O pożytkach płynących z aktywności fizycznej rozmowa z prof. Arturem Mamcarzem, kardiologiem, kierownikiem III Kliniki Chorób Wewnętrznych i Kardiologii II Wydziału Lekarskiego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, oraz z dr. n. med. Tomaszem Chomiukiem, fizjoterapeutą z tej samej kliniki.
» Ruch jest nam potrzebny niezależnie od wieku?
Dr n. med. Tomasz Chomiuk: Oczywiście. Ruch jest potrzebny małym dzieciom, osobom dojrzałym i starszym. Najwięcej mogę powiedzieć na temat znaczenia ruchu w życiu osób starszych, bo na ten temat pisałem pracę doktorską. Ćwiczenia wpływają na usprawnienie układu ruchu, krążenia, oddechowego. W przypadku osób starszych sprawność ruchowa gwarantuje samodzielność, radzenie sobie z codziennymi czynnościami.
» Co dzieje się w organizmie, gdy się ruszamy?
T.CH.: Dochodzi do lepszego ukrwienia i odżywienia stawów. Kaletki maziowe zostają pobudzone do wydzielania płynu stawowego, dzięki czemu stawy wolniej się zużywają, a wzmocnienie mięśni, ścięgien i więzadeł prowadzi do poprawy ich stabilności.
prof. Artur Mamcarz: Warto też przypomnieć, że podczas wysiłku w organizmie uwalniają się endorfiny – hormony korzystnie wpływające na samopoczucie, ale także zmniejszające odczuwanie bólu. Podnosi się tzw. próg bólowy, a więc czynności, które kiedyś sprawiały ból, po regularnym treningu można wykonywać bez problemu.
prof. Artur Mamcarz, kardiolog, kierownik III Kliniki Chorób Wewnętrznych i Kardiologii II Wydziału Lekarskiego WUM,
Gdy mówimy o znaczeniu aktywności fizycznej dla zdrowia, często przytaczane jest badanie, jakie przeprowadzono wiele lat temu wśród kierowców i konduktorów londyńskich autobusów. Kierowcy chorowali na serce o wiele częściej niż konduktorzy, ponieważ prawie w ogóle się nie ruszali. Konduktorów chronił nawet tak niewielki wysiłek fizyczny jak chodzenie między pasażerami.
» Mówi się, że regularny trening wpływa na obniżenie ciśnienia tętniczego, a więc sprzyja też leczeniu tego schorzenia.
A.M.: Ruch jest wskazany nie tylko jako działanie prewencyjne, które ma nas chronić przed nadciśnieniem, ale też jako wspomaganie leczenia już istniejącej choroby. Regularnie wykonywane ćwiczenia aerobowe mogą obniżyć ciśnienie skurczowe o 7–10 mm Hg i o 3–4 mm Hg rozkurczowe.
» Ale to nie jedyna korzyść z regularnych ćwiczeń.
A.M.: Ruch podnosi insulinowrażliwość. Oznacza to, że u osób zagrożonych cukrzyca może się rozwinąć wiele lat później. U osób już chorujących regularne ćwiczenia pozwalają lepiej kontrolować chorobę, czasem nawet obniżać dawki insuliny. W odniesieniu do cukrzycy ruch należy traktować jak lek. Wysiłek zwiększa zużycie cukru przez komórki mięśniowe, co prowadzi do spadku poziomu cukru we krwi. Regularna aktywność fizyczna pomaga osiągać ustalone z lekarzem kryteria wyrównania cukrzycy: stężenia cukru i lipidów we krwi, wartość hemoglobiny glikowanej oraz ciśnienia tętniczego. W ten sposób można zminimalizować ryzyko wystąpienia powikłań cukrzycy. Nieco mniejsze znaczenie ma ruch w przypadku obniżania poziomu cholesterolu. Skuteczniej działają leki. Ale mimo to trzeba pamiętać, że wysiłek fizyczny koryguje zaburzenia lipidowe. Podnosi stężenie HDL – dobrego cholesterolu, i może obniżać stężenie LDL, czyli złego cholesterolu. Pod wpływem ćwiczeń usprawnia się przepływ krwi przez naczynia i zmniejsza skłonność do zlepiania się płytek, czyli powstawania skrzepów.
» Aktywność fizyczna jest zalecana wszystkim z nadwagą.
A.M.: To prawda. Ćwiczenia aerobowe, czyli np. jazda na rowerze, pływanie, spacer w niezbyt szybkim tempie, są najkorzystniejszą formą ruchu dla osób z nadwagą. Dzieje się tak, bo tego typu trening służy najskuteczniejszemu spalaniu tkanki tłuszczowej. Przy zachowaniu diety, np. 1500 kcal, zyskujemy nie tylko zgrabniejszą sylwetkę, ale także wymiernie lepsze funkcjonowanie najważniejszych narządów – serca, płuc, wątroby. Dlaczego to takie ważne? Otóż w naturalnej sytuacji tkanka tłuszczowa gromadzi się w tkance podskórnej. Jednak gdy jest jej zbyt dużo, tłuszcz odkłada się w narządach – wątrobie, nerkach, mięśniach, sercu, trzustce. Jest dla nich ciałem obcym powodującym ich uszkadzanie. Tkanka tłuszczowa nagromadzona w jamie brzusznej jest nie tylko magazynem energii, ale również producentem wielu produktów białkowych, tzw. cytokin, które są szkodliwe dla zdrowia. Zmniejszają one wrażliwość na działanie insuliny, sprzyjając rozwojowi cukrzycy, działają prozapalnie na śródbłonek naczyniowy, przyśpieszając rozwój miażdżycy. Tkanka tłuszczowa produkuje także angiotensynogen i reninę sprzyjające rozwojowi nadciśnienia tętniczego. Osoby otyłe częściej chorują na cukrzycę, mają podwyższony poziom lipidów (tłuszczów) we krwi. Jedynym produktem tkanki tłuszczowej, który korzystnie wpływa na organizm – zwiększa wrażliwość na insulinę i ma działanie przeciwzapalne, obniża stężenie glukozy we krwi, zwiększa utlenianie wolnych kwasów tłuszczowych – jest adiponektyna. Niestety, u osób otyłych, pomimo nadmiaru tkanki tłuszczowej, jej poziom we krwi jest niski.
» Usprawnianie stawów poprzez aktywność fizyczną jest oczywiste. Ale czy regularny wysiłek poprawia stan kości?
T.CH.: Ćwiczenia fizyczne wpływają korzystnie na odżywienie kości. Dzięki ćwiczeniom antygrawitacyjnym, np. zwiększającym osiowe obciążenie kośćca, możliwe jest odbudowanie tkanki kostnej. Ale nie tylko osteoporoza jest wskazaniem do ćwiczeń. Osoby cierpiące na reumatoidalne zapalenie stawów czy zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, w okresie remisji też powinny się gimnastykować, by jak najdłużej zachować sprawność stawów.
więcej
