poradnikzdrowie.pl > Zdrowie - zdrowie, choroby, leczenie, poradnik zdrowie, zdrowie i uroda, profilaktyka, objawy chorób > Anatomia - funkcjonowanie organizmu, budowa komórki, narządy zmysłów, przeszczepy, transplantacje, gospodarka hormonalna, hormony

Prolaktyna jest hormonem wydzielanym przez przysadkę mózgową. Sprawia m.in., że podczas dojrzewania dziewczętom rosną piersi. Gdy kobieta spodziewa się dziecka, prawidłowe stężenie prolaktyny podtrzymuje pracę ciałka żółtego, by mogło nadal produkować progesteron - teraz ważny dla utrzymania ciąży.
Hormon ten stymuluje też rozwój gruczołów mlecznych i tworzenie się mleka. Za mało prolaktyny w organizmie matki to jedna z przyczyn problemów z karmieniem piersią. Gdy kobieta często i długo karmi piersią, w jej organizmie utrzymuje się dość wysokie stężenie tego hormonu. Uniemożliwia to prawidłowe dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych i owulację, dzięki czemu prolaktyna może pełnić funkcję “naturalnego środka antykoncepcyjnego”. Nie daje jednak 100-procentowego zabezpieczenia przed kolejną ciążą!

Poziom prolaktyny

Stężenie prolaktyny wzrasta znacznie podczas ciąży i karmienia piersią. Ale nie tylko. Jej poziom podlega pewnym wahaniom również w ciągu doby - rośnie w drugiej połowie nocy, najwyższy jest wczesnym rankiem, a potem stopniowo się obniża.
W cyklu miesiączkowym poziom prolaktyny w niewielkim stopniu rośnie wraz ze wzrostem stężenia estrogenów, by w drugiej połowie cyklu się obniżyć.
Niektóre codzienne sytuacje też powodują wahania prolaktyny - przybywa jej np. po zjedzeniu posiłku, gdy się zmęczymy, podczas stosunku albo jeśli dopada nas stres.

Nadmiar prolaktyny

Zbyt wysoki poziom prolaktyny w organizmie jest przyczyną wielu dolegliwości. Przede wszystkim tych związanych z piersiami, które stają się bolesne, obrzmiałe i wrażliwe na dotyk. Czasem, mimo że kobieta nie jest w ciąży i nie karmi dziecka, pojawia się mleczny wyciek z sutka (tzw. mlekotok).
Charakterystycznym objawem nadmiaru prolaktyny są zaburzenia cyklu miesiączkowego - menstruacje pojawiają się częściej niż co 25 dni lub rzadziej niż co 33 dni. Z czasem są coraz bardziej skąpe, aż wreszcie mogą w ogóle zaniknąć. Cykle bywają też bezowulacyjne (stąd kłopoty z zajściem w ciążę). Obniża się popęd płciowy, a stosunki, z powodu suchości pochwy, są bolesne.
Gdy winę za zbyt wysokie stężenie prolaktyny ponosi gruczolak przysadki mózgowej - można mieć uporczywe bóle głowy czy zaburzenia widzenia, a gdy przyczyną jest niedoczynność tarczycy - można tyć bez powodu.

Jeżeli zaburzenia menstruacyjne i dolegliwości związane z piersiami utrzymują się przez dłuższy czas, trzeba udać się do ginekologa-endokrynologa.
Lekarz przede wszystkim zleca badania poziomu prolaktyny we krwi. Na badanie należy zgłosić się wyspanym, na czczo, najlepiej między godziną 8. a 12. (w innych godzinach wyniki mogą nie być miarodajne, bo poziom prolaktyny zmienia się w ciągu doby). W dniu poprzedzającym analizę niedozwolony jest zbyt duży wysiłek (także ćwiczenia), nie wolno jeść obfitej kolacji ani współżyć.
Gdy prolaktyny jest za dużo, lekarz zleca badanie hormonów tarczycy. Jeśli wyniki nie wskazują na niedoczynność tego gruczołu, należy powtórzyć badanie poziomu prolaktyny. Przed powtórną analizą trzeba jednak zażyć specjalny preparat. Takie postępowanie pomaga wstępnie ustalić, czy przyczyną zaburzeń hormonalnych jest gruczolak przysadki mózgowej. Jeżeli badanie potwierdzi jego obecność, zaleca się wykonanie rezonansu magnetycznego lub tomografii komputerowej, żeby określić usytuowanie oraz wielkość guza.

Czy mieścisz się w normie?
Do zbadania stężenia prolaktyny wystarczy próbka krwi pobranej z żyły. Co mogą zwiastować różne poziomy tego hormonu?
- 5-25 ng/ml - mieścisz się w normie,
- powyżej 25 ng/ml - możesz mieć nieregularne okresy i cykle bezowulacyjne,
- powyżej 50 ng/ml - może dojść do zupełnego zatrzymania miesiączki,
- powyżej 100 ng/ml - budzi podejrzenie guza przysadki mózgowej.