Jak działa zmysł DOTYKU

2 komentarze
Autor: lek. med. Grzegorz Prasałek

Dotyk to zmysł pozwalający nam poznać otaczający nas świat. Przyjęło się, że zmysłów jest pięć - wzrok, słuch, dotyk, smak i węch. Rozważając sprawę dokładniej, doszlibyśmy do wniosku, że jest jednak więcej. Bo dotyk to naprawdę kilka różnych zmysłów... Jak działają nerwy czuciowe, dzięki którym jesteśmy wrażliwi na dotyk?

Zmysł dotyku pozwala nam odnaleźć się w otoczeniu. Czujemy lekki dotyk, silny ucisk, ból, ciepło i zimno, drgania, a za pomocą czucia głębokiego odbieramy ruchy własnego ciała. Dzięki temu ostatniemu wiemy na przykład, czy mięsień jest rozluźniony, czy napięty. Nie patrząc, wiemy też, w jakim położeniu znajdują się ramiona, nogi, całe ciało. Z zamkniętymi oczami możemy dotknąć do nosa po kolei czubkami wszystkich palców. Czucie głębokie jest ściśle związane ze zmysłem równowagi, pomijanym przy wymienianiu zmysłów. A to właśnie on pozwala nam stać prosto i nie przewracać się. Konkretnie - utrzymanie równowagi jest kombinacją tego, co "mówią" nam organy równowagi w uchu środkowym, co widzą oczy, rejestruje skóra (czucie powierzchowne) oraz mięśnie (czucie głębokie).

Dotyk - co i jak czujemy?

Ciałka krańcowe nerwów są wyspecjalizowane - jedne są wrażliwe na lekki dotyk, inne na ból czy wibracje, jeszcze inne na ciepło i zimno. Podrażnienie ciałka krańcowego powoduje powstanie impulsu elektrycznego w połączonym z nim nerwie czuciowym. Impuls biegnie obwodowymi nerwami czuciowymi do rdzenia kręgowego, a potem do kory mózgowej. Tam porównywane są bodźce dotykowe oraz bodźce płynące z innych zmysłów. W ten sposób rozpoznajemy przedmioty lub np. uzmysławiamy sobie niebezpieczeństwo (ból + ciepło = oparzenie).

  • Najwrażliwsze czubki palców

Nasza skóra nie wszędzie jest tak samo czuła.  Najwrażliwsze są opuszki palców - tam znajduje się więcej zakończeń nerwowych niż w którymkolwiek innym miejscu skóry. Dlatego wystarczy dotknąć czegoś bardzo delikatnie, by poznać kształt, fakturę, twardość. Dużo czuciowych zakończeń znajduje się w języku, wargach, czubku nosa, dolnej części twarzy i palcach stóp. Najmniej - w skórze ramion, ud i grzbietu.

Nie przegap

Ważne

Ważne

Dzięki rozbudowanemu zmysłowi dotyku możemy częściowo niwelować braki innych zmysłów, np. niewidomi czytają opuszkami palców pismo Braille'a, a Beethoven po utracie słuchu był w stanie "słuchać" muzyki, czując wibracje głową przyłożoną do fortepianu.

  • Czucie powierzchowne

Wrażenia dotykowe odczuwamy dzięki tzw. ciałkom krańcowym nerwów czuciowych, rozmieszczonym głębiej lub płycej w skórze. Rozróżnia się ciałka opuszkowate, blaszkowate, dotykowe, nerwowe płciowe i łąkotki dotykowe. Odbierają one takie wrażenia, jak dotyk, ból (i podobne: kłucie, pieczenie, swędzenie), ciepło i zimno.

  • Czucie głębokie

W głębi ciała znajdują się narządy czucia głębokiego. I tak np. w torebkach stawowych spotykamy ciałka nerwowe stawowe. Bogate unerwienie czuciowe mają też mięśnie, omięsna (tkanka otaczająca pęczki mięśniowe), więzadła, powięzie i okostna. Dzięki temu - poza bolesnością mięśni czy stawów - możemy ocenić np. twardość ujmowanego przedmiotu, jego ciężar, odporność, elastyczność itp.

  • Przyzwyczajanie się do bodźca

Receptory czuciowe mają zdolność adaptacji, tzn. "przyzwyczajają się" do działania bodźca. Do receptorów szybko się adaptujących należą np. te wrażliwe na dotyk i ucisk. Długie oddziaływanie bodźca powoduje, że jest on coraz słabiej odczuwany. Do wolno adaptujących się receptorów należą niektóre termoreceptory. Co ciekawe, receptory bólowe nie adaptują się. Nie mogą - bo bodźce bólowe mają za zadanie informowanie np. o chorobie.

Polecamy
ZABURZENIA CZUCIA to choroba neurologiczna

ZABURZENIA CZUCIA to choroba neurologiczna

Zaburzenia czucia to zaburzenia zdolności odbierania przez organizm różnego rodzaju wrażeń zmysłowych - jednej z podstawowych funkcji układu nerwowego. Zaburzenia czucia ...

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: Thinkstockphotos.com

Aktualizacja: 25.06.2015

Komentarze (1 - 2 z 2)
sawik, 11.04.2010 12.20
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
gdzie ta ilustacja * (pomyłka)
 
sawik, 11.04.2010 12.19
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
"Ilustracja przedstawia ciałko Meissnera położone pod naskórkiem (3), widoczne są też naczynia włosowate żylne (4) i tętnicze (5)." a gdzie jest ta instrykcja? hahaha... chyba ktoś tu spisywał z innej storony
 
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
Tętniak mózgu jest trudny do wykrycia Tętniak mózgu jest trudny do wykrycia

Gdy tętniak mózgu jest mały – najczęściej nie daje żadnych sygnałów i tym stadium wykrywany jest...

więcej

25093

Cyklofrenia czyli choroba afektywna jedno- lub dwubiegunowa Cyklofrenia czyli choroba afektywna jedno- lub dwubiegunowa

Cyklofrenia to stara, rzadziej używana dziś nazwa określająca chorobę psychiczną, w której...

więcej

14373

NERWICA WEGETATYWNA: objawy to bóle, biegunki, pocenie NERWICA WEGETATYWNA: objawy to bóle, biegunki, pocenie

Nerwica serca, nerwica żołądka, biegunka nerwicowa - takim mianem określano dawniej fizyczne...

więcej

27301

Nerwica. Objawy zależą od rodzaju nerwicy Nerwica. Objawy zależą od rodzaju nerwicy

Nerwicy sprzyjają: wrażliwy system nerwowy, ciężkie doznania psychiczne, np. po śmierci bliskiej...

więcej

44279

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

Radzę wykonać najpierw zdjęcie RTG i ustalić, czy ząb jest żywy. Odbudowa zęba kompozytem to cena ok. 230 zł, za pomocą licówki to koszt 1500 zł. Takie rozwiązanie można zastosować w przypadku zęba...

Dzień dobry, wynik testu PAPP-A można skonsultować w czasie wizyty osobistej w Katowicach lub telefonicznie w całej Polsce i za granicą. Aby umówić się na konsultację, proszę o kontakt z poradnią...

W przypadku trądziku zwykłego nie ma takiej konieczności. Zalecenia te dotyczą trądziku różowatego. Czynnik te sprzyjają nasileniu rumienia naczynioruchowego, który jest jednym z objawów trądziku...

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.