UROGRAFIA - badanie RTG nerek z użyciem kontrastu

Konsultant:lek. med. Mieczysław Ołpiński, urolog
21 komentarze
Autor: Magdalena Próchnicka-Jarosz

Zwykle sądzimy, że radiologicznie bada się tylko płuca i kości. Tymczasem rentgenem można zdiagnozować też inne narządy. Urografia jest tego najlepszym przykładem - umożliwia bowiem dokładne obejrzenie całego układu moczowego.

Mimo istnienia wielu nowoczesnych badań, jak np. tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny, urografia jest nadal podstawową metodą rozpoznawania chorób układu moczowego. Ale nie jedyną. Zazwyczaj diagnozowanie zaczyna się od ultrasonografii (USG). Jeśli to badanie wykaże nieprawidłowości, trzeba wykonać urografię. Wprawdzie nie zawsze udaje się dzięki niej rozpoznać chorobę, czasem potrzebne są jeszcze inne, uzupełniające analizy, ale uzyskane informacje pozwalają urologowi zaplanować dalszy tok postępowania.

Urografia - sesja zdjęciowa

Układ moczowy to zespół narządów, których zadaniem jest - mówiąc najogólniej - sprawne wydalanie moczu. Do układu należą nerki, moczowody, pęcherz i cewka moczowa. Aby uzyskać obraz budowy (morfologii) tych organów i ich funkcjonowania, robi się serię zdjęć rentgenowskich. Obraz na kliszy powstaje jedynie wtedy, gdy poda się pacjentowi środek cieniujący, czyli kontrast. Dostaje się on wraz z krwią do nerek, a potem do moczu, z którym przechodzi do dalszych części układu moczowego. Lekarze mówią wtedy o zakontrastowanym moczu. Pierwsze zdjęcia (faza nefrograficzna badania) pokazują nerki: ich liczbę (dwie, tylko jedna lub więcej niż dwie), położenie (prawidłowe lub nieprawidłowe) i kształt. Wykazują również obecność niektórych kamieni, tzw. niecieniujących.
W następnej, wydalniczej fazie badania można również obserwować, czy obie nerki wydalają mocz w tym samym czasie, czy są jakieś przeszkody, które blokują swobodny przepływ moczu do pęcherza. Kontrast, wypełniając układy kielichowo-miedniczkowe w nerkach, dostarcza wiadomości o ich budowie oraz o odpływie moczu przez moczowody do pęcherza. Na tym etapie badanie pokazuje to, czego nie widać na USG - moczowody. Niekiedy są one poszerzone (na skutek utrudnionego odpływu moczu) i układają się łukowo lub są zagięte, co bywa przyczyną gromadzenia się tam moczu i powstawania stanów zapalnych. Czasami w moczowodzie odkrywa się kamień, który blokuje swobodny odpływ moczu do pęcherza.
W ostatniej fazie badania zakontrastowany mocz wypełnia pęcherz. Na zdjęciu widać zarys pęcherza, jego ściany - gładkie lub pogrubione - ewentualne uchyłki, guzy, cień powiększonej prostaty. Można też przekonać się, czy po mikcji (oddaniu) mocz nie zalega w pęcherzu.

Urografia - kontrast prawdę powie

Często chory skarży się na gwałtowne uczucie ciepła, a nawet gorąca, swędzenie skóry, nudności, czasami ma wymioty. W skrajnych przypadkach może nastąpić nagły spadek ciśnienia tętniczego, a niezwykle rzadko zagrożone bywa życie.
To, że drogi moczowe są widoczne na zdjęciu rentgenowskim, zależy od obecności jodu w kontraście. Jod silnie pochłania promieniowanie rentgenowskie. Kontrast jest organicznym związkiem jodu rozpuszczonym w wodzie. Organizm go nie wchłania, lecz prawie w 100 proc. wydala wraz z moczem. Osobom, które są uczulone na jod lub mają toksyczne wole tarczycy, nie zaleca się wykonywania urografii.

Urografia - w świetle promieni

Do urografii trzeba się przygotować. W dniu badania należy być na czczo, a poprzedniego dnia powinno się przyjąć środek przeczyszczający, aby przewód pokarmowy nie był wypełniony ani masą pokarmową, ani gazami. Jeszcze wcześniej pacjent musi wykonać określone badania krwi, tzn. oznaczyć poziom kreatyniny i mocznika. Oba te wskaźniki pośrednio obrazują czynność nerek. Idąc na urografię, trzeba wziąć ze sobą wyniki tych analiz.

Ważne

Ważne

Urografię robi się najczęściej w przychodniach przyszpitalnych, które dysponują aparatem rentgenowskim. Niezbędnym do spełnienia warunkiem jest obecność w czasie badania lekarza anestezjologa, którego można zawsze prosić o pomoc w razie ostrej reakcji pacjenta na podany kontrast. Wynik badania to komplet zdjęć rentgenowskich oraz opis wykonany przez lekarza radiologa.
Jeżeli urografia nie daje konkretnego jednoznacznego wyniku, zazwyczaj lekarz zleca zrobienie scyntygrafii. W takiej sytuacji urografia jest wprawdzie podstawowym, ale tylko jednym z kilku badań, które trzeba przeprowadzić, żeby postawić ostateczną diagnozę.

Urografia trwa zwykle ok. 30 minut. Pacjent kładzie się na plecy, na stole, nad którym zainstalowany jest aparat rentgenowski. Najpierw wykonuje się zdjęcie przeglądowe jamy brzusznej, bez środka cieniującego. Następnie podaje się dożylnie kontrast. Po upływie minuty od wstrzyknięcia kontrastu robi się zdjęcie, a następne po 7, 12 i 25 minutach. Pierwsze w kolejności fotografuje się nerki, ich układ kielichowo-miedniczkowy, moczowody i pęcherz. Na zakończenie badania, gdy zakontrastowany mocz znajduje się w pęcherzu, wykonuje się dodatkowo zdjęcie w pozycji stojącej, aby sprawdzić, w jakim stopniu pęcherz się obniża. Jest to szczególnie ważne u kobiet, które mają problemy z nietrzymaniem moczu (widać wtedy obniżenie pęcherza poniżej spojenia łonowego). W czasie badania w pozycji stojącej można też przekonać się, czy któraś z nerek jest nadmiernie ruchoma. Wtedy moczowody się zaginają, zalega w nich mocz i powstają częste stany zapalne dolnego odcinka układu moczowego. Ostatnie zdjęcie robi się po oddaniu moczu. Dzięki temu można sprawdzić, czy pęcherz został całkowicie opróżniony (zaleganie moczu często zdarza się u mężczyzn z przerostem gruczołu krokowego).

Zobacz także
drukuj

Aktualizacja: 27.01.2014

reklama
Najpopularniejsze artykuły
Limfocyty: normy w badaniu krwi. Jaką rolę w organizmie pełnią limfocyty? Limfocyty: normy w badaniu krwi. Jaką rolę w organizmie pełnią limfocyty?

Limfocyty należą do leukocytów czyli białych krwinek. Są komórkami wchodzącymi w skład układu...

więcej

11352

 Morfologia i OB - badania krwi. Normy a wyniki morfologii Morfologia i OB - badania krwi. Normy a wyniki morfologii

Podstawowe badania krwi to morfologia i OB. Stanowią punkt wyjścia w odróżnianiu człowieka zdrowego...

więcej

18980

Badania tarczycy: dotrzeć do prawdy o tarczycy

Jeśli obserwujesz u siebie objawy, które mogą wskazywać na chorobę tarczycy, zgłoś się do...

więcej

7756

Antygen nowotworowy CA-125: marker nowotworowy Antygen nowotworowy CA-125: marker nowotworowy

Antygen nowotworowy CA-125 jest wykorzystywany w diagnostyce nowotworów - przede wszystkim jako...

więcej

10619

Zamów bezpłatny newsletter

zapisz się
Autodiagnoza

Wybierz badanie

albo

Alfabetyczny indeks badań

A B C D E F G H I J
K L Ł M N O P R S Ś
T U W Z Ż
Eksperci

Tak, można a się starać się o refundację zakupu materacu i poduszki przeciwodleżynowej. Ustawodawca nie posługuje się pojęciem łóżka przeciwodleżynowego zatem w zakup sprzętu rehabilitacyjnego...

W przypadku przesuszenia skóry rąk proponuję zastosowanie (wielokrotnie w ciągu dnia) preparatów intensywnie natłuszczających dostępnych w aptekach, takich jak Diprobaza, Nanobaza, Dermobaza, maść...

Niestety, w powyższej sprawie wiele zależy od postępowania urzędniczego w NFZ. Oddział Wojewódzki NFZ istotnie doręcza świadczeniobiorcy potwierdzone skierowanie nie później niż 14 dni przed dniem...

Grupy wsparcia
data

Lipiec 27, 2014

no to mnie zastrzeliłaś, tran na odchudzanie? nigdy bym na to nie wpadł, na poprawę odporności to na pewno, też na o to może z tym Ci się pomyliło :) piję tran norweski Gal od dawna i zapewniam że nie schudłem od niego, ale zdrowszy jestem zdecydowanie :)

data

Lipiec 27, 2014

Czy dieta zgodna z grupą krwi wzmacnia odporność organizmu?

data

Lipiec 21, 2014

Może przypomnienie w kalendarzu w komórce?

data

Lipiec 26, 2014

Też stosowałam ten suplement i również jestem z niego zadowolona, w pełni spełniał swoje funkcję co rzadko się zdarza ale wiadomo bez pracy nie ma kołaczy ...

reklama
Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody MURATOR S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody MURATOR S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.