Markery nowotworowe (antygeny nowotworowe) - substancje obecne we krwi chorych na raka

20 komentarze
Autor: Ewa Bandurska, elektroradiolog na oddziale onkologii AM w Gdańsku

Idealnego leku na raka nie ma i dlatego tak ważne jest, by chorobę nowotworową wykrywać zawczasu lub w jej wczesnym stadium. Do tego służą badania krwi, polegające na oznaczaniu poziomu antygenów nowotworowych, czyli markerów nowotworowych.

Każdego roku na choroby nowotworowe zapada ponad 100 tysięcy Polaków. Wśród najczęściej występujących należy wymienić raka płuca, piersi i szyjki macicy. Statystyki pozostają nieubłagane- co roku z demograficznej mapy Polski znika miasto wielkości Jeleniej Góry. Pod tym względem znacząco odbiegamy od standardów europejskich i światowych. Podczas gdy wyleczalność raka w USA wynosi średnio 63 proc., w krajach Europy Zachodniej 45%, w Polsce sięga zaledwie 30 proc. Gdzie leży źródło tych dysproporcji? Na pewno jednym z najbardziej znaczących czynników jest fakt, że zazwyczaj zgłaszamy się do lekarza w zaawansowanym stadium choroby. We wczesnej fazie leczenie rozpoczyna niespełna 20 proc. chorych. Mimo faktu, że lekarze dysponują całym wachlarzem skutecznych technik leczenia, często bywa po prostu zbyt późno. Jednym z narzędzi wykorzystywanych w walce z nowotworami są markery nowotworowe,  zwane też antygenami towarzyszącymi.

Nie przegap

Czym są markery nowotworowe?

Są to substancje, których obecność stwierdza się we krwi wielu osób cierpiących na raka. Za marker uznaje się czynnik, który jest wytwarzany tylko przez komórki nowotworowe, albo taki, który komórki produkują w wystarczająco dużych ilościach, aby jego stężenie przekroczyło pewną wartość progową uznaną za patologiczną. Poszczególne markery pojawiają się we krwi chorego w określonych momentach rozwoju nowotworu, nie tylko wtedy, gdy choroba powstaje, ale także w trakcie obumierania nowotworu. Markerami ginących tkanek jest np. marker cyfra- 21 występujący przy raku płuca. W związku z tym antygeny mogą być wykorzystywane we wszystkich etapach walki z chorobą nowotworową, od jej wykrywania, poprzez określenie stopnia zaawansowania, aż do oceny skuteczności zastosowanego leczenia.

Ważne

Ważne

Wartości referencyjne niektórych markerów nowotworowych:

  • CA 125 <35 U/ml
  • AFP <6 IU/l.
  • CA 15-3 <30 U/l. 
  • CEA <4 pg/ml.
  • PSA <4 ng/ml. 
  • hCG <10IU/l.

O czym, poza nowotworem, może świadczyć wynik podwyższonego poziomu antygenu nowotworowego?

  • CEA - stany zapalne, marskość wątroby, wrzód żołądka, nałogowe palnie tytoniu. 
  • CA 125 - ciąża, badanie wykonane w trakcie miesiączki, endometrioza, stany zapalne narządów rodnych. 
  • AFP - przewlekła infekcja, uszkodzenie wątroby.

Najczęściej badane markery nowotworowe

Zbadanie poziomu markera nowotworowego jest proste i mało kłopotliwe. Ich poziom określa się we krwi żylnej. Obecnie najczęściej oznacza się poziom:

  • CA 125 - występuje u około 80% kobiet chorych na raka jajnika. U zdrowych kobiet stężenie tego antygenu nie przekracza 35 U/ml i zależy od stanu hormonalnego. Ustalenie poziomu tego markera na początku leczenia jest istotne ze względu na fakt, że im jest on niższy, tym większe szanse na uzyskanie trwałego wyleczenia.
  • AFP - znaczne podwyższenie poziomu tego antygenu występuje w nowotworach wątroby i niektórych jądra.
  • CA 15-3 - antygen wykorzystywany zwłaszcza w diagnozowaniu zaawansowanego raka piersi. Stosuje się go często do wykrywania przerzutów. Wadą markera jest jego niedoskonałość w wykrywaniu raka mało zaawansowanego.
  • CEA - wysoki poziom antygenu stwierdza się bardzo często u chorych na raka jelita grubego, dlatego jest on wykorzystywany jako jeden z elementów monitoringu przebiegu choroby. CEA jest także uznawany za uniwersalny wyznacznik występowania przerzutów (niezależnie od tego, jakiego narządu dotyczy choroba).
  • PSA - antygen charakterystyczny dla raka prostaty. Stosowany jako element wspomagający wykrywanie choroby, a także w trakcie leczenia jako czynnik określający skuteczność terapii.
  • Beta-HCG - występuje u pacjentów cierpiących na choroby trofoblastu (np. kosmówczaka) oraz nowotwory zarodkowe, występujące głównie u dzieci.
Ostatnio dodane na forum
zobacz wszystkie »
 
 
Nie zarejestrowany, 20.12.2010 20:14
Ludzie pomóżcie mi, mój tatuś robił badania nowotworowe, niestety zła wiadomość, ale kazano mu powtórzyć badania za dwa tygodnie. Co się okazało, że pierwsze badania są nieaktualne, zaszła pomyłka. Powiedzcie mi czy taka sytuacja mogła mieć zajście, że pomylono się.????? obawiam się, żę tak naprawdę to tatuś nie chce mi powiedzieć prawdy :(. powiedzcie mi coś o tym jak wiecie... pozdrówka.
Nie zarejestrowany, 01.05.2010 8:30
odebrałam wynik Alfa-fetoproteina AFP - 5,62 ng/ml i nie wiem czy jest prawidłowy. może ktoś się orientuje w tym temacie. dziękuje z góry.
 

Markery nowotworowe jako badania przesiewowe?

Badania przesiewowe (skriningowe) mają na celu wykrycie chorych we wczesnym stadium choroby, u których nie występują żadne objawy. Obejmują osoby, u których ryzyko wystąpienia choroby jest najwyższe, dlatego adresuje się je do określonych grup wiekowych (np. imienne zaproszenia na badanie cytologiczne wysyłane do kobiet, które ukończyły 25 rok życia). 
Podstawowymi cechami dobrego skriningu jest jego czułość i swoistość. Czułość to zdolność testu do wykrycia choroby, natomiast swoistość mówi nam o zdolności testu do identyfikacji osób zdrowych. 
Dobry test skriningowy powinien być długoterminowy i masowy. Według szacunków dopiero gdy na cytologię zgłosi się 75% zaproszonej grupy kobiet uda się zmniejszyć umieralność na raka szyjki macicy o 25%. 
Niestety naukowcy zwracają uwagę, że większość antygenów nowotworowych nie spełnia podstawowych warunków, by służyć jako czynniki skriningowe. Bardzo często podwyższone stężenia któregoś z markerów nie oznacza choroby nowotworowej i może wstępować przy wielu innych schorzeniach np. podwyższony poziom CA 125 może być spowodowany zapaleniem jajników. Ograniczona czułość i swoistość diagnostyczna znanych nam markerów powoduje, że ich użyteczność jest przedmiotem licznych dyskusji w środowisku lekarskim. Stosuje się je tylko pomocniczo wraz z innymi badaniami.

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: Jupiterimages

Aktualizacja: 24.01.2014

reklama
Najpopularniejsze artykuły
MORFOLOGIA KRWI - jak odczytać wynik

Morfologia, czyli ogólne badanie krwi, jest pomocna we wczesnym wykryciu wielu chorób. Wyniki...

więcej

33608

Limfocyty: normy w badaniu krwi. Jaką rolę w organizmie pełnią limfocyty? Limfocyty: normy w badaniu krwi. Jaką rolę w organizmie pełnią limfocyty?

Limfocyty należą do leukocytów czyli białych krwinek. Są komórkami wchodzącymi w skład układu...

więcej

13577

Poziom cukru we krwi Poziom cukru we krwi

Poziom cukru we krwi każdy z nas powinien profilaktycznie zbadać sobie raz w roku. Jest to badanie...

więcej

10941

Cytologia - jak odczytać wyniki cytologii w systemie Bethesda? Cytologia - jak odczytać wyniki cytologii w systemie Bethesda?

Odebrałaś wynik badania cytologicznego i zamiast dobrze znanych ci grup masz niezrozumiały opis? To...

więcej

13950

Zamów bezpłatny newsletter

zapisz się
Autodiagnoza

Wybierz badanie

albo

Alfabetyczny indeks badań

A B C D E F G H I J
K L Ł M N O P R S Ś
T U W Z Ż
Eksperci

Niestety, w powyższej sprawie wiele zależy od postępowania urzędniczego w NFZ. Oddział Wojewódzki NFZ istotnie doręcza świadczeniobiorcy potwierdzone skierowanie nie później niż 14 dni przed dniem...

Obecność skrzepów krwi we krwi miesiączkowej jest objawem bardzo obfitych krwawień miesiączkowych, zwykle towarzyszą im bóle brzucha. Obfite krwawienia miesiączkowe, zwłaszcza jeśli występują od...

W przypadku przesuszenia skóry rąk proponuję zastosowanie (wielokrotnie w ciągu dnia) preparatów intensywnie natłuszczających dostępnych w aptekach, takich jak Diprobaza, Nanobaza, Dermobaza, maść...

Grupy wsparcia
data

Sierpień 21, 2014

Jestem trzy miesiące po odchudzaniu. Byłam na diecie ułożonej przez dietetyka,przez 2miesiące schudłam 12kg i nadal utrzymuje wagę którą osiągnełam i bez żadnych suplementów.dieta,ruch i sukces gwarantowany!!!

data

Sierpień 21, 2014

Kiedyś próbowałam róznych diet ale po krótkim czasie się łamałam bo już nie mogłam w kółko tego samego jeść tym bardziej że... kocham jeść wieć zaczęłam po prostu eliminować najbardziej tuczące rzeczy i ograniczać ilość zjadanych kalorii oczywiście w granicach zdrowego rozsądku A co do...

data

Sierpień 19, 2014

Regularnie, to najważniejsze. Sałatki bez sosów lub z bardzo lekkimi sosami, chrupki ryżowe, jakieś płatki do mleka... I jak najmniej pieczywa białego, zwłaszcza bułek. No i słodycze, o tym chyba mówić nie trzeba ;) Jakiś owoc lbo warzywko też bezie dobre, tylko trzeba uważać na cukier,...

data

Sierpień 21, 2014

Mąka to straszny syf ja nabawiłąm się przez takie jedzenie sporych problemów z jelitami i przerostu drożdżaków co w ogóle osłabiło mój organizm itd. także odradzam choć bardzo ciężko żyć bez glutenu bo wszedzie go pakują Ja zamiast chlebka jak mnie coś najdzie to kupuje żytni podobnie z...

reklama
Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody MURATOR S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody MURATOR S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.