Diagnostyka jaskry: badania tworzące złoty standard

14 komentarze
Autor: dr n. med. Barbara Polaczek-Krupa, specjalista chorób oczu, Centrum Okulistyczne Targowa 2, Warszawa

Badania profilaktyczne w kierunku jaskry należą do podstawowych badań okulistycznych, i to bez względu na wiek pacjenta. Jaskra może rozwinąć się w każdym okresie życia. Inaczej bada się dzieci, inaczej osoby dorosłe, ale prawidłowa diagnostyka obejmuje pewien zestaw badań, który zawsze musi być wykonany.

Badania profilaktyczne w kierunku jaskry powinien wykonać każdy, bo jest to jedna z najgroźniejszych chorób oczu, która często przez długi czas może nie dawać żadnych objawów. Nieleczona jaskra prowadzi do nieodwracalnej ślepoty na skutek stopniowego zaniku nerwów wzrokowych. Największym zagrożeniem w przypadku jaskry jest fakt, że pacjenci zgłaszają się do okulisty dopiero w momencie, w którym choroba jest już na tyle zaawansowana, że zaczynają dostrzegać niepokojące sygnały.

Na początku pacjenci nie dostrzegają żadnych widocznych symptomów choroby. Nie odczuwają bólu oczu, nie mają pogorszonego wzroku. Najczęściej choroba jest wykrywana w trakcie rutynowej wizyty u okulisty. Bywa, że w trakcie badania okazuje się, że pacjent jest prawie niewidomy, z czego wcześniej nawet nie zdawał sobie sprawy. Spowodowane to jest tym, że w przypadku jaskry utrata widzenia postępuje niezwykle powoli i rozpoczyna się od obwodowych części pola widzenia. Wolne postępowanie choroby sprawia, że pacjent przyzwyczaja się do gorszego widzenia i nie zauważa postępujących zmian. Źle się z nimi czuje dopiero w momencie, w którym choroba zaczyna obejmować swym zasięgiem także centrum pola widzenia, w którym ostrość wzroku jest największa. Wtedy jednak jest już za późno na rozpoczęcie skutecznego leczenia oraz na cofnięcie zaistniałych zmian.

Jaskra: ogromne znaczenie regularnych badań

Zapobiec powstaniu jaskry nie można, ale można za to w istotny sposób zmniejszyć jej potencjalne skutki i ustrzec się przed ślepotą. Będzie to jednak możliwe poprzez wczesne wykrycie choroby. Na wizyty kontrolne w przychodni okulistycznej należy chodzić także wtedy, kiedy wydaje się, że wzrok jest dobry i nie ma żadnych dolegliwości. W trakcie badania, lekarz wykona również badania profilaktyczne w kierunku jaskry. W przypadku tej choroby profilaktyka polega na badaniu pacjenta w warunkach jego dobrostanu subiektywnego. W momencie, w którym pojawiają się pierwsze objawy jest już za późno. Jak wygląda prawidłowa diagnostyka w kierunku jaskry?

Wizyta kontrolna u okulisty

W trakcie kontrolnej wizyty u okulisty należy poprosić o wykonanie badania profilaktycznego w kierunku jaskry. Takiemu badaniu wystarczy poddawać się raz w roku. Ma ono na celu wykrycie potencjalnych zmian jaskrowych w nerwach wzrokowych oraz umożliwienie szybkiego rozpoczęcia leczenia. Im wcześniej zostanie ono rozpoczęte, tym większa jest szansa na skuteczne zatrzymanie przebiegających zmian i zachowanie możliwości dobrego widzenia do końca życia.

Podstawowym badaniem okulistycznym w kierunku jaskry jest szczegółowa ocena tarczy nerwu wzrokowego. Wykonuje się ją przy pomocy lampy szczelinowej z użyciem specjalnej soczewki Volka.

Poza wykonaniem oceny widzenia oraz badaniem oczu, okulista w trakcie badania kontrolnego powinien zmierzyć również ciśnienie wewnątrzgałkowe. Jego podwyższona wartość jest zawsze sygnałem ostrzegawczym. Nie oznacza to jednak, że prawidłowe ciśnienie całkowicie wyklucza jaskrę, ponieważ może się ona rozwinąć także przy prawidłowym ciśnieniu.

Konieczne badania dodatkowe

Będąc u okulisty koniecznie należy poprosić także o wystawienie skierowania na wykonanie dodatkowego badania. Badanie podstawowe pozwala bowiem tylko na wykrycie jaskry będącej już w zaawansowanej postaci. Nie widać jej wczesnych stadiów, a należy pamiętać, że w tym czasie leczenie jest najbardziej skuteczne.

Najważniejsze badania, które muszą być wykonane w diagnostyce jaskry

  • HRT czyli tomografia tarczy nerwu wzrokowego. Wykonuje się ją przy użyciu laserowego oftalmoskopu skaningowego HRT (Heidelberg Retinal Tomography). Badanie wykonywane jest w celu liczbowej oceny ilości tkanki nerwowej w nerwie wzrokowym, i porównywania uzyskanej wartości wraz z upływem czasu.
  • GDx czyli pomiar grubości warstwy włókien nerwowych siatkówki. Badanie wykonuje się przy użyciu skaningowej polarymetrii laserowej GDx (Glaucoma Diagnostics). Obecnie rekomendowanym aparatem jest GDx Pro, który umożliwia dokonanie automatycznej analizy statystycznej postępu zmian jaskrowych.
  • GCL/GCC czyli pomiar grubości warstwy komórek zwojowych siatkówki przy użyciu optycznej koherentnej tomografii OCT (Optical Coherence Tomography). Badanie umożliwia ocenę ilości komórek zwojowych. Jest to bardzo ważne badanie, ponieważ zanik tych komórek jest przyczyną ślepoty w przebiegu jaskry. GCL to badanie nowoczesne, niedawno wprowadzone do praktyki klinicznej.
  • AS-OCT czyli tomografia przedniego odcinka gałki ocznej (Anterior Segment-Optical Coherent Tomography) z możliwością oceny głębokości komory przedniej, konfiguracji podstawy tęczówki i szerokości kąta komory przedniej w warunkach pełnego oświetlenia i ciemności.
  • OCT jaskrowe. Tomograf OCT może również ocenić wygląd tarczy nerwu wzrokowego i warstwę włókien nerwowych, jednak na podstawie mojego wieloletniego doświadczenia w zakresie diagnostyki jaskry mogę stwierdzić, że wyniki uzyskiwane przy użyciu aparatów HRT i GDxPro są znacznie bardziej wiarygodne i porównywalne. Wyniki uzyskane przy użyciu aparatów OCT różnych firm często bardzo różnią się między sobą.
  • FDT czyli badanie pola widzenia metodą perymetrii zdwojonej częstotliwości FDT Matrix. Badanie to umożliwia pomiar czułości siatkówki. Jest to jedno z najważniejszych badań wykonywanych w diagnostyce jaskry, ponieważ pokazuje w jakim stopniu zagrożone jest widzenie pacjenta. Badania pola widzenia wykonywane przy użyciu innych aparatów często nie są wystarczające z powodu ich mniejszej czułości. Metoda FDT jest zalecana jako ta, która pozwala najwcześniej wykryć wszelkie nieprawidłowości.
  • Pachymetria czyli pomiar grubości rogówki, jest badaniem uzupełniającym. Mówi ono o ryzyku rozwoju jaskry (cienka rogówka=większe ryzyko), oraz pozwala nanieść specjalną poprawkę na wartość zmierzonego ciśnienia wewnątrzgałkowego. Kiedy rogówka jest cienka, ciśnienie jest wyższe niż to, które wykazuje aparat.

Z otrzymanymi wynikami badań należy się udać do lekarza okulisty, który specjalizuje się w jaskrze. Lekarz dokona ponownego zbadania oczu oraz oceni wyniki wykonanych badań dodatkowych. Na podstawie całościowego badania lekarz stawia diagnozę, dokładnie ocenia ryzyko rozwoju choroby, włącza leczenie lub nie i wyznacza termin kolejnej wizyty kontrolnej.
Nie wolno poprzestać jedynie na zrobieniu badań i samemu ich oceniać. Ocena wyników uzyskiwanych przy pomocy nowoczesnych metod badawczych jest bardzo trudna nawet dla doświadczonego specjalisty, a wyniki często są niejednoznaczne i wymagają okresowego powtarzania badań. Często lekarz potrzebuje dłuższego czasu, aby móc przyjrzeć się wynikom badań i ich zmienności, aby podjąć właściwą decyzję w kwestii postępowania względem pacjenta.

Jaskra [wideo]

Jaskra rozwija się powoli, często bezobjawowo. Jaskrę wykrywa się zazwyczaj przypadkiem, podczas badania wzroku u okulisty czy dobierania okularów. Jakie są przyczyny tej choroby i jak rozpoznać pierwsze objawy jaskry? Posłuchaj naszego eksperta prof. Iwony Grabskiej-Liberek, ordynator oddziału okulistyki Szpitala Klinicznego im. W. Orłowskiego w Warszawie

O autorze
maska dr n. med. Barbara Polaczek-Krupa, specjalista chorób oczu, Centrum Okulistyczne Targowa 2, Warszawa
dr n. med. Barbara Polaczek-Krupa, specjalista chorób oczu, Centrum Okulistyczne Targowa 2, Warszawa

Dr n. med. Barbara Polaczek-Krupa, inicjatorka i założycielka Centrum Okulistycznego Targowa 2. Specjalizuje się w nowoczesnej diagnostyce i leczeniu jaskry – temu była poświęcona także jej praca doktorska obroniona z wyróżnieniem w 2010 r.

Dr n. med. Polaczek-Krupa doświadczenie zdobywa od 22 lat, odkąd rozpoczęła pracę w Klinice Okulistycznej CMKP w Warszawie, z którą była związana w latach 1994-2014. W tym okresie uzyskała dwa stopnie specjalizacji z okulistyki i tytuł doktora nauk medycznych.

W latach 2002-2016 pracowała w Instytucie Jaskry i Chorób Oka w Warszawie, gdzie zdobywała wiedzę i doświadczenie lekarskie konsultując pacjentów z całej Polski i z zagranicy.

Od lat w ramach współpracy z Centrum Medycznym Kształcenia Podyplomowego jest wykładowcą na kursach i szkoleniach prowadzonych dla lekarzy specjalizujących się w zakresie okulistyki i podstawowej opieki zdrowotnej.

Jest autorem lub współautorem licznych publikacji w czasopismach naukowych. Członek Polskiego Towarzystwa Okulistycznego (PTO) i Europejskiego Towarzystwa Jaskrowego (EGS).

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: thinkstockphotos.com

Aktualizacja: 10.03.2017

Komentarze (1 - 10 z 12)
Henryk, 21.10.2016 12.17
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
PROSZE MI POWIEDZIEC, KTÓRY SZPITAL W KATOWICACH POSIADA APARATURE DO ZDIAGNOZOWANIA JASKRY NA 100 %. JAK SIE NAZYWA TO BADANIE I APARAT?
 
Kaja, 21.12.2015 12.16
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Mam 74 lat. Skorzystałam z badań i... potwiedzono ... jaskrę.Do okulisty jestem zarejestrowana z pol roku! Jak moglabym sobie pomoc obecnie wyczekujac na wizyte????
 
ewa, 25.11.2011 18.46
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Ja jestem w tej chwili po iridotomi obu oczu. Miałam ostry atak jaskry , nie wiedziałam co to jest , często bolała mnie głowa i oko , ale myslałam ze to migrena.. Teraz jestem szczęśliwa , bo wiem co mi dolega . Lekarze nie reagowali na moje doleglowości, nikt nie poradził mi bym poszła do okulisty, dopiero gdy dostalam atak , pojechalam do szpitala i zostałam . Teraz juz czuje sie lepiej , nie miewam już codziennie bólu glowy i oka,, dlatego tez chcialabym poradzić wszystkim , należy pójść do okulisty wówczas gdy boli, bo wtedy wzrasta ciśnienie w gałce ocznej i lekarzowi jest łatwiej wykryć jaskrę, pozdrawiam wszystkich.
 
Lidzia61, 03.09.2010 08.20
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
jestem leczona na jaskrę od kilkunastu lat,mam bardzo wysoka krótkowzroczność.Okulisci przestrzegają przed gorącymi kąpielami,dlatego proszę unikaj sauny,to tylko może zaszkodzić.Słońca też należy unikać!!!
 
salta, 28.08.2009 09.52
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
lekarz przepisała krople i tabletki , oge powiedzieć że po kroplach dodatkowo mam zaczerwienione gałki oczne i czuje dyskomport piasek w obu oczach. Może za krótko jest na efekt wczoraj zaczęłam brać leki lecz wydaje mi się że krople mi nie służą ? może ktos mi powie więcej mając wieksze odswiadczenie . atlas06@wp.pl
 
Adi, 15.06.2009 16.37
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Hej... tutaj są przykładowe ceny zabiegów. http://weissklinik.pl/pl/strona/cennik_zabiegow Z tym że z NFZ można wykonać bezpłatnie, muszą być ku temu powody.
 
alutka_1954, 03.06.2009 17.29
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
ja mam jaskrę od 5 lat, juz trzech lekarzy stwierdzilo mi jaskre: każdy z innym kątem przesaczenia. Dziś bylam prywatnie w poradni jaskrowej i stwierdzil jaskre z szerokim katem przesaczenia, ale dla pewnosci kazal mi zrobic badanie UBM to bdzie pewne, co do tej pory zaden inny lekarz mi nie zaproponowal.
 
zainteresowany, 01.06.2009 18.11
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Witam, moja matka ma jaskre - dowiedzialem sie dzis, czy ktos z Was wie moze ile +- kosztuje zabieg laserowy? Chce jej cos takiego zorganizowac, jesli bedzie mnie naturalnie stac.
 
Asia, 22.05.2009 09.37
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
A może skonsultuj tą diagnozę z innym lekarzem. Oni też się mylą.
 
Kimka37, 14.06.2008 16.29
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Posłuchaj Niunia masz specyficzne ,i głupie poczucie humoru. Może zacznij patrzeć na kwiaty :P
 
następne »
strona 1 z 2
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
Jęczmień na oku: przyczyny, objawy i leczenie Jęczmień na oku: przyczyny, objawy i leczenie

Jęczmień na oku to grudkowy ropień jednego lub kilku gruczołów, których ujście znajduje się na...

więcej

106

JĘCZMIEŃ NA OKU. Domowe sposoby na jęczmień na oku JĘCZMIEŃ NA OKU. Domowe sposoby na jęczmień na oku

Jak skutecznie pozbyć się jęczmienia? Iść do okulisty, który przepisze krople z antybiotykiem....

więcej

106

ZAPALENIE SPOJÓWEK - objawy i leczenie ZAPALENIE SPOJÓWEK - objawy i leczenie

Zapalenie spojówek daje charakterystyczne objawy: oczy pieką i łzawią, czasem pojawia się...

więcej

98

Mroczki (muszki) przed oczami: przyczyny. Jaka choroba objawia się mroczkami przed oczami? Mroczki (muszki) przed oczami: przyczyny. Jaka choroba objawia się mroczkami przed oczami?

Mroczki (muszki) przed oczami to dolegliwość, która może być objawem wielu chorób, nie tylko oka. W...

więcej

95

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

W zależności od zaawansowania zmian oraz stanu pacjenta można rozważyć w tej chorobie terapię ogólną, między innymi: sterydami, chlorochiną, sulfonami lub fototerapią. Leczenie zawsze dobierane jest...

Tak, jednym z powikłań przyjmowania doustnie tabletek antykoncepcyjnych są bóle żołądka. Radzę powiedzieć o tym lekarzowi prowadzącemu i zastanowić się nad zamianą drogi podania hormonów.

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.