Udar mózgu: przyczyny, objawy, rodzaje i leczenie

31 komentarze
Autor: Monika Majewska

Udar mózgu jest bardzo niebezpieczny. Jeśli rozpoznasz pierwsze objawy udaru, naprawdę możesz uratować komuś życie. Pamiętaj! Bez względu na to, czy to udar krwotoczny czy udar niedokrwienny, liczy się każda chwila! Sprawdź, jakie są przyczyny i objawy udaru mózgu. Jak przebiega leczenie pacjentów z udarem? I jak powinna wyglądać rehabilitacja po udarze?

Udar mózgu to nagłe, miejscowe zaburzenie krążenia krwi w mózgu. W Polsce co roku udar mózgu dosięga ok. 70 tys. osób, z czego aż 30 tys. umiera w ciągu miesiąca. Spośród tych, którym udaje się przeżyć ostrą fazę udaru, 20 proc. wymaga stałej opieki, 30 proc. pomocy w niektórych codziennych czynnościach, zaś 50 proc. pacjentów po udarze mózgu odzyskuje niemal pełna sprawność, jest samodzielna, może wrócić do pracy.

Udar mózgu jest trzecią przyczyną zgonów i głównym powodem niesprawności u osób powyżej 40. roku życia.

Ale powrót do zdrowia po udarze zależy od tego, jak szybko chorzy trafi pod specjalistyczną opiekę. A wiec życie i zdrowie naszych bliskich często zależy od tego, czy w chwili zagrożenia będziesz umiała właściwie zareagować.

Udar mózgu: rodzaje. Udar niedokrwienny lub krwotoczny

Udar niedokrwienny, inaczej zawał mózgu, (ok. 85 proc. przypadków) - jego przyczyną jest niedokrwienie, czyli nagłe zatrzymanie dopływu krwi do mózgu. Do niedokrwiennego udaru mózgu dochodzi, gdy skrzep krwi lub blaszka miażdżycowa zatka wnętrze naczynia, które doprowadza krew do mózgu.

Przyczyną udaru mózgu są zaburzenia krążenia krwi w mózgu.

Udar krwotoczny mózgu, inaczej wylew krwi do mózgu - z uszkodzonych naczyń krwionośnych krew wylewa się bezpośrednio do mózgu lub przestrzeni znajdującej się pomiędzy mózgiem a czaszką. Krew poza naczyniami całkowicie niszczy tkanki, z którymi się styka.

  • krwotok śródmózgowy - to krwawienie do mózgu
  • krwotok podpajęczynówkowy - wynaczynienie krwi do przestrzeni podpajęczynówkowej najczęściej związane z pęknięciem tętniaka

Miniudar to inaczej przemijające ataki niedokrwienne. Chociaż objawy ustępują dość szybko, nawet w ciągu godziny, i miniudar sam w sobie nie jest niegroźny, mogą wystąpić kilkakrotnie i są zwykle zwiastunem dużego udaru. Szacuje się, że u co piątej osoby po miniudarze prawdziwy udar może wystąpić w ciągu kilku dni lub tygodni.

Złośliwy udar mózgu - w rzadkich przypadkach udar niedokrwienny spowodowany nagłym zamknięciem światła dużego naczynia mózgowego (np. zatorem tętnicy środkowej mózgu) może dawać objawy udaru krwotocznego.

Udar mózgu - objawy

  • nagłe zaburzenia czucia po jednej stronie ciała (niedoczulica połowicza) lub drętwienie połowy ciała
  • wykrzywienie twarzy po jednej stronie; szczególnie widoczne jest opuszczenie kącika ust
  • nagłe osłabienie kończyn jednej połowy ciała (niedowład połowiczy)
Objawy udaru mózgu mogą pojawić się nagle lub najpierw mogą wystąpić objawy ostrzegawcze. Lepiej je znać, gdyż udar mózgu jest stanem zagrożenia życia i wymaga natychmiastowej i specjalistycznej pomocy.
  • nagłe zaburzenia mowy (mowa niewyraźna, bełkotanie, utrata zdolności mówienia, trudności w zrozumieniu mowy)
  • nagłe zaburzenia widzenia – charakterystyczne jest niedowidzenie na jedno oko lub niedostrzeganie  połowy pola widzenia (prawej lub lewej)
  • nagłe zawroty głowy z towarzyszącymi zaburzeniami w utrzymaniu równowagi, nagłymi upadkami, czasami z podwójnym widzeniem, kłopotami z orientacją i zaburzeniami świadomości
  • niepewny chód, jak u pijanego

Objawy udaru mózgu nie u każdego pojawiają się od razu. Najpierw mogą wystąpić objawy ostrzegawcze. Jest to tzw. mały udar, znany także pod nazwą przemijającego niedokrwienia mózgu. Objawy małego udaru utrzymują się zwykle 15-60 minut, najdłużej 24 godziny i same ustępują całkowicie. Co piąty chory ma objawy ostrzegawcze, zanim zachoruje na udar dokonany.

Warto wiedzieć

Ważne

– Najczęstsze objawy w tzw. ostrej fazie udaru mózgu to objawy motoryczne, a więc niedowłady kończyn, ręki lub nogi, albo jednocześnie górnej i dolnej kończyny najczęściej po tej samej stronie. Objawem udaru jest także asymetria dolnej części twarzy w zakresie ust. Kącik ust jest obniżony po jednej stronie, fałd nosowo-wargowy wygładzony i to również powoduje bardziej niewyraźną mowę – mówi w rozmowie z agencją informacyjną Newseria Lifestyle dr hab. n. med. Jacek Rożniecki, kierownik Kliniki Neurologii, Udarów Mózgu i Neurorehabilitacji Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.  Kolejnym objawem świadczącym o tym, że mamy do czynienia z udarem mózgu, są zaburzenia mowy i problemy z porozumiewaniem się. – Rzadziej występują takie objawy jak np. podwójne widzenie [...] Czasami mogą wystąpić zawroty głowy i zaburzenia równowagi, zaburzenia chodu - dodaje ekspert.

Jeżeli dostrzeżesz takie zmiany u bliskiej ci osoby, poproś, aby:

  • uśmiechnęła się jeśli widzisz, że podnosi tylko połowę ust, druga część twarzy może być porażona
  • jednocześnie podniosła nad głowę obie ręce. Gdy nie może tego zrobić, masz dowód, że niedowład objął połowę ciała
  • powtórzyła proste zdanie, np. dziś jest ładna pogoda. Jeśli mówi niewyraźnie lub wcale nie może wykrztusić słowa, WEZWIJ POGOTOWIE!

Objawy udaru mózgu [wideo]

Maska udarowa guza mózgu

To objawy guza mózgu, które przypominają udar. Pacjent skarży się na częste bóle głowy, zaburzenia  koncentracji i pamięci świeżej.

Udar mózgu - przyczyny i czynniki ryzyka

Czynniki ryzyka niemodyfikowalne (nie mamy na nie wpływu):

  • wiek (powyżej 55 lat – nie oznacza to, że młode osoby nie zapadają na udar, tylko że częstość występowania udarów rośnie z wiekiem)
  • płeć (częściej u kobiet niż u mężczyzn)
  • rasa (częściej chorują osoby rasy czarnej)
  • czynniki genetyczne
Najważniejszy i najczęstszy czynnik ryzyka udaru mózgu to nadciśnienie tętnicze. Ustawienie ciśnienia tętniczego w granicach ideału (120/80 mm Hg) obniża ryzyko udaru aż o 30-40 proc.

Czynniki ryzyka, na które mamy wpływ

Warto wiedzieć, że istnieją czynniki ryzyka udaru typowe dla kobiet. Naukowcy z Brigham and Women's Hospital w Bostonie (USA)1 zbadali potencjalne czynniki ryzyka udaru, które są unikalne właśnie dla kobiet, m.in.

  • poziomy hormonów, a konkretnie niski poziom hormonu dehydroepiandrosteronu (DHEAS)
  • hormonalną terapię zastępczą
  • antykoncepcję hormonalną - przyjmowanie doustnego estrogenu lub złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych
  • wczesny wiek pierwszej miesiączki (mniej niż 10 lat)
  • wczesny wiek menopauzy (poniżej 45 lat)
  • powikłania ciążowe - cukrzyca ciążowa, stan przedrzucawkowy, nadciśnienie tętnicze w czasie ciąży lub bezpośrednio po niej

Naukowcy zwracają uwagę, że nie każda kobieta, u której występuje jeden lub więcej czynników, będzie miała udar mózgu. Jednak, ich zdaniem, lekarze powinni zwrócić szczególną uwagę na takie pacjentki.

Udar mózgu - diagnostyka. Jakie badania trzeba wykonać?

Pacjent z udarem mózgu powinien trafić jak najszybciej na oddział neurologiczny, dysponujący tomografem komputerowym, aby w ciągu kilku godzin otrzymać specjalistyczną pomoc. Badanie tomograficzne jest niezwykle ważne, ponieważ pozwala zobaczyć obszar mózgu dotknięty choroba i określić jej rodzaj. Jeśli nie można wykonać tomografii, robi się punkcje lędźwiową, czyli pobiera specjalną igłą płyn mózgowo- rdzeniowy.

- Niedokrwione neurony obumierają w tempie 1,8 mln na minutę. Z każdą minutą obumiera więc część mózgu, często bardzo ważna z racji funkcji, za które odpowiada - mówi dr Rożniecki. Dlatego przy udarze liczy się każda sekunda.

USG dopplerowskie pozwala ocenić stan tętnic szyjnych, które mogą być zablokowane przez zator. Sprawdza się również poziom krzepliwości krwi. Jeżeli chory jest przytomny, wykonuje się też badanie neurologiczne (sprawdza się poprawność odruchów, ocenia siłę i sprawność mięśni, bada reakcje źrenic na światło). To wszystko pozwala precyzyjnie wyznaczyć obszar zniszczenia mózgu.

Udar mózgu - leczenie

W przypadku udaru krwotocznego jest mało metod skutecznego leczenia, jednak w przypadku udaru niedokrwiennego jest duża szansa na wyleczenie, o ile pacjent szybko trafi do szpitala.

W przypadku udaru niedokrwiennego mózgu podaje się lek, który rozpuszcza skrzeplinę. Szybka i skuteczna interwencja daje pacjentowi szanse na odzyskanie mowy i siły mięśniowej w porażonych kończynach. Jeżeli chory otrzyma lek w ciągu ok.  3 godzin od wystąpienia objawów udaru, istnieją duże seanse na zminimalizowanie neurologicznych powikłań choroby, głównie niedowładów i zaburzeń mowy.

Zazwyczaj chory leży w szpitalu 3 tygodnie. To czas, który decyduje o przyszłości, czyli sprawności intelektualnej i fizycznej. To też okres, gdy najszybciej przebiega regeneracja organizmu. Później wszystkie zmiany cofają się znacznie wolniej.

Ważna jest także odpowiednia dieta po udarze. Badania wykazują, że u części pacjentów o przebytym udarze stwierdza się cechy niedożywienia, które istotnie zwiększa ryzyko występowania powikłań po udarze, takich jak, np.  infekcje i odleżyny. Utrata masy mięśniowej utrudnia podjęcie skutecznej rehabilitacji i przedłuża czas pobytu chorego w szpitalu. Niedożywienie zmniejsza szanse na odzyskanie sprawności po udarze, zwiększa też ryzyko zgonu.

To ci się przyda

To ci się przyda

Można w dużym stopniu zapobiec uszkodzeniu mózgu, jeśli pacjent trafi do szpitala w ciągu ok. 2 godzin od wystąpienia udaru. Jest jeszcze szansa na udrożnienie zamkniętego naczynia mózgowego i przywrócenie krążenia w obszarze, który wprawdzie jest niedokrwiony, ale wciąż jeszcze żywy. Po 5–6 godzinach dochodzi do trwałych i nieodwracalnych zmian w tym obszarze mózgu, który uległ niedokrwieniu.

Nowoczesne metody leczenia udaru mózgu [wideo]

W Polsce stosuje się coraz więcej nowoczesnych metod leczenia udaru mózgu, ponieważ dotyka ona w naszym kraju aż 70 tys. osób rocznie. Pierwszym etapem leczenia udaru mózgu jest przywrócenie krążenia u osoby, która go przeszła. Jedną z metod, za pomocą których się to udaje jest mechaniczna trombektomia. O nowoczesnych metodach leczenia udaru mózgu opowiada dr hab. n. med. Adam Kobayashi z Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie.

Rehabilitacja po udarze mózgu

Rehabilitacja po udarze mózgu rozpoczyna się w oddziale neurologicznym lub udarowym często już w dniu przyjęcia do szpitala i jest kontynuowana w oddziale rehabilitacyjnym, w przychodni lub – jeśli zachodzi taka konieczność – w domu chorego. Rehabilitacja jest szansą dla wielu pacjentów dotkniętych udarem mózgu na powrót do normalnego i aktywnego życia.

Polecamy
Rehabilitacja po udarze: zasady opieki medycznej

Rehabilitacja po udarze: zasady opieki medycznej

Rocznie ok. 75 tys. Polaków - także młodych - doznaje udaru mózgu. Właściwa rehabilitacja po udarze wielu z nich może przywrócić do ...

Udar mózgu - zapobieganie

1. Kontrola ciśnienia tętniczego - zaleca się utrzymywanie wartości ciśnienia tętniczego poniżej 140/90 mm Hg, a u osób obciążonych cukrzycą i chorobami nerek do 130/80 mm Hg

2. Nie pal tytoniu i nie pij alkoholu

3. U osób pijących alkohol zaleca się ograniczenie jego spożycia najwyżej do 2 drinków dziennie u  mężczyzn i 1 u kobiet.

4. Zwiększ aktywność fizyczną - skutkuje to zmniejszeniem zapadalności na schorzenia sercowo-naczyniowe, także udar mózgu. Rekomendowany jest regularny wysiłek fizyczny, umiarkowanie intensywny, przez min. 30 minut dziennie (szybki marsz, jogging, jazda na rowerze, aerobik).

5. Stosuj dietę ubogą w sód i bogatą w potas (sprzyja redukcji nadciśnienia tętniczego), częste spożywanie owoców i warzyw oraz ograniczenie tłuszczów zwierzęcych.

6. Trzymaj wagę ciała w normie. Jeśli masz nadwagę lub otyłość, zrzuć zbędne kilogramy - szczególnie, że jest otyłość lub nadwaga jest powiązana z innymi czynnikami ryzyka jak nadciśnienie tętnicze, hiperlipidemia, cukrzyca.

7. Kontroluj poziom cukru we krwi

8. Ogranicz stres.

Gdzie rodzina pacjenta po udarze może i powinna szukać pomocy? Opowiada mgr Agata Wróblewska z Fundacji Udaru Mózgu

Gdzie szukać pomocy

Gdzie szukać pomocy
  • www.fum.info.pl – strona internetowa Fundacji Udaru Mózgu
  • www.poudarzemozgu.pl – strona zawierająca informacje przydatne dla osób po udarze oraz ich rodzin
  • stopudarom.pl
  • www.facebook.com/druzynafum
  • www.facebook.com/fundacja.udaru.mozgu

Źródło:

1. Stroke risk factors unique to women identified, https://www.eurekalert.org/pub_releases/2018-02/bawh-srf020618.php

Ocena: 4.3
fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: Thinkstockphotos.com

Aktualizacja: 25.05.2018

Komentarze (1 - 10 z 31)
Monika, 17.05.2018 19.43
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Pani Wiktorio, a co to były za suplementy?
 
wiktoria, 23.02.2018 00.10
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Julio, mojej mamie pomogła terapia suplementmi, z kliniki pobudka. Napisałam do nich, otrzymałam suplementy, efekty widziałam juz po podaniu drugiej dawki. Mama zaczęła ruszać ręką, nogą. Na drugi dzień wypowiedziała: wiki pić: Wciągu tygodnia zaczęła siadać, mówić, byłam w szoku, że to tak jej szybko pomogło. Nasz neuro jak zobaczył mamę to zrobił się czerwony na twarzy, bo wcześniej mówił, że mama nie ma szans na szybkie wyjście z udaru. Nie poddawaj się, cuda sie zdarzają.
 
marta, 22.02.2018 06.31
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Dobrze szukałaś
 
Juliaa, 30.12.2017 12.59
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Moją mamę pogotowie zabrało 23.12 po 4-ej rano. Paraliż lewej strony, niewyraźne mowa. Diagnoza: atak padaczki spowodowany udałem. Leżała na sali intensywnego nadzoru neurologiczne 3 dni. Mówiła słabo, ale paraliż się cofał. I nagle 27.12 nad ranem intubacja, karmienie przez nos. Zero kontaktu. Lekarze mówią, że to dalsza część udaru. Czy tak może być? Czy mogli temu zapobiec? Proszę o informację ..
 
Agnieszka Iwanciów, 05.12.2017 19.29
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Ja myślę że to jest to u mnie bo nie mogę myśleć wymyślać co powiedzieć i nie mogę normalnie Funkcjonować a z tego co sie dzieje wydzielają mi sie nerwy i zaczynam nadal palić i nie mogę przestać a choruje na schizofrenie jak mi to doszło to nie mogę normalnie Funkcjonować jeść pić ani połykać niczego a w dodatku jeszcze schudłam.
 
Kasia , 08.11.2017 17.54
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Moja mama miała udar 6 dni temu na dodatek złamała nogę gdzie na drugi dzień miała operacje. Doba po operacji była krytyczna. Na trzeci dzień została przeniesiona na oddział udarowy. Nadal nie mówiła nie ruszala ręką I noga /prawa strona / rehabilitanci byli na drugi dzień kiedy się zjawiła na udarowym.pierwsze ćwiczenia to śniadanie na łóżku. Podnoszenie nóg. Nawet ta po operacji. Na kolejny dzień wstała za ich pomocą dwa razy. Dziś dzień 6 od udaru wstała, ćwiczyła nogi I ręce z ich pomocą i została posadzona na kilka godzin we fotel. Zaczyna sama bełkotac ale mi lekarze mówią że pomału... To to za wcześnie by było wszystko ok. Wierzę we wczesną rehabilitacje bo widzę moją mamę. Wierzę że I wam się uda. Dużo zdrowia życzę.
 
Klek, 30.01.2017 12.02
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Opowiem o moich objawach Jestem kierowcą LKW.kilka miesięcy temu jak zacząłem jeździć objawy ..zaczely się od drętwienie obustronnie twarzy menczylem się po4g byłem senny trudno to opanować,.
 
Wiesiek, 24.11.2016 13.35
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
mam stwierdzoną miażdżycę dlatego lekarz zalecił zmianę diety i stosowanie dużo antyoksydantów, polecił wyciąg z modrzewia dahurskiego z witaminą c oraz więcej ruchu. Postraszył że może się to skończyć udarem
 
Beti, 09.10.2016 20.01
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
To ja powiem Tak po tygodniowym zleconym odpoczynku przez panią doktor nie w Pl , zabrało mnie pogotowie z autostrady jak zasłabłam , nic prawie już nie widziałam , zdretwienie rak ust . Wypuszczona na drugi dzień z podejrzeniem MIGRENY. Odrazu zaprzeczyłam ze to migrena nigdy w życiu tak migrena nie boli. Dzisiaj minął drugi tydzień moich boleści ale w poniedziałek okazało sie ze to był jednak udar . Nie potrafię zrozumieć jak można wmawiać komuś ze ma migrenę i z uśmiechem na ustach zalecić odpoczynek..uf święty odpoczynek...
 
Aga40, 24.05.2016 00.43
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Tydzień temu moja mama dostała ciężkiego udaru niedokrwiennego. Niezwykle energiczna kobieta, pozytywnie nastawiona do wszystkiego, pracująca na pełnych obrotach (podobnie jak mama Wiki). Nie mówi, nie czuje prawej strony i niestety, wykazuje mały świadomy kontakt. Spędzamy z bratem całe godziny w ciągu dnia przy mamie. Każdego dnia nam wydaje się, że są malutkie postępy, mama próbuje wydobywać dźwięki, rozumie więcej poleceń. Niestety lekarze każdego dnia brutalnie ochładzają nas optymizm twierdząc, że ten kontakt jest znikomy i, że my widzimy to co chcielibyśmy zobaczyć. Proszę pomóżcie. Po tygodniu czasu na oddziale neurologii, stwierdzili, ze mama w obecnym stanie nie nadaje się na przeniesienia na oddział rehabilitacyjny. Odłożyli decyzję za tydzień. Jestem zrozpaczona. Proszę pomóżcie radą, jak mogę mamie teraz pomóc.
 
następne »
strona 1 z 4
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
DEPRESJA: objawy i leczenie. Test: czy masz depresję? DEPRESJA: objawy i leczenie. Test: czy masz depresję?

Depresja stanowi obecnie czwarty najpoważniejszy problem zdrowotny na świecie - tak wynika z danych...

więcej

142

Zawroty głowy. Jakie mogą być przyczyny zawrotów głowy? O czym mogą świadczyć zawroty głowy? Zawroty głowy. Jakie mogą być przyczyny zawrotów głowy? O czym mogą świadczyć zawroty głowy?

Zawroty głowy trwają chwilę lub kilka dni a nawet tygodni. Zawrotów głowy nie należy bagatelizować,...

więcej

138

Parestezje czyli MROWIENIE lub DRĘTWIENIE oznaczają zaburzenia czucia Parestezje czyli MROWIENIE lub DRĘTWIENIE oznaczają zaburzenia czucia

Parestezje (czyli mrowienie lub drętwienie) mają też polską, wiele tłumacząca nazwę: czucie...

więcej

136

Jakie objawy wskazują na chorobę błędnika? Jak rozpoznać zaburzenia błędnika? Jakie objawy wskazują na chorobę błędnika? Jak rozpoznać zaburzenia błędnika?

Jakie objawy wskazują na choroby błędnika? Pierwsze objawy choroby błędnika to zawroty głowy. Na...

więcej

125

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

Mogę jedynie Pani napisać, że kobiety karmiące piersią nie powinny przyjmować Dalacinu. Radziłabym powtórnie skonsultować się ze stomatologiem i poprosić, aby zalecił Pani antybiotyk, który może być...

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody TIME S.A. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody TIME S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.