Pneumokoki wywołują ostre zapalenie płuc

Konsultant:lek. med. Grzegorz Borstern, specjalista chorób wewnętrznych
21 komentarze
Autor: Anna Jarosz

Pneumokoki atakują podstępnie i powodują liczne powikłania, w tym groźne zapalenie płuc, które szybko może doprowadzić do obrzęku płuc i niewydolności oddechowej. To stan zagrażający życiu.

Streptococus pneumoniae, znany jako pneumokok, to Gram-dodatnia dwoinka, która na swojej powierzchni ma otoczkę z wielocukrów, czyli polisacharydów. To właśnie owa otoczka, która może być odmiennie zbudowana, decyduje o przynależności pneumokoka do określonego szczepu. Coraz szybciej rośnie liczba szczepów opornych na antybiotyki (31 proc.), co świadczy o “inteligencji” tych drobnoustrojów.
Pneumokoki
są groźne z dwóch powodów. Po pierwsze  przenoszą się drogą kropelkową - wystarczy zatem, by nosiciel kichnął lub zakasłał, a już bakteria atakuje kolejne osoby. A ponieważ upodobała sobie śluzówkę nosa i gardła, łatwo przenika dalej - np. do płuc czy mózgu.
Po drugie rodzimy się z darem rozpoznawania i zwalczania (produkowania przeciwciał) tylko jednego szczepu pneumokoków. Gdy do organizmu trafi  bakteria z innego szczepu, układ odpornościowy nie potrafi jej pokonać i rozwija się choroba - często pneumokokowe, ostre zapalenie płuc.

Słaby układ odpornościowy poddaje się atakom pneumokoków

Znamy około 90 typów bakterii Streptococus pneumoniae, nazywanej potocznie pneumokokiem. Wywołują one wiele groźnych chorób. Na zakażenie najbardziej narażeni są ci, u których system odpornościowy nie jest doskonały. Przede wszystkim małe dzieci, bo nie miały czasu nabrać odporności, ponadto ich układ oddechowy jest jakby mniej szczelny, przez co bakterie łatwo przenikają z gardła dalej. W niebezpieczeństwie są też osoby starsze, ponieważ ich organizm wolniej się regeneruje, a układ odpornościowy gorzej radzi sobie z nowymi wyzwaniami. Pneumokoki często atakują chorych na AIDS i nosicieli HIV, których układ odpornościowy nie radzi sobie z zakażeniami.

Zakażenie pneumokokami - możliwe powikłania

Pneumokoki mogą wywołać wiele schorzeń. Do najczęstszych zakażeń, nazywanych inwazyjnymi należą: ostre zapalenie płuc, opon mózgowo-rdzeniowych, zakażenie krwi (bakteriemia) oraz uogólnione zakażenie krwi (posocznica, tzw. sepsa). Nieco rzadziej rozwija się zapalenie wyrostka robaczkowego, stawów, kości, szpiku, ślinianek, pęcherzyka żółciowego, otrzewnej, wsierdzia, osierdzia czy jądra, najądrza, prostaty, pochwy, szyjki macicy i jajowodu. Do mniej groźnych chorób zalicza się zapalenie ucha środkowego, zatok przynosowych oraz spojówek. Choroby inwazyjne leczy się w szpitalu. Pozostałe zwykle w domu.

Nie przegap

Ważne

Ważne

Nie wolno zaniedbać leczenia zakażeń pneumokokami, ponieważ skutkiem powikłań, jakie wywołują, może być ostra niewydolność oddechowa, a w konsekwencji nawet śmierć.

Pneumokokowe zapalenie płuc

Szacuje się, że na skutek pneumokokowego zapalenia płuc rocznie umiera na świecie ok. 1 mln ludzi. Blisko 40 proc. przypadków przypada na zapalenia płuc u dzieci i niemowląt, podobnie jest u osób w podeszłym wieku, chorych na AIDS.
Do zakażenia dochodzi, gdy bakterie przenikną przez nos czy gardło do dolnych dróg oddechowych. Pojawiają się wtedy duszności, gorączka z dreszczami, kaszel z odkrztuszaniem gęstej wydzieliny i ból w klatce piersiowej.
W przebiegu zapalenia płuc zamiast powietrza w pęcherzykach płucnych pojawia się płyn, który utrudnia oddychanie, czyli wymianę gazową. Osłuchując pacjenta, lekarz słyszy charakterystyczne szmery. Aby potwierdzić rozpoznanie, zleca prześwietlenie. Zwykle jednak stan chorego jest na tyle zły, że konieczne jest natychmiastowe wdrożenie leczenia. Najczęściej stosuje się antybiotyki o tzw. szerokim spektrum działania, ponieważ pneumokoki nie są wrażliwe na wszystkie leki.

Zapalenie ucha środkowego

Rozwija się po przeziębieniu. Zwykle dotyka dzieci, choć zdarza się także u dorosłych. W 80 proc. przypadków konieczne jest podanie silnego antybiotyku. Gdy bakteria zaatakuje, dziecko płacze bez powodu, bo ucho bardzo boli. Dochodzi też do przytłumienia słuchu. U małych dzieci pierwszym sygnałem dla rodziców powinno być tarcie ucha. Często jednak właściwe rozpoznanie jest trudne, bo pierwszym objawem choroby bywa biegunka, wymioty lub nudności.
Złe samopoczucie dziecka powinno skłonić nas do wizyty u lekarza. Nieleczone zapalenie ucha może skończyć się częściową utratą słuchu, co m.in. znacznie utrudni prawidłowy rozwój dziecka.

Zapalenie zatok przynosowych

Popularnie nazywane jest przeziębieniem. Dzieci i osoby starsze w ciągu roku przechodzą 6-8 infekcji wirusowych. Około 5-13 proc. zachorowań powodują pneumokoki. Pojawia się ropna wydzielina i uczucie zatkania nosa, ból głowy, gorączka, upośledzenie węchu, nieprzyjemny zapach z ust i kaszel. Zapalenie zaostrza też objawy alergii oddechowych i astmy. Jeżeli szybko nie podejmie się leczenia, choroba przekształci się w stan przewlekły, a ten może doprowadzić do zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych lub kości szczękowej.

Szczepienia chronią przed atakiem pneumokoków

W przeszłości takie zakażenia skutecznie leczono antybiotykami z grupy penicylin. Niestety, w ciągu ostatnich 20 lat wzrosła liczba szczepów odpornych na ten rodzaj antybiotyków. Wiele nie reaguje też na makrolidy, sulfanamidy i tetracykliny.
Najwłaściwszym sposobem walki z pneumokokami są szczepienia. U dzieci zalecana jest szczepionka siedmiowalentna. Podana, nim dziecko ukończy 2 lata, daje 97-proc. ochronę przed 7 najgroźniejszymi szczepami bakterii na ok. 15 lat. Szczepionka jest dobrze tolerowana. Czasem tylko występuje obrzęk lub zaczerwienienie w miejscu podania, gorączka do 38 st. C, pobudzenie lub senność, brak apetytu. Te dolegliwości mijają po kilku dniach.
Dorośli są odporniejsi, ale gdy już dopadnie ich bakteria - wywołuje zapalenie płuc. Warto więc się zaszczepić przeciw pneumokokom, choć wystarczającą ochronę osobom w średnim, a zwłaszcza starszym wieku daje szczepionka przeciw grypie.

Szczepionka skoniugowana

Dzieci powyżej 2. roku życia i seniorów powyżej 65. roku życia szczepi się szczepionką polisacharydową. Ale szczepionka ta w niewielkim stopniu pobudza układ odpornościowy, poza tym odporność po szczepieniu jest krótkotrwała.
Ostatnie badania dowiodły, że znacznie skuteczniejszą ochronę daje tzw. szczepionka skoniugowana. Jej stosowanie zaleca się u osób powyżej 65. roku życia (chorujących na serce, płuca, cukrzycę), dzieci powyżej 2. roku życia i dorosłych z anemią, niedoborami odporności lub po usunięciu śledziony. Szczepionka uodparnia na 10-15 lat.
Szczepienie jest zalecane, ale nierefundowane przez budżet państwa.

Zobacz także
drukuj
Zdjęcia: Photos.com

Aktualizacja: 07.07.2014

reklama
Zakwaszenie organizmu:
objawy, zapobieganie
Zakwaszenie organizmu: objawy, zapobieganie
Najpopularniejsze artykuły
Gronkowiec: charakterystyczne objawy i leczenie zakażenia gronkowcem Gronkowiec: charakterystyczne objawy i leczenie zakażenia gronkowcem

Gronkowiec atakuje zarówno ludzi jak i zwierzęta. Czasem wystarczy chwilowe obniżenie odporności i...

więcej

10115

Jak można się zarazić gronkowcem? Jak można się zarazić gronkowcem?

Gronkowce żyją powszechnie w otaczającym nas środowisku. To bakterie, których nazwa wzięła się od...

więcej

4532

Półpasiec: objawy, postacie i powikłania półpaśca Półpasiec: objawy, postacie i powikłania półpaśca

Półpasiec i ospa wietrzna wywoływane są przez ten sam wirus. Każdy, kto przechorował ospę wietrzną...

więcej

8651

TĘŻEC - zakażenie, objawy, leczenie TĘŻEC - zakażenie, objawy, leczenie

Tężec to ostra choroba zakaźna, występująca na całym świecie. Uwaga! Nawet drobne skaleczenie może...

więcej

9683

Zamów bezpłatny newsletter

zapisz się
Autodiagnoza

Wybierz badanie

albo

Alfabetyczny indeks badań

A B C D E F G H I J
K L Ł M N O P R S Ś
T U W Z Ż
Eksperci

Niestety, w powyższej sprawie wiele zależy od postępowania urzędniczego w NFZ. Oddział Wojewódzki NFZ istotnie doręcza świadczeniobiorcy potwierdzone skierowanie nie później niż 14 dni przed dniem...

W przypadku przesuszenia skóry rąk proponuję zastosowanie (wielokrotnie w ciągu dnia) preparatów intensywnie natłuszczających dostępnych w aptekach, takich jak Diprobaza, Nanobaza, Dermobaza, maść...

W przypadku przesuszenia skóry rąk proponuję zastosowanie (wielokrotnie w ciągu dnia) preparatów intensywnie natłuszczających dostępnych w aptekach, takich jak Diprobaza, Nanobaza, Dermobaza, maść...

Grupy wsparcia
data

Lipiec 29, 2014

podsumowując jakby nie było raczej po nim nie schudniesz, ale widzisz ile pożytku dla organizmu z takiej kapsułki dziennie :) czy wypitej połowy łyżeczki w moim przypadku. A i żadne proszki na odchudzanie też Ci nie pomogą, nawet nie zawracaj sobie nimi głowy, mądra dieta i ćwiczenia i...

data

Lipiec 28, 2014

Nie powinno się pozwolić 7-letniemu dziecku na całkowite wyeliminowanie z diety mięsa. Zawiera ono łatwo przyswajalne pełnowartościowe białka (zwłaszcza drób i ryby), oraz w przypadku ryb cenne kwasy Omega 3 i 6. Nie mówiąc już o takich elementach jak żelazo. Rzadko się zdarza, że...

data

Lipiec 21, 2014

Może przypomnienie w kalendarzu w komórce?

data

Lipiec 28, 2014

Sporo osób rekomenduje tą zieloną kawę. Niestety znam osobę, która najpierw schudła po niej dość znacząco, a potem pojawił się efekt jojo. Mało tego, u znajomej pojawiła się też hipoglikemia, zawroty głowy i problemy z ciśnieniem. Myślę, że zakup takiego specyfiku warto skonsultować z...

reklama
Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody MURATOR S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody MURATOR S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.