Retinopatia cukrzycowa: przyczyny, objawy, leczenie

Autor: Anna Jarosz - artykuł pochodzi z miesięcznika "Zdrowie"

Retinopatia cukrzycowa to powikłanie cukrzycy, które może doprowadzić do całkowitej utraty wzroku. Jeśli więc lekarz stwierdził u ciebie cukrzycę, trzymaj cukier w ryzach i regularnie badaj wzrok, bo diabetycy są bardziej niż osoby zdrowe narażeni również na inne choroby oczu, takie jak jaskra czy zaćma.

Retinopatia cukrzycowa to najczęstsze powikłanie cukrzycy - po 20 latach zmagania się z tą chorobą retinopatia występuje u wszystkich chorych na cukrzycę typu 1 i u 60 proc. cierpiących na cukrzycę typu 2. Wzrok traci 86 procent osób z cukrzycą typu 1 oraz 33 procent z typem 2. Niestety, to jeszcze nie koniec złych wiadomości. U chorych na cukrzycę zaćma pojawia się średnio o 10 lat wcześniej niż u osób zdrowych.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) szacuje, że na cukrzycę cierpi 4 procent populacji, czyli około 135 mln ludzi. Pod koniec 2025 r. chorych będzie już 300 mln, z czego retinopatię cukrzycową będzie miało 100 mln osób. Dla porównania – problemy z nerkami wystąpią u 44 mln. Cukrzyca wciąż jest główną przyczyną utraty wzroku.

Przyczyny retinopatii cukrzycowej

Przyczyną retinopatii cukrzycowej jest mikroangiopatia, czyli uszkodzenie drobnych naczyń krwionośnych siatkówki, co prowadzi do uszkodzenia samej siatkówki. Jaki jest mechanizm tego schorzenia? Wskutek podwyższonego poziomu cukru obumierają komórki (pericyty) odpowiedzialne za utrzymanie właściwego kształtu naczynia. Pod wpływem glukozy jego ściana staje się wiotka, wybrzusza się, tworząc mikrotętniaki. Przez osłabioną ścianę naczynia przecieka krew i dochodzi do mikrowylewów. U chorych na cukrzycę krew jest gęsta i bardziej lepka niż u osób zdrowych. Uszkodzenie naczyń i zwiększona gęstość krwi doprowadzają do niedotlenienia siatkówki. Gdy jest ono znaczne, organizm tworzy nowe naczynia krwionośne. Niestety, są one słabe i nieprawidłowo zbudowane, przez co łatwo pękają i powodują wylewy krwi do środka oka.

3 stopnie retinopatii cukrzycowej

Zaawansowanie choroby określa się, wykonując badanie dna oka. W zależności od rodzaju zmian wyróżnia się 3 stopnie retinopatii cukrzycowej:

  • Nieproliferacyjna prosta – rozwija się, gdy ściana naczynia krwionośnego traci elastyczność. Łatwo wtedy ulega deformacji. W niektórych miejscach nadmiernie się rozciąga i tu powstają mikrotętniaki. Ten rodzaj retinopatii nie prowadzi jeszcze do utraty wzroku, ale do jego pogorszenia, bo postrzegane obrazy stają się coraz bardziej rozmazane.
  • Przedproliferacyjna – na dnie oka oprócz mikrotetniaków widać martwe obszary siatkówki, bo nie dopływała do nich krew. W obu przypadkach ratowanie ostrości widzenia polega na laserowaniu siatkówki, czyli niszczeniu światłem lasera uszkodzonych naczyń krwionośnych. Pozwala to zachować równowagę między zapotrzebowaniem oka na tlen a możliwościami naczyń krwionośnych.
  • Proliferacyjna – jest najgroźniejszą postacią dolegliwości. Duże naczynia krwionośne zamykają się, co pobudza wzrost naczyń włosowatych pojawiających się nad siatkówką oka, a nawet ich wrastanie w ciało szkliste. Ten proces nazywa się nowotworzeniem, czyli powstawaniem nowych naczyń, które mają dostarczać krew do niedotlenionych fragmentów oka. Problem w tym, że nowe naczynia są nieprawidłowo zbudowane, mają tylko jedną warstwę komórek, co sprzyja wylewom krwi do środka oka, czyli ciała szklistego. Częste wylewy są odpowiedzialne za tworzenie się zrostów pomiędzy siatkówka a ciałem szklistym. Z czasem ciało szkliste obkurcza się i ciągnie siatkówkę, co powoduje jej odwarstwienie.

Przy zaawansowanej retinopatii proliferacyjnej jedynym ratunkiem jest witrektomia, czyli operacja polegająca na usunięciu ciała szklistego razem z wylewem, oddzieleniu zrostów pomiędzy ciałem szklistym a siatkówką, a następnie oblaserowaniu całej siatkówki. Jeśli lekarz podejrzewa, że po operacji mogą wystąpić krwawienia, oko wypełnia się olejem silikonowym, który hamuje krwawienia do wnętrza. Widzenie zależy od stopnia uszkodzenia siatkówki. Jeśli zmiany w siatkówce były niewielkie, po zabiegu widzenie jest bardzo dobre. Przy większych uszkodzeniach ogranicza się do rozpoznawania dużych przedmiotów.

Zdaniem eksperta
dr n. med. Piotr Fryczkowski, okulista

Jak ustrzec się retinopatii?

Sprawcą retinopatii cukrzycowej jest wysoki poziom glukozy we krwi. Utrzymanie poziomu cukru we krwi na poziomie bliskim normy pozwala o ok. 70 proc. ograniczyć ryzyko uszkodzeń. Dlatego chorzy na cukrzycę powinni co najmniej raz w roku badać dno oka przy rozszerzonej źrenicy, aby okulista wiedział, w jakim stanie są naczynia krwionośne. Czasem badanie należy przeprowadzać częściej, co 3-6 miesięcy. Osoby z zaawansowaną retinopatią, po wielu zabiegach laserowych mają zawężone pole widzenia, można powiedzieć - patrzą na świat przez dziurkę od klucza. Jednym z powodów utraty widzenia, a zwłaszcza niedostrzegania szczegółów, jest stały obrzęk plamki żółtej, czyli części siatkówki odpowiedzialnej za tego typu widzenie, np. zdolność czytania. Do likwidowania obrzęku stosuje się leki podawane bezpośrednio do oka, laseroterapię i witrektomię.

Warto wiedzieć

Ważne

Jaskra i zaćma - choroby, które mogą prowadzić do utraty wzroku

U wielu diabetyków powstaje jaskra. Ryzyko zachorowania jest związane z wiekiem i czasem trwania choroby. Jaskra rozwija się, gdy w gałce ocznej wzrasta ciśnienie. Jeśli jest wysokie, zamykają się naczynia krwionośne odżywiające siatkówkę i nerw wzrokowy, co powoduje ich obumieranie, a zatem także stopniową utratę wzroku. Stosując leki, postęp jaskry można zatrzymać. 
Pozanaczyniowym powikłaniem cukrzycy jest zaćma. Choroba polega na zmętnieniu soczewki. Na szczęście można temu zaradzić, operacyjnie usuwając zniszczoną soczewkę i wszczepiając w jej miejsce sztuczną. Oczy chorych na cukrzycę wydzielają za mało łez, przez co gałka oczna jest stale podrażniona. Oczy są obolałe, szczypią, chory ma wrażenie, że coś tkwi pod powieką. Wystarczy wtedy uzupełnić ilość łez kroplami nawilżającymi.

Terapia laserowa - skuteczna metoda leczenia cukrzycowych problemów ze wzrokiem

Jedynym skutecznym narzędziem w ręku okulisty jest laser. Fotokoagulacje laserowa, bo tak nazywa się te metodę, powinno się stosować w każdym okresie rozwoju choroby. Leczenie prowadzi się przez specjalne soczewki kontaktowe, które ograniczają działanie lasera tylko do wybranej części oka. Soczewki zakłada się na rogówkę po miejscowym jej znieczuleniu. W czasie zabiegu trzeba siedzieć spokojnie i nie ruszać głowa, by światło lasera nie uszkodziło zdrowych części siatkówki oka. Przykrym doznaniem podczas zabiegu są dla pacjenta oślepiające błyski światła, czasem ukłucia, a niekiedy również ból.

Polecamy
CUKRZYCA: przyczyny, objawy, leczenie

CUKRZYCA: przyczyny, objawy, leczenie

Cukrzyca (diabetes mellitus) to przewlekła choroba metaboliczna wynikająca z zaburzonego wydzielania lub działania insuliny - hormonu produkowanego przez trzustkę. Jakie są ...

Polecamy
Powikłania cukrzycy: wczesne (ostre) i późne (przewlekłe)

Powikłania cukrzycy: wczesne (ostre) i późne (przewlekłe)

Powikłania cukrzycy dzieli się na wczesne (ostre) i późne (przewlekłe). Dla osób chorych na cukrzycę, u których poziom cukru we ...

Powikłania cukrzycy [wideo]

Powikłania cukrzycy są związane m. in. z funkcjonowaniem układu krążenia: mogą prowadzić do udaru mózgu, zawału serca i niedokrwienia kończyn dolnych. Jakie są inne możliwe powikłania cukrzycy? Na to pytanie odpowiada prof. dr. hab. n. med. Grzegorz Dzida z Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Lublinie.

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: Thinkstockphotos.com

Aktualizacja: 18.04.2017

DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
CUKRZYCA: przyczyny, objawy, leczenie CUKRZYCA: przyczyny, objawy, leczenie

Cukrzyca (diabetes mellitus) to przewlekła choroba metaboliczna wynikająca z zaburzonego...

więcej

187

INSULINOOPORNOŚĆ (wrażliwość na insulinę) - przyczyny, objawy i leczenie INSULINOOPORNOŚĆ (wrażliwość na insulinę) - przyczyny, objawy i leczenie

Insulinooporność oznacza obniżoną wrażliwości organizmu na działanie insuliny - hormonu...

więcej

183

GLIKEMIA POPOSIŁKOWA - normy. Prawidłowa glikemia poposiłkowa GLIKEMIA POPOSIŁKOWA - normy. Prawidłowa glikemia poposiłkowa

Glikemia poposiłkowa oznacza stężenie glukozy we krwi po spożyciu posiłku. Jeśli jest ono znacznie...

więcej

174

STAN PRZEDCUKRZYCOWY, czyli o krok od cukrzycy STAN PRZEDCUKRZYCOWY, czyli o krok od cukrzycy

Stan przedcukrzycowy to ostatni moment, by przeciwdziałać cukrzycy. Cukier w górnej granicy normy...

więcej

168

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

W przypadku przetłuszczających się włosów warto stosować szampony zawierające miedzy innymi: kwas salicylowy, cynk, selen, ketokonazol.

Plamienia i krwawienia są najczęstszym powikłaniem wszystkich tabletek antykoncepcyjnych. Nie ma sposobu, aby ich uniknąć, ani badań, których wyniki pozwoliłyby wybrać taki preparat, przy którym...

Posiada Pani błędne informacje. Soda NIE WYBIELA zębów. Soda skutecznie, jako silny środek ścierny, usuwa osady z powierzchni zębów. To jest cała tajemnica "wybielającego" działania sody. Jednak...

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.