poradnikzdrowie.pl > Zdrowie - zdrowie, choroby, leczenie, poradnik zdrowie, zdrowie i uroda, profilaktyka, objawy chorób > Nowotwory - nowotwory, rak, białaczka, rak szyjki macicy, rak piersi, czerniak, nowotwór

Nie badamy się po to, by wykryć raka piersi, ale by się upewnić, że go nie ma. Samobadanie to podstawa: nic nie kosztuje, a wiele mówi. Trzeba jednak pamiętać, że systematyczne obserwowanie piersi nie zwalnia cię od regularnego odwiedzania ginekologa i proszenia o przeprowadzenie badania palpacyjnego (lekarz bada piersi palcami), a ponadto wykonywania USG i mammografii.

Poznaj swoje piersi, czyli co jest normą

Konsystencja piersi powinna być jednorodna, podobna do rozluźnionego pośladka. Piersi kobiet, które nie karmiły, mają strukturę bardziej niejednorodną, z wyczuwalnymi grudkami tkanki tłuszczowej i gruczołowej. Ważny jest również kształt otoczki (może być owalna, okrągła lub nieregularna). Brodawka bywa cylindryczna, stożkowa, jak beczułka lub lejek. Górna powierzchnia brodawki może być gładka, pofałdowana, z małymi bruzdkami, przypominającymi kształtem litery C lub H. Niekiedy widoczne są w niej otworki przewodów gruczołowych. Brodawki, podobnie jak piersi, bywają skierowane na zewnątrz, ułożone centralnie lub niesymetrycznie. Nie jest to ani problem zdrowotny, ani defekt kosmetyczny.
Większość zgrubień, które wyczuwasz pod palcami, wiąże się z prawidłowym rozwojem piersi i zmianami, jakim podlegają one w ciągu całego życia kobiety, czyli w okresie dojrzewania, pełnej aktywności płciowej, ciąży, karmienia dziecka i powolnego przekwitania. Na każdym z tych etapów piersi są nieco inne, podobnie jak i w poszczególnych fazach cyklu.

Łagodne zmiany w piersiach

Ponad 80 proc. zmian wyczuwalnych podczas samobadania piersi to zmiany łagodne, czyli takie, które nie mają nic wspólnego z rakiem.

• Mastopatia

To liczne zgrubienia, grudki i guzki, które możesz wyczuć w piersiach. Zwykle jest to oznaką zaburzeń hormonalnych (za mało progesteronu w stosunku do estrogenów). Zgrubienia mogą powstać we fragmencie lub w całej piersi. Takie zmiany miewają panie między 30. a 40. rokiem życia. I choć po menopauzie wszystko wraca do normy, zmiany mastopatyczne muszą być kontrolowane przez lekarza. Aby się upewnić, że nie dzieje się nic złego, lekarz zleca USG i oznaczenie poziomu hormonów we krwi, a niekiedy także mammografię. Jeżeli wyniki nie wskazują na obecność nowotworu, należy zadbać o równowagę hormonalną. Aby to osiągnąć, coraz częściej zamiast leków doustnych stosuje się żel z progesteronem do wcierania w piersi.
W leczeniu zmian mastopatycznych dużą rolę odgrywa dieta. Im więcej warzyw, owoców i roślin strączkowych, tym mniej dolegliwości. Kawa i tłuszcze zwierzęce mogą natomiast nasilać nieprzyjemne objawy.
Po kuracji i wprowadzeniu właściwej diety zmiany ustępują, ale skłonność do mastopatii pozostaje. Dlatego jeżeli zostanie stwierdzona, przynajmniej raz w roku należy zgłaszać się na badania kontrolne. To ważne, bo w przerośniętej tkance piersi mogą się tworzyć torbiele.

• Torbiele

Nazywane są też cystami, najczęściej niepokoją kobiety między 30. a 50. rokiem życia. Rzadziej pojawiają się u młodych kobiet lub tych, u których ustały czynności hormonalne jajników. Cysta zawsze jest wyczuwana jako twardy guzek. Torbiele są podobne do pęcherzyków wypełnionych płynem. Jeżeli guzek w piersi pojawia się nagle, w ciągu kilku dni lub szybko się powiększa, nie należy wpadać w panikę, bo zwykle nie jest nowotworem.
Aby rozpoznać torbiel, lekarz bada pierś palcami, a następnie zleca USG lub mammografię. Kolejnym etapem diagnozowania może być biopsja cienkoigłowa. W większości przypadków biopsja ma znaczenie nie tylko diagnostyczne, ale też lecznicze. Duża torbiel bywa przyczyną bólu, który promieniuje aż do pachy Nakłucie jej i ściągnięcie strzykawką płynu przynosi natychmiastową ulgę. Guzek się zmniejsza, a z czasem zanika.

• Gruczolakowłókniaki

Są zwykle gładkie i twarde. W jednej piersi może powstać nawet kilka takich guzków o różnej wielkości – od ziarnka grochu do małej cytryny. Najczęściej tworzą się w pobliżu brodawki, u kobiet przed 30. rokiem życia, a niekiedy także u nastolatek. Są skutkiem nadmiernego rozwoju tkanki gruczołowej i włóknistej w obrębie płata piersi.
Dzięki swoistym cechom można je rozpoznać podczas badania palcami. Jednak dla uzyskania całkowitej pewności wykonuje się USG. Jeśli wynik nie jest jednoznaczny, robi się biopsję, a pobrane tkanki bada mikroskopowo pod kątem obecności komórek rakowych.
U kobiet poniżej 25. roku życia z powodu gruczolakowłókniaków rzadko rozwija się rak i dlatego pozostawia się je do obserwacji. Ale na życzenie kobiety mogą być usunięte przez chirurga. Jeżeli ten rodzaj guzków mają panie w średnim wieku lub starsze – powinno się je usunąć i zbadać pod mikroskopem, by sprawdzić, czy nie zawierają komórek nowotworowych. U starszych kobiet istnieje już znacznie wyższe ryzyko rozwoju nowotworu złośliwego w piersi.

• Brodawczaki

Trudno je wykryć podczas samobadania piersi. Przy ucisku piersi lub brodawki wydobywa się z niej surowiczy lub mleczny wyciek. Wydzielina może być zabarwiona krwią, gdy uszypułkowany brodawczak (czyli guzek na nóżce) zablokuje przewód mleczny. Brodawczaki powstają w przewodach mlecznych, ale nie ma to związku z karmieniem piersią. Takie guzki to przypadłość kobiet przed menopauzą i palących papierosy. Tworzą się najczęściej, gdy dochodzi do znacznego rozszerzenia końcowych odcinków przewodów mlekowych i gromadzenia się tam wydzieliny. Jeśli nie może się ona sama wydostać, bo ujście jest zaczopowane, rozwija się stan zapalny lub powstaje bolesny ropień. Może się również pojawić wysoka temperatura. Wymaga to szybkiego leczenia. Z reguły wystarczy podanie antybiotyków, choć czasami konieczne jest chirurgiczne oczyszczenie chorego miejsca.

• Zakażenie brodawki

Wywołują je bakterie wnikające z zewnątrz. Dlatego często cierpią na nie kobiety karmiące piersią. Zapalenie jest nieprzyjemne i bolesne, ale rzadko zwiastuje poważną chorobę. Jeżeli jego powodem jest zaczopowanie gruczołów mlekowych (po niestarannym odciągnięciu pokarmu), pierś staje się napięta, gorąca, mocno zaczerwieniona i bolesna. Jedynym ratunkiem jest wtedy przyjmowanie środków przeciwbólowych i antybiotyków, które leczą zapalenie, ale nie szkodzą dziecku. Przez 2–3 dni nie należy karmić dziecka chorą piersią. Później trzeba je przystawiać, ponieważ przepływ mleka przyśpiesza zwalczenie infekcji.