Markery nowotworowe (antygeny nowotworowe) - substancje obecne we krwi chorych na raka

20 komentarze
Autor: Ewa Bandurska, elektroradiolog na oddziale onkologii AM w Gdańsku

Idealnego leku na raka nie ma i dlatego tak ważne jest, by chorobę nowotworową wykrywać zawczasu lub w jej wczesnym stadium. Do tego służą badania krwi, polegające na oznaczaniu poziomu antygenów nowotworowych, czyli markerów nowotworowych.

Każdego roku na choroby nowotworowe zapada ponad 100 tysięcy Polaków. Wśród najczęściej występujących należy wymienić raka płuca, piersi i szyjki macicy. Statystyki pozostają nieubłagane- co roku z demograficznej mapy Polski znika miasto wielkości Jeleniej Góry. Pod tym względem znacząco odbiegamy od standardów europejskich i światowych. Podczas gdy wyleczalność raka w USA wynosi średnio 63 proc., w krajach Europy Zachodniej 45%, w Polsce sięga zaledwie 30 proc. Gdzie leży źródło tych dysproporcji? Na pewno jednym z najbardziej znaczących czynników jest fakt, że zazwyczaj zgłaszamy się do lekarza w zaawansowanym stadium choroby. We wczesnej fazie leczenie rozpoczyna niespełna 20 proc. chorych. Mimo faktu, że lekarze dysponują całym wachlarzem skutecznych technik leczenia, często bywa po prostu zbyt późno. Jednym z narzędzi wykorzystywanych w walce z nowotworami są markery nowotworowe,  zwane też antygenami towarzyszącymi.

Nie przegap

Czym są markery nowotworowe?

Są to substancje, których obecność stwierdza się we krwi wielu osób cierpiących na raka. Za marker uznaje się czynnik, który jest wytwarzany tylko przez komórki nowotworowe, albo taki, który komórki produkują w wystarczająco dużych ilościach, aby jego stężenie przekroczyło pewną wartość progową uznaną za patologiczną. Poszczególne markery pojawiają się we krwi chorego w określonych momentach rozwoju nowotworu, nie tylko wtedy, gdy choroba powstaje, ale także w trakcie obumierania nowotworu. Markerami ginących tkanek jest np. marker cyfra- 21 występujący przy raku płuca. W związku z tym antygeny mogą być wykorzystywane we wszystkich etapach walki z chorobą nowotworową, od jej wykrywania, poprzez określenie stopnia zaawansowania, aż do oceny skuteczności zastosowanego leczenia.

Ważne

Ważne

Wartości referencyjne niektórych markerów nowotworowych:

  • CA 125 <35 U/ml
  • AFP <6 IU/l.
  • CA 15-3 <30 U/l. 
  • CEA <4 pg/ml.
  • PSA <4 ng/ml. 
  • hCG <10IU/l.

O czym, poza nowotworem, może świadczyć wynik podwyższonego poziomu antygenu nowotworowego?

  • CEA - stany zapalne, marskość wątroby, wrzód żołądka, nałogowe palnie tytoniu. 
  • CA 125 - ciąża, badanie wykonane w trakcie miesiączki, endometrioza, stany zapalne narządów rodnych. 
  • AFP - przewlekła infekcja, uszkodzenie wątroby.

Najczęściej badane markery nowotworowe

Zbadanie poziomu markera nowotworowego jest proste i mało kłopotliwe. Ich poziom określa się we krwi żylnej. Obecnie najczęściej oznacza się poziom:

  • CA 125 - występuje u około 80% kobiet chorych na raka jajnika. U zdrowych kobiet stężenie tego antygenu nie przekracza 35 U/ml i zależy od stanu hormonalnego. Ustalenie poziomu tego markera na początku leczenia jest istotne ze względu na fakt, że im jest on niższy, tym większe szanse na uzyskanie trwałego wyleczenia.
  • AFP - znaczne podwyższenie poziomu tego antygenu występuje w nowotworach wątroby i niektórych jądra.
  • CA 15-3 - antygen wykorzystywany zwłaszcza w diagnozowaniu zaawansowanego raka piersi. Stosuje się go często do wykrywania przerzutów. Wadą markera jest jego niedoskonałość w wykrywaniu raka mało zaawansowanego.
  • CEA - wysoki poziom antygenu stwierdza się bardzo często u chorych na raka jelita grubego, dlatego jest on wykorzystywany jako jeden z elementów monitoringu przebiegu choroby. CEA jest także uznawany za uniwersalny wyznacznik występowania przerzutów (niezależnie od tego, jakiego narządu dotyczy choroba).
  • PSA - antygen charakterystyczny dla raka prostaty. Stosowany jako element wspomagający wykrywanie choroby, a także w trakcie leczenia jako czynnik określający skuteczność terapii.
  • Beta-HCG - występuje u pacjentów cierpiących na choroby trofoblastu (np. kosmówczaka) oraz nowotwory zarodkowe, występujące głównie u dzieci.
Ostatnio dodane na forum
zobacz wszystkie »
 
 
Nie zarejestrowany, 20.12.2010 20:14
Ludzie pomóżcie mi, mój tatuś robił badania nowotworowe, niestety zła wiadomość, ale kazano mu powtórzyć badania za dwa tygodnie. Co się okazało, że pierwsze badania są nieaktualne, zaszła pomyłka. Powiedzcie mi czy taka sytuacja mogła mieć zajście, że pomylono się.????? obawiam się, żę tak naprawdę to tatuś nie chce mi powiedzieć prawdy :(. powiedzcie mi coś o tym jak wiecie... pozdrówka.
Nie zarejestrowany, 01.05.2010 8:30
odebrałam wynik Alfa-fetoproteina AFP - 5,62 ng/ml i nie wiem czy jest prawidłowy. może ktoś się orientuje w tym temacie. dziękuje z góry.
 

Markery nowotworowe jako badania przesiewowe?

Badania przesiewowe (skriningowe) mają na celu wykrycie chorych we wczesnym stadium choroby, u których nie występują żadne objawy. Obejmują osoby, u których ryzyko wystąpienia choroby jest najwyższe, dlatego adresuje się je do określonych grup wiekowych (np. imienne zaproszenia na badanie cytologiczne wysyłane do kobiet, które ukończyły 25 rok życia). 
Podstawowymi cechami dobrego skriningu jest jego czułość i swoistość. Czułość to zdolność testu do wykrycia choroby, natomiast swoistość mówi nam o zdolności testu do identyfikacji osób zdrowych. 
Dobry test skriningowy powinien być długoterminowy i masowy. Według szacunków dopiero gdy na cytologię zgłosi się 75% zaproszonej grupy kobiet uda się zmniejszyć umieralność na raka szyjki macicy o 25%. 
Niestety naukowcy zwracają uwagę, że większość antygenów nowotworowych nie spełnia podstawowych warunków, by służyć jako czynniki skriningowe. Bardzo często podwyższone stężenia któregoś z markerów nie oznacza choroby nowotworowej i może wstępować przy wielu innych schorzeniach np. podwyższony poziom CA 125 może być spowodowany zapaleniem jajników. Ograniczona czułość i swoistość diagnostyczna znanych nam markerów powoduje, że ich użyteczność jest przedmiotem licznych dyskusji w środowisku lekarskim. Stosuje się je tylko pomocniczo wraz z innymi badaniami.

Zobacz także
drukuj
Zdjęcia: Jupiterimages

Aktualizacja: 24.01.2014

reklama
Najpopularniejsze artykuły
Badania biochemiczne: cholesterol całkowity, LDL i HDL - normy

Badanie biochemiczne krwi, sprawdzające cholesterol całkowity, a także cholesterol zły - LDL oraz...

więcej

8724

MORFOLOGIA KRWI - jak odczytać wynik

Morfologia, czyli ogólne badanie krwi, jest pomocna we wczesnym wykryciu wielu chorób. Wyniki...

więcej

29753

Badanie krwi - jak się do niego przygotować Badanie krwi - jak się do niego przygotować

Morfologia, OB, cholesterol, cukier to najczęściej wykonywane badania krwi. Warto wiedzieć, co...

więcej

13836

Próby wątrobowe - badanie krwi monitorujące pracę wątroby

Podstawowe funkcje wątroby bada się oznaczając we krwi wskaźniki &ndash; enzymy. Razem z...

więcej

14681

Zamów bezpłatny newsletter

zapisz się
Autodiagnoza

Wybierz badanie

albo

Alfabetyczny indeks badań

A B C D E F G H I J
K L Ł M N O P R S Ś
T U W Z Ż
Eksperci

Obecność skrzepów krwi we krwi miesiączkowej jest objawem bardzo obfitych krwawień miesiączkowych, zwykle towarzyszą im bóle brzucha. Obfite krwawienia miesiączkowe, zwłaszcza jeśli występują od...

W przypadku przesuszenia skóry rąk proponuję zastosowanie (wielokrotnie w ciągu dnia) preparatów intensywnie natłuszczających dostępnych w aptekach, takich jak Diprobaza, Nanobaza, Dermobaza, maść...

Cały proces produkcji i dojrzewania plemników trwa około 3 miesięcy. Na jakość nasienia mają wpływ wszystkie te czynniki, które w tym czasie działają, a więc wszelkiego typu używki (najgorsze jest...

Grupy wsparcia
data

Lipiec 31, 2014

Pewnie, naturalność zawsze górą. Oczywiście tabletki czasami brać trzeba,. ale jeśli najpierw bedziemy się zdrowo, naturalnie odżywiać i wspomożemy tym samym nasze komórki, to może to nie być wcale potrzebne. Ale same owoce, kiełki i zdrowe potrawy czy soki z nich - jak najbardziej na...

data

Lipiec 30, 2014

Jeśli chcesz mieć na lata, to Moneta. Jeśli na krócej, to te tańsze z supermarketu powinny dać radę.

data

Lipiec 29, 2014

Lynn masz rację, że odchudzać trzeba się powoli. Przecież przytyć też nie można z dnia na dzień! Napisz proszę, jaką dietę dodatkowo do tych ćwiczeń stosowałaś? Jestem bardzo ciekawa tego. Pozdrawiam i czekam na odp. :)

data

Lipiec 30, 2014

Alicja77 gratuluję. Fajnie, że znalazłaś na Siebie sposób. Mała podpowiedź. Delikatnie z siemieniem, jedna łyżecza dziennie wystarczy. Siemię w nadmiarze tuczy. Zamiast słodzika używaj odrobinkę miodu, bo to słodzenie najbardziej naturalne. Pozdrawiam.

reklama
Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody MURATOR S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody MURATOR S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.