GRYPA i PRZEZIĘBIENIE - co robić, gdy łamie w kościach - ból gardła, grypa, infekcja, kaszel, katar

Zimowe infekcje zwykle dopadają w najmniej oczekiwanym momencie – kiedy akurat piętrzy się wiele spraw. Nic dziwnego, bo wirusy odpowiedzialne za przeziębienie i grypę najczęściej atakują przemęczony organizm. Jeśli kiepsko się odżywiasz, pijesz kawę za kawą, niedosypiasz, a do tego zbyt lekko się ubierasz, wykorzystają tę „chwilę słabości”, aby zaatakować. Niedługo potem czujesz, że się „rozpływasz”, słabniesz, drapie cię w gardle, kichasz, pojawiają się bóle w kościach i wzrasta temperatura ciała. Nie musisz jednak poddawać się chorobie! Jeśli już przy pierwszych objawach wkroczysz do akcji, złagodzisz objawy infekcji i szybciej ją pokonasz.

Dobrze się wygrzej

Gdy czujesz, że coś cię bierze, zastosuj ciepłoterapię. Wirusy nie lubią wysokiej temperatury, dlatego wszystko, co działa rozgrzewająco, jest twoim sprzymierzeńcem. Zacznij od gorącej kąpieli (10–15 minut) – to podniesie temperaturę ciała, hamując mnożenie się drobnoustrojów. Do wody możesz dodać kilka kropli olejku sosnowego (ma właściwości odkażające) albo napar z tymianku (działa napotnie i przeciwzapalnie). Nim założysz piżamę, nasmaruj klatkę piersiową  i stopy maścią rozgrzewającą (np. Pulmonil, Maść kamforowa), włóż wełniane skarpety i połóż się do łóżka z kubkiem ciepłej herbaty, np. z kwiatów lipy z sokiem malinowym. Weź tabletkę z kwasem acetylosalicylowym (np. Aspirin C) lub inny preparat o działaniu przeciwzapalnym i rozgrzewającym (np. Coldrex, Febrisan Tabs), a także witaminę C z rutyną (np. Cerutin, Rutinoscorbin). Jeśli w nocy obficie się spocisz, przebierz się, ponownie wypij rozgrzewającą herbatę i połóż się spać.

Oszczędzaj się

Organizm szybciej rozprawi się z wirusami, jeśli ograniczysz codzienną aktywność. Dlatego przez 1–2 dni zostań w domu, żeby uniknąć przechłodzenia i nie roznosić zarazków. Jeśli to niemożliwe, „przełącz się” na oszczędny tryb, izoluj się od współpracowników i zadbaj o strój odpowiedni do aury. Natomiast po powrocie do domu dużo wypoczywaj i stosuj kurację napotną – dzięki temu szybciej wrócisz do formy.

Płucz gardło

Ukojenie bolesnemu gardłu przyniosą płukanki (np. naparem z szałwii, rumianku, wodą z solą – łyżeczka na szklankę przegotowanej letniej wody), bo działają odkażająco i przeciwzapalnie. Dlatego płucz gardło kilka razy dziennie. Sięgnij także po tabletki do ssania (np. Neo-angin, Strepsils), które działają antyseptycznie, zmniejszają obrzęk i przekrwienie błony śluzowej. Pomocne są też spreje do gardła (np. Tymsal, Propolis Forte Spray).
W ciągu dnia regularnie pij niewielkie porcje płynów (w sumie 2,5–3 litry), aby nawilżyć błony śluzowe. Zadbaj o nawilżenie powietrza w domu, bo suche podrażnia śluzówkę i wzmaga ból gardła. Jeśli nie masz nawilżacza, powieś na kaloryferze mokre ręczniki. I pamiętaj, by dodatkowo nie drażnić błony śluzowej papierosami, ostrymi przyprawami, alkoholem.

Pokonaj kaszel

Jest ważnym mechanizmem obronnym organizmu. Na początku kaszel jest suchy i męczący, a po 2–3 dniach zmienia się w mokry, połączony z odkrztuszaniem.

• W pierwszej fazie kaszlu popijaj napój z siemienia lnianego (łyżeczkę nasion zalej szklanką wody i gotuj przez 5 minut), który nawilży i osłoni drogi oddechowe. Sprawdzi się też syrop z cebuli (pokrój ją w cienkie plasterki, przesyp cukrem, a kiedy puści sok, zlej go do słoika i przechowuj w lodówce, pij po łyżce kilka razy dziennie) – działa przeciwzapalnie i pobudza produkcję śluzu. Zamiast domowych mikstur możesz przyjmować tabletki powstrzymujące męczący kaszel (np. Thiocodin, Tussidex) lub syropy działające osłaniająco na błony śluzowe jamy ustnej i gardła (np. DexaPini, Robitussin).
• Gdy kaszel się zmieni, przydatne będą środki wykrztuśne, które wspomagają wydzielanie śluzu, rozrzedzają gęstą wydzielinę i ułatwiają jej odkrztuszanie. Takie działanie mają syropy (np. Mucosolvan, Apipulmol) i tabletki na kaszel (np. Flegamina, Entus Max). Leków wykrztuśnych nie bierz na noc, bo zakłócą sen.

Walcz z katarem

• Aby zmniejszyć uczucie zatkanego nosa, możesz brać tabletki (np. Acatar Acti-Tabs, Sudafed), stosować krople (np. Otrivin, Pinosol) albo aerozole do nosa (np. Afrin, Nasivin). Preparaty te obkurczają naczynia krwionośne, zmniejszając przekrwienie błony śluzowej, jej obrzęk i ilość wydzieliny. Warto też nacierać klatkę piersiową maścią rozgrzewającą (np. VapoRub, Argol grip) – to pomoże udrożnić drogi oddechowe i ułatwi oddychanie.
• Aby odblokować nos, rób inhalacje – do szerokiego naczynia wsyp garść ziół (np. rumianek, szałwia lub tymianek), zalej je wrzątkiem, głowę przykryj ręcznikiem i wdychaj parę przez 10 minut. Możesz też przykładać do nosa chusteczki nasączone olejkiem sosnowym, eukaliptusowym czy miętowym. Pamiętaj, by nos oczyszczać najpierw z jednej, potem z drugiej strony i nie używać 2 razy tej samej chusteczki higienicznej.

Obniżaj gorączkę

Jeśli temperatura ciała wzrosła nieznacznie, nie staraj się jej od razu „zbijać” – to znak, że organizm pobudza mechanizmy odpornościowe do większej aktywności. Jeżeli jednak gorączka powoduje bardzo złe samopoczucie, możesz spróbować ją obniżyć bez sięgania po leki, stosując kurację napotną – gdy skóra się poci, oddaje ciepło na zewnątrz. Pomocne będą też zimne okłady na czoło, kark, pachwiny. Gdy temperatura zbliża się do 39°C, sięgnij po preparat z paracetamolem, ibuprofenem lub kwasem acetylosalicylowym (np. Gripex Hot Activ, Ibuprom, Polopiryna S). Środki te mają również działanie przeciwbólowe, dzięki czemu zmniejszają łamanie w kościach, bóle głowy i mięśni.

Jedz lekkie dania

Podczas choroby staraj się jeść często (4–5 razy dziennie) niewielkie porcje, żeby organizm nie marnował energii na trawienie. Zadbaj, by posiłki były odżywcze, a przy tym lekko strawne (np. zmiksowana zupa jarzynowa, kleik, kisiel ze świeżych lub mrożonych owoców). Pogromcą infekcji jest rosół z kury – doskonale rozgrzewa, a ponadto łagodzi katar, kaszel i ból gardła. Jeśli do bulionu dodasz czosnek, będzie działał przeciwzapalnie, jeśli zaś natkę pietruszki – wzbogacisz go w witaminę C.
W przeziębieniowej diecie nie może zabraknąć naturalnych antybiotyków, jak czosnek (1–2 ząbki dziennie) i miód (1–2 łyżki dziennie jako dodatek do herbaty), a także owoców i warzyw obfitujących w witaminę C (m.in.  cytrusy, czarna porzeczka, czerwona papryka). Do herbaty warto dodawać sok malinowy – zawiera salicylany, które unieszkodliwiają chorobotwórcze zarazki. Potrawy możesz doprawiać imbirem (działa przeciwbakteryjnie, przeciwzapalnie i przeciwwirusowo) lub cynamonem (ma działanie antyseptyczne i rozgrzewające). Jeśli chorobie towarzyszy gorączka, dbaj o nawodnienie organizmu. Najlepiej pić niegazowaną wodę mineralną, a także soki owocowe, herbatki ziołowe i owocowe (z dzikiej róży, czarnego bzu, suszonych aronii), ponieważ zawierają substancje pomagające w walce z infekcją.

Często myj ręce!

Naukowe eksperymenty dowodzą, że dokładne mycie dłoni jest podstawową metodą zapobiegania zimowym infekcjom, w tym grypie. Wirusy przeziębienia i grypy przenoszą się drogą kropelkową, czyli przez drobne kropelki wydzieliny, której zakażona osoba pozbywa się, np. kaszląc czy kichając. Ale wirusy nie zawsze trafiają do swojej ofiary wraz z wdychanym powietrzem – kropelki opadają też na różne przedmioty, a dotykając ich, przenosimy zarazki na rękach do ust lub nosa (dotykamy twarzy średnio co 4 minuty!). Dlatego ważne jest częste mycie rąk ciepłą wodą i mydłem przez ok. 20 sekund. Dłonie najlepiej osuszać, używając papierowych ręczników (suszarki wydmuchują powietrze, w którym mogą być zarazki). W sezonie infekcji warto mieć przy sobie żel do mycia rąk „na sucho” (np. Carex, Amukina, Dettol). Nie wymaga on użycia wody, za to dobrze oczyszcza skórę dłoni z bakterii, wirusów i zarodników grzybów.

Jak rozpoznać grypę?

Przeziębienie jest zwykle tylko dokuczliwe, grypa zaś bardzo osłabia i grozi powikłaniami (np. zapaleniem płuc, mięśnia sercowego). Dlatego trzeba umieć te infekcje odróżnić. Jeśli dolegliwości (ból gardła, katar, kaszel) narastają stopniowo w ciągu 2–3 dni, a temperatura ciała jest lekko podniesiona (do 37,5°C), mamy do czynienia z przeziębieniem. Zwykle po 5–7 dniach nie ma po nim śladu. Natomiast grypa atakuje gwałtownie. Zaczyna się od uczucia zimna i ogólnego rozbicia, pojawia się ból głowy, dreszcze, bóle mięśniowo-stawowe, a temperatura wzrasta do 39°C.
Dokucza też ból gardła i kaszel. Choroba może trwać nawet 2 tygodnie. Konieczne jest leżenie w łóżku, a w przypadku powikłań trzeba brać antybiotyk.
Aby ustrzec się grypy, należy często myć ręce, unikać osób chorych i miejsc, w których przebywa dużo ludzi, nie całować się na powitanie ani nie podawać ręki. Najskuteczniejszą metodą samoobrony są jednak szczepienia. Zaleca się je m.in. dzieciom od 6. miesiąca do 18. roku życia, kobietom planującym ciążę, ciężarnym i karmiącym, osobom z przewlekłymi chorobami serca, płuc, nerek, diabetykom, seniorom, osobom szczególnie narażonym na zakażenie (m.in. pracownikom służby zdrowia, nauczycielom). Specjaliści podkreślają, że szczepienia przeciwko grypie mają duże znaczenie epidemiologiczne, bo rokrocznie obserwuje się wzrost liczby zachorowań.

Kiedy do lekarza?

Absolutnie nie zwlekaj z wizytą, gdy:

• w ciągu 3 dni nie odczuwasz poprawy, a objawy się nasilają;
• gorączka powyżej 38°C utrzymuje się dłużej niż 3–4 dni;
• kaszel trwa ponad 4 dni;
• w wydzielinie pojawia się krew;
• czujesz ból przy odychaniu;
• boli w okolicy nerek;
• występuje wysypka.