Skóra człowieka: budowa i rola

Konsultant: dr n. med. Magdalena Ciupińska, dermatolog, Szpital Dermatologiczny im. św. Łazarza w Warszawie
Autor: Anna Jarosz - artykuł pochodzi z miesięcznika "Zdrowie"

Skóra szczelnie cię otula, broni przed wpływem środowiska, zimnem, promieniami słonecznymi, chorobotwórczymi drobnoustrojami. To skomplikowany system przekazujący informacje ze świata zewnętrznego do organizmu. W trosce o nasze zdrowie i dobre samopoczucie ważne jest utrzymanie skóry w jak najlepszej kondycji, gdyż jej wygląd świadczy o nas.

Skóra współczesnego człowieka codziennie znosi wiele niedogodności. Stres, niewłaściwa dieta, kontakt ze sztucznymi tworzywami i chemikaliami - takiego obciążenia nie wytrzyma nie tylko delikatna skóra dziecka czy kobiety, ale także odporniejsza skóra mężczyzny. Jeżeli odpowiednio o nią nie zadbamy, nie pokona wszystkich przeciwności. Osłabieniu ulegnie jej naturalna warstwa ochronna, tzw. płaszcz wodno-lipidowy. A gdy zrobi się on cieńszy, skóra stanie się bardziej wrażliwa, podatna na infekcje, szybciej się zestarzeje i wreszcie poważnie zachoruje.

Budowa skóry

Ogólna powierzchnia skóry dorosłego człowieka zależy od jego budowy i wzrostu. Średnio przyjmuje się jednak, że jest jej od 1,5 do 2 m2. Grubość skóry waha się od 0,5 do 4 mm, choć osoby pracujące w trudnych warunkach mogą mieć na dłoniach skórę znacznie grubszą, nawet do 10 mm. Skóra zbudowana jest z naskórka oraz skóry właściwej, która z tkankami leżącymi głębiej łączy się za pomocą tkanki podskórnej.
Naskórek utworzony jest z wielowarstwowego nabłonka płaskiego, który nie posiada naczyń krwionośnych, dlatego rogowacieje, czyli obumiera, i systematycznie się złuszcza. A zrogowaciałe komórki zastępowane są przez nowe. Naskórek ma bowiem głęboką warstwę rozrodczą. Osadzone są w niej komórki barwnikowe (melanocyty), tam zachodzi synteza barwnika (melaniny), od których zależy nasza karnacja. Zdolność podziału (rozrodu), czyli tworzenia nowych struktur, posiadają komórki walcowate - i to one stanowią podstawową warstwę naskórka.
Skóra właściwa ma dwie warstwy: brodawkowatą i siateczkowatą. Pierwsza graniczy z naskórkiem i łączy się z nim niewielkimi wypustkami (brodawkami). Brodawki układają się w tzw. listewki skórne, co jest szczególnie dobrze widoczne na palcach dłoni. To nasze linie papilarne. Warstwa brodawkowata przechodzi w drugą warstwę skóry właściwej - warstwę siateczkowatą. Tu mogą się pojawiać komórki tłuszczowe.
W tkance podskórnej znajdują się włókna kolagenowe oraz sprężyste. Jest ona unaczyniona i unerwiona, a dzięki luźnej budowie może się przesuwać z miejsca na miejsce. W wolnych przestrzeniach chętnie gromadzą się komórki tłuszczowe, tworząc podściółkę tłuszczową.
W skórze znajdują się naczynia włosowate (naczynia krwionośne), które ulegają zwężeniu lub rozszerzeniu w zależności od warunków fizycznych (ciepło, zimno) lub psychicznych. Oziębienie lub strach powoduje zwężenie naczyń i tym samym zblednięcie skóry, natomiast wzrost temperatury, zawstydzenie lub pozytywne emocje rozszerzają naczynia, a to powoduje jej zaczerwienienie.

Ważne

Ważne

Skóra kobiety

Z wiekiem naskórek nie złuszcza się i nie odnawia tak szybko jak dawniej. Staje się coraz cieńszy i suchy. Skóra produkuje mniej melaniny, pojawiają się więc na niej tzw. starcze brązowawe plamy. W skórze właściwej zanika żelopodobna substancja wypełniająca przestrzeń między włóknami tkanki łącznej. Powoduje to ograniczenie zdolności do wiązania wody w tkankach, przez co zmniejsza się elastyczność i jędrność skóry. Włókna kolagenowe stają się kruche, skóra traci sprężystość, powstają zmarszczki. Coraz leniwsza warstwa podskórna powoduje, że do skóry właściwej i naskórka dociera mało składników odżywczych. Niedożywiona skóra wiotczeje i staje się podatna na urazy.

Niezwykłe funkcje skóry

Skóra jest powłoką ochronną dla całego organizmu. Pełni też rolę termoregulatora, dzięki czemu organizm może dobrze funkcjonować w różnych warunkach otoczenia.
Skóra ściśle współpracuje z układem odpornościowym. Po szczepieniu wstrzyknięte w skórę antygeny wywołują odczyn miejscowy. W ten sposób organizm zapamiętuje wroga. Przy kolejnym zetknięciu się z antygenem natychmiast podejmuje walkę. Ta zdolność przydaje się podczas robienia testów alergicznych.
Przez skórę można podawać także ważne leki (np. środki przeciwbólowe czy hormony). Tak stosowane nie drażnią żołądka, docierają do organizmu w stałym stężeniu i przez długi czas, bo wolniej się wchłaniają. Dzięki właściwościom skóry możemy także skutecznie oczyścić organizm z toksyn. Skóra bowiem samodzielnie oddycha, wydala i wchłania różne substancje. Dlatego np. podczas głodówki lub kuracji oczyszczającej przez pory w skórze wydostają się szkodliwe dla organizmu związki. Najlepszym dowodem na jej ciężką pracę jest wtedy nieprzyjemny zapach potu. Podobnie będzie się zachowywała, gdy zjemy dużo czosnku, cebuli i gdy palimy papierosy.

Ostatnio dodane na forum
zobacz wszystkie »
 
 
lichi, 07.06.2017 12:38
Mi ostatnio bardzo pomógl olej konopny na twarz, super nawilża
brokatka, 20.04.2017 12:35
ja od bardzo długiego czasu stosuję zestawy kosmetyków dr irena eris - https://www.aptekagemini.pl/manufacturer/dr-irena-eris na mój mój typ skóry - mieszana z tendencją do wysychania są jak znalazł
 

Szybka regeneracja skóry i naprawa skóry

Choć nie zrzucamy skóry tak radykalnie jak np. stawonogi czy węże, które „zdejmują” ją niczym za ciasne ubranie, to jednak nasza skóra cały czas się odnawia. Stare komórki naskórka, złuszczając się, ustępują miejsca nowym. Z wiekiem ten proces się spowalnia (nie trwa już 28 dni, ale 35, a nawet 50). Niezłuszczone komórki pozostają na powierzchni, przez co skóra staje się szorstka i ma nieładny koloryt. Nocą skóra pracuje intensywniej niż w ciągu dnia – pozbywa się wszelkich zanieczyszczeń, które wędrują do układu limfatycznego. Regenerują się włókna elastyny, wyrównuje poziom wody w tkankach skóry, odbudowuje się warstwa lipidowa znajdująca się na powierzchni naskórka. Substancje czynne kosmetyków nałożonych przed snem wchłaniają się najlepiej. Efektem nocnego wypoczynku są dotlenione i odżywione tkanki skóry. Krótko mówiąc – piękniejemy.

Kiedy zostanie przerwana ciagłosc skóry (naskórka i skóry właściwej), zaczyna się proces gojenia. Do rany przedostaje się krew, a obecne w niej płytki krwi zlepiają się w czop, który nie pozwala na dalszy wypływ krwi. Dzieki uruchomieniu czynników odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi tworzy się skrzep, który skleja brzegi rany. Nastepnie przy udziale komórek tkanki łącznej (fibroblastów i makrofagów) rana oczyszcza się z bakterii i rozpoczyna się synteza kolagenu. Tworzy się strup, który jest naturalnym opatrunkiem. Gdy odpadnie, na skórze zostaje ślad w postaci blizny.

Skóra to zmysłowy narząd

Skóra jest nie tylko płaszczem ochronnym. To jeden z narządów zmysłów. Dzięki tzw. ciałom krańcowym, które znajdują się w skórze, odbieramy wrażenia powierzchniowe, czyli ciepło, zimno, dotyk, ból, swędzenie i pieczenie. 
Nieco głębiej umiejscowione są kolejne grupy receptorów połączone z mięśniami, więzadłami i stawami. To dzięki temu możemy ocenić ciężar, kształt, twardość czy plastyczność przedmiotów, których dotykamy.

Tajemnica karnacji skóry

Kolor skóry zależy od trzech barwników: melaniny, karotenu i hemoglobiny. Melanina - o barwie od czerwieni do brązu, a nawet czerni - powstaje w melanocytach, komórkach leżących w dolnej warstwie naskórka. Wszyscy ludzie niezależnie od rasy i koloru skóry mają tyle samo melanocytów. Ale melanocyty osób ciemnoskórych wytwarzają więcej melaniny. Karoten jest pomarańczowym barwnikiem wchłanianym np. z warzyw takich jak marchew. Odkłada się on w zewnętrznej warstwie naskórka i jest najbardziej widoczny na dłoniach i podeszwach. Hemoglobina znajdująca się w naczyniach krwionośnych skóry nadaje jej różowe zabarwienie, szczególnie wtedy, gdy w skórze znajduje się niewielka ilość melaniny.

Wygląd skóry świadczy o naszym zdrowiu

Po wyglądzie skóry można rozpoznać, czy coś nam dolega. Np. na tej podstawie lekarze wykrywają 20 proc. przypadków cukrzycy. Podobnie jest z chorobami tarczycy, które powodują, że skóra staje się sucha, łuszcząca się i podrażniona.

Skóra pełni funkcję płaszcza ochronnego

Podstawowym zadaniem skóry jest ochrona przed czynnikami zewnętrznymi oraz regulacja temperatury ciała. Na sprostanie mu pracuje wiele elementów:

1. Grzebień skóry
2. Włos
3. Naskórek
4. Gruczoł potowy
5. Gruczoł łojowy
6. Mieszek włosowy
7. Korzeń włosa
8. Skóra właściwa
9. Żyła
10. Tętnica

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Jak jest zbudowana i jak działa SKÓRA?

Jak jest zbudowana i jak działa SKÓRA?

Czynniki, które mają wpływ na kondycję SKÓRY

Czynniki, które mają wpływ na kondycję SKÓRY

Nawilżanie skóry. Kosmetyki i zabiegi dla suchej skóry

Nawilżanie skóry. Kosmetyki i zabiegi dla suchej skóry

Odparzenia skóry: jak sobie z nimi radzić i im zapobiegać?

Odparzenia skóry: jak sobie z nimi radzić i im zapobiegać?

Zdjęcia: thinkstockphotos.com

Aktualizacja: 14.06.2017

DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
ATOPOWE ZAPALENIE SKÓRY: przyczyny, objawy i leczenie ATOPOWE ZAPALENIE SKÓRY: przyczyny, objawy i leczenie

Atopowe zapalenie skóry (AZS) to schorzenie, na które nie ma jeszcze lekarstwa. Możesz jedynie...

więcej

5

Zabierz apteczkę na wakacje Zabierz apteczkę na wakacje

Wyjeżdżając na urlop nie zapomnijmy o apteczce. Jej skompletowanie nie zajmie nam dużo czasu, nie...

więcej

3

Domowe sposoby na wrastający paznokieć Domowe sposoby na wrastający paznokieć

Domowe sposoby na wrastający paznokieć są przeznaczone dla osób, u których nie widać jeszcze...

więcej

3

Domowe sposoby na grzybicę stóp. Jak wyleczyć grzybicę stóp naturalnymi środkami? Domowe sposoby na grzybicę stóp. Jak wyleczyć grzybicę stóp naturalnymi środkami?

Domowe sposoby na grzybicę stóp pozwolą nam szybko zwalczyć infekcję grzybiczą o łagodnym przebiegu...

więcej

3

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

Zarówno w testach ciążowych, jak i badając beta HCG można rozpoznać ciążę w każdym dniu jej trwania. beta HCG wzrasta w pierwszym trymestrze ciąży dość szybko, w następnych tygodniach maleje i...

W zależności od zaawansowania zmian oraz stanu pacjenta można rozważyć w tej chorobie terapię ogólną, między innymi: sterydami, chlorochiną, sulfonami lub fototerapią. Leczenie zawsze dobierane jest...

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.