeprowadzane mogą być badania obrazowe (np. tomografia komputerowa głowy, obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego), które mogą uwidocznić np. guz rozwijający się w obrębie mózgu czy zmiany będące konsekwencją przebycia przez pacjenta udaru. Innym przykładem badania, które może być wykonane u chorych z hipertonią, jest punkcja lędźwiowa. Uzyskany w ten sposób płyn mózgowo-rdzeniowych może zostać wykorzystany np. do diagnostyki w kierunku stwardnienia rozsianego.

Wzmożone napięcie mięśniowe: leczenie

W leczeniu wzmożonego napięcia mięśniowego najistotniejszą rolę odgrywają oddziaływania fizjoterapeutyczne. Ruch zalecany jest pacjentom po to, aby przez jak najdłuższy czas możliwe było zachowanie czynności ruchowej w stawach towarzyszących zajętym chorobowo mięśniom. Należy przede wszystkim dążyć do tego, aby pacjent nie został stale unieruchomiony – brak ruchu sprzyja wielu problemom, takim jak chociażby odleżyny, procesy zakrzepowe czy zapalenia płuc.

Chorym z hipertonią podawane mogą być również leki zwiotczające mięśnie, takie jak diazepam, dantrolen czy baklofen. U pacjentów z przewlekłą hipertonią ostatni z nich – baklofen – może być nawet podawany, przy pomocy pompy, bezpośrednio do płynu mózgowo-rdzeniowego. Wykorzystanie w przypadku omawianego problemu znajdują również iniekcje toksyny botulinowej – doprowadzają one do czasowego porażenia zajętych chorobowo mięśni.

Ocena: 4
fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: thinkstockphotos.com

Aktualizacja: 18.08.2017

DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
DEPRESJA: objawy i leczenie. Test: czy masz depresję? DEPRESJA: objawy i leczenie. Test: czy masz depresję?

Depresja stanowi obecnie czwarty najpoważniejszy problem zdrowotny na świecie - tak wynika z danych...

więcej

139

Zawroty głowy. Jakie mogą być przyczyny zawrotów głowy? O czym mogą świadczyć zawroty głowy? Zawroty głowy. Jakie mogą być przyczyny zawrotów głowy? O czym mogą świadczyć zawroty głowy?

Zawroty głowy trwają chwilę lub kilka dni a nawet tygodni. Zawrotów głowy nie należy bagatelizować,...

więcej

136

Parestezje czyli MROWIENIE lub DRĘTWIENIE oznaczają zaburzenia czucia Parestezje czyli MROWIENIE lub DRĘTWIENIE oznaczają zaburzenia czucia

Parestezje (czyli mrowienie lub drętwienie) mają też polską, wiele tłumacząca nazwę: czucie...

więcej

132

Jakie objawy wskazują na chorobę błędnika? Jak rozpoznać zaburzenia błędnika? Jakie objawy wskazują na chorobę błędnika? Jak rozpoznać zaburzenia błędnika?

Jakie objawy wskazują na choroby błędnika? Pierwsze objawy choroby błędnika to zawroty głowy. Na...

więcej

123

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

Mogę jedynie Pani napisać, że kobiety karmiące piersią nie powinny przyjmować Dalacinu. Radziłabym powtórnie skonsultować się ze stomatologiem i poprosić, aby zalecił Pani antybiotyk, który może być...

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody TIME S.A. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody TIME S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.