Wcześniak: opieka, karmienie i pielęgnacja

Konsultant: prof. dr hab. Ewa Helwich, pediatra neonatolog, konsultant krajowy w dziedzinie neonatologii
4 komentarze
Autor: Janina Blumka

Wcześniak to dziecko urodzone między 22 a 37 tygodniem ciąży. Wcześniaki wymagają szczególnej opieki medycznej i troskliwej pielęgnacji ze strony rodziców, bo wcześniactwo niesie ze sobą sporo zagrożeń. Jak dbać o wcześniaka w szpitalu a potem w domu? Jak karmić go i pielęgnować?

Wcześniaki to dzieci, których dojrzewanie w łonie matki zostało gwałtownie przerwane, są bardzo słabe i zupełnie nieprzygotowane do samodzielnej egzystencji – wiele narządów nie zdążyło się jeszcze dostatecznie wykształcić. Wcześniactwo niesie ze sobą wiele zagrożeń - to dlatego oddziały intensywnej opieki neonatologicznej (oddziały wcześniaków i patologii noworodka) wyposażone są w specjalistyczną aparaturę, niezbędną dla ratowania zdrowia i życia przebywających w szpitalu dzieci. Niektóre urządzenia wspomagają proces oddychania lub monitorują parametry organizmu, inne służą do podawania pokarmu i lekarstw oraz utrzymują właściwą temperaturę ciała noworodka. Wcześniak ma zbyt mało tkanki tłuszczowej i za słabe mięśnie, żeby samodzielnie wytwarzać ciepło. Dlatego przebywa w inkubatorze. Zazwyczaj czujniki inkubatora podłączone są do skóry małego pacjenta i maszyna automatycznie dopasowuje temperaturę do potrzeb dziecka.

Wcześniak pod kontrolą respiratora

Innym aparatem jest respirator. Niektórzy specjaliści uważają, że jest to jedno z najważniejszych urządzeń na oddziale patologii. Noworodki urodzone przed 35. tygodniem ciąży mogą mieć problemy z oddychaniem. W ich płucach jest za mało surfaktantu – substancji, dzięki której zmniejsza się napięcie powierzchniowe pęcherzyków płucnych. Zapobiega ona ich zapadaniu się i sklejaniu podczas wydechu. Respirator pomaga dziecku oddychać. Zaintubowane przez nos lub usta rurki wprowadzają ustaloną ilość razy na minutę (np. 30) odpowiednie dawki tlenu. Czasami oddech dziecka kontroluje specjalny aparat – monitor bezdechów. Jeżeli zdiagnozuje, że maluch podczas snu nie oddycha przez ponad 20 sekund lub liczba oddechów spadła do 10 na minutę – włączy się sygnał. Podobnymi urządzeniami są CPAP i nowocześniejszy od niego Infant Flow. Kiedy dziecko nie potrzebuje już respiratora, lekarze zalecają CPAP. Wspomaga on własny oddech dziecka i zapobiega zapadaniu się pęcherzyków płucnych na szczycie wydechu. Infant Flow wykorzystuje własny napęd oddechowy maleństwa: wyczuwa jego wydech i przestaje wtedy wprowadzać tlen do nozdrzy. Monitorowane są też czynność serca i oddechu wcześniaka. Prawidłowe wartości to 110-160 uderzeń serca i 30-60 oddechów na minutę. W przypadku jakiegokolwiek niebezpieczeństwa urządzenia, do których podłączony jest wcześniak, wywołują alarm.

Zdaniem eksperta
maska prof. dr hab. Ewa Helwich, pediatra neonatolog
prof. dr hab. Ewa Helwich, pediatra neonatolog, konsultant krajowy w dziedzinie neonatologii

To nie jest wina mamy

Jak pomóc mamie, która czuje się winna, że urodziła przedwcześnie?

– Mamy wcześniaków często obwiniają się za przedwczesny poród. Zupełnie niesłusznie. Lekarz powinien wytłumaczyć pacjentce, że przedwczesny poród był nie do przewidzenia lub wystąpiły przyczyny niezależne od matki. Jeśli kobieta jest przygnębiona i sama nie radzi sobie z opanowaniem złych emocji, warto skontaktować ją z psychologiem. Jego pomoc przyda się również wtedy, gdy głębokie poczucie winy utrudnia kobiecie nawiązanie prawidłowych relacji z dzieckiem.

Jak rodzice powinni się zachowywać w szpitalu?

– Na większości oddziałów intensywnej terapii noworodka rodzice są szczegółowo informowani, jak i gdzie umyć ręce przed wejściem na salę, jak dotykać dziecko leżące w inkubatorze, jak reagować na alarm urządzeń monitorujących, kogo pytać o interesujące ich kwestie. Rodzice nie powinni dotykać innych małych pacjentów, wchodzić do innych sal, prowadzić rozmów przez telefony komórkowe. Jeśli stan dziecka jest stabilny, mama, a także tata, choć w praktyce zdarza się to rzadziej, są zachęcani do tzw. kangurowania. To sposób noszenia dziecka, który pomaga dojrzeć przedwcześnie urodzonemu maleństwu. Ułożeniem dziecka na piersi rodzica zajmuje się pielęgniarka i ona asystuje w trakcie kangurowania.

Jak przygotować dom na przybycie wcześniaka?

– Nie ma tu specjalnych wymagań. Starannie wysprzątajmy pokój, w którym będzie przebywał maluch, przygotujmy odpowiedni sprzęt: łóżeczko, pościel, przewijak, wanienkę oraz ciuszki odpowiednich rozmiarów. Mają być one wygodne i w niezbyt dużej ilości, ponieważ wcześniaki rosną szybciej niż noworodki donoszone.

Karmienie wcześniaka

Wiele niepokoju dostarcza rodzicom wcześniaków karmienie. Przedwcześnie urodzone noworodki otrzymują pożywienie dożylnie (pozajelitowo) lub za pośrednictwem sondy dożołądkowej. Podaje się nią specjalne mieszanki lub mleko matki (dzięki niemu błona śluzowa żołądka dojrzewa, a organizm otrzymuje cenne składniki odżywcze i przeciwciała). Kiedy sonda nie jest potrzebna, czyli zwykle ok. 32.–34. tygodnia ciąży (wtedy wykształca się odruch ssania), można spróbować przystawiać dziecko do piersi. Karmienie piersią nie jest proste, ponieważ maleństwu trudno na początku skoordynować odruchy ssania, połykania i oddychania. Jednak neonatolodzy podkreślają, że nie należy się zniechęcać – trzeba być cierpliwym i zachować pozytywne nastawienie, aby nie zabrakło matczynego mleka. Kolejne pokarmy można wprowadzać do diety dziecka ostrożnie i po konsultacji z pediatrą. Warto pamiętać, że wszystkie etapy karmienia wcześniaków zachodzą na siebie i trwają dosyć długo. Jest to naturalne, gdyż maluchy muszą nadrobić wiele zaległości.

Gdy wcześniak opuszcza szpital

Niemowlęta urodzone przedwcześnie opuszczają szpital zwykle dopiero po paru miesiącach. Warunkiem przeprowadzki do rodzinnego domu jest ich ogólny dobry stan zdrowia, umiejętność samodzielnego oddychania i jedzenia. Ważna jest też masa ciała: dziecko musi ważyć powyżej 2 kg. W domu mama powinna uważnie obserwować swoje maleństwo. Mała aktywność dziecka, brak koncentracji wzroku, układanie się w jednej pozycji, stale zaciśnięte piąstki, nieprzybieranie na wadze i trudności z wypróżnianiem wymagają konsultacji lekarskiej. W 4., 8. i 12. tygodniu życia konieczne jest badanie okulistyczne, aby wykluczyć retinopatię – chorobę, która może prowadzić do odwarstwienia siatkówki. Poza tym przez pierwszy rok życia dziecko powinno być pod kontrolą neurologa, czasem fizjoterapeuty. Co miesiąc należy ważyć i mierzyć dziecko, badać jego rozwój psychoruchowy.

Wcześniak potrzebuje czułości

Rodzice wcześniaków często obawiają się, że zrobią dziecku krzywdę, choćby biorąc je na ręce. Nie trzeba bać się go dotykać – nie zrobimy mu nic złego. Wręcz przeciwnie. Jeszcze na oddziale lekarze zalecają głaskanie i dotykanie dziecka. Dajemy mu wtedy poczucie bliskości i bezpieczeństwa, rekompensując wiele nieprzyjemnych „dotyków” medycznych, którym z konieczności jest poddawany, gdy trzeba ratować jego życie. Można też przytulać dziecko do piersi. Taka forma kontaktu nazywa się kangurowaniem. Dobrze jest delikatnie kołysać dziecko w ramionach. Dostarczamy wtedy bodźców błędnikowi, który odpowiada za zmysł równowagi. Badania potwierdzają, że dzieci, którym nie brak dotyku kochających rodziców, szybciej przybierają na wadze, przyzwyczajają się do światła i dźwięków, krócej wymagają tlenoterapii. Już w wieku 6 miesięcy są lepiej rozwinięte od swoich rówieśników.

Właściwa pielęgnacja wcześniaka

Cienka jak pergamin skóra wcześniaka jest bardzo delikatna, nie ma jeszcze w pełni rozwiniętych gruczołów i warstwy rogowej, zatem łatwo ją uszkodzić. Dlatego mama powinna wyeliminować z otoczenia swego dziecka drażniące czynniki. Mróz, ostre słońce, wiatr, dym z papierosa mogą podrażnić jego skórę i błony śluzowe. Gdy dziecko ma problemy z nawilżeniem błon śluzowych i dolega mu sapka, wpuszczajcie do noska krople nawilżające. Zabiegi higieniczne wokół wcześniaka w zasadzie nie różnią się od tych, którym poddawane są dzieci urodzone we właściwym terminie. Muszą być jedynie wykonywane z większą delikatnością i starannością. Kosmetyki do higieny powinny być bardzo delikatne, aby nie naruszały ochronnej warstwy naskórka. Dobre będą te przeznaczone dla dzieci alergicznych albo specjalne dla wcześniaków. Innowacją wśród akcesoriów pielęgnacyjnych są wprowadzone ostatnio wanienki o mniejszych gabarytach niż normalne, z rozkładaną siatką do podtrzymania małego czyścioszka. Także producenci pieluch i ubranek dla dzieci zaczynają udostępniać je w rozmiarach poniżej 50. Niestety, większość z nich dostępna jest jedynie w sklepach internetowych. Wcześniaki mają problem z utrzymaniem odpowiedniej temperatury ciała. A ponieważ ciepło ucieka głównie przez główkę, w domu też warto zakładać mu czapeczkę. Na czas po kąpieli przydadzą się też skarpetki i rękawiczki. Kiedy dziecko znajdzie się wreszcie w domu, czekają was odwiedziny bliskich i znajomych. Pamiętajcie jednak, że wcześniak nie ma jeszcze w pełni sprawnego układu odpornościowego i te wizyty mogą mu zaszkodzić – istnieje ryzyko, że goście nieświadomie przyniosą bakterie i zarazki. Zatem na początku postarajcie się ograniczyć nieco wizyty obcych, nawet tych najbardziej życzliwych – dla dobra waszego dziecka. Natomiast na pierwszy spacer wybierzcie się w ciepły dzień, bez silnego wiatru i deszczu, by maleństwo nie zmarzło.

Ważne

Ważne

Największe problemy stwarzają noworodki urodzone przed ukończeniem 28 tygodnia ciąży, co odpowiada mniej więcej masie 1000 gramów i poniżej. Rekordem światowym jest przyjście na świat wcześniaka ważącego niespełna 300 gramów (w Japonii oraz w USA).

W Polsce już co dziesiąte dziecko rodzi się przed terminem. Brakuje skoordynowanej opieki medycznej i profilaktyki zakażeń wirusem RS dla wcześniaków

Źródło: lifestyle.newseria.pl

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Ubranko termiczne dla wcześniaka - odkrycie łódzkich naukowców dla zdrowia najmłodszych

Ubranko termiczne dla wcześniaka - odkrycie łódzkich naukowców dla zdrowia najmłodszych

Zespół zaburzeń oddychania noworodka – częsty problem wcześniaków

Zespół zaburzeń oddychania noworodka – częsty problem wcześniaków

Dysplazja oskrzelowo-płucna (BPD): przyczyny, objawy, leczenie

Dysplazja oskrzelowo-płucna (BPD): przyczyny, objawy, leczenie

Zdjęcia: Thinkstockphotos.com

Aktualizacja: 03.03.2017

Komentarze (1 - 4 z 4)
mama, 29.02.2016 19.33
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Również jestem mamą wcześniaka i również w szpitalu a później w domu podawałam synkowi FFbaby. Mały miał zaburzenia trawienia i wchłaniania i aby uniknąć problemów z brzuszkiem lekarz zalecił ten proszek .
 
kinga, 01.02.2016 09.33
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Dokładnie wiele wcześniaków zaraz po urodzeniu w ogóle nie jest gotowych aby jeść drogą naturalną.Tak też było i w naszym przypadku.Synek miał dietę indywidualnie ustaloną przez lekarza bo wszystko zależy od masy ciała i potrzeb kalorycznych. Mały dostawał moje mleko które wcześniej zostało przebadane oraz florę bakteryjną FFbaby która chroniła przed np.stanem zapalnym jelit
 
m.r, 13.10.2010 21.23
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
w pomieszczeniach lubia cieplo, na spaceracg nigdy nie przegrzewamy, ,, budeczki z wozkow" powinny byc odsloniete aby powietrze dochodzilo. karmimy wowczas gdy sie upominaja o jedzenie, ( nawet jesli malo przybieraja na wadze). nosimy pionowo aby slyszaly nasze serce, wowczas sie uspokajaja. zmieniamy im sposob ukladania, na brzuszki, nie uzywamy poduszek wogole i becikow, ktore powoduja przegrzewania i potowki....uznaje zasade hartowania a nie przegrzewania. uczymy sie rozpoznawania sygnalow od dziecka. krzyki moga byc wynikiem nie kolek diagnozowanych lecz tesknota zwiazana z pobytem w szpitalu, z rozlaka matki od dziecka , stresami dziecka......
 
szybka, 25.04.2009 15.00
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
sliczna ta dzidzia ...
 
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
Ospa wietrzna u dziecka. Objawy i leczenie ospy u dzieci Ospa wietrzna u dziecka. Objawy i leczenie ospy u dzieci

Ospa wietrzna u dzieci zwykle ma łagodny przebieg, ale jeśli pojawiają się powikłania po ospie, to...

więcej

103

Wysypka u dziecka –  przyczyny wysypki, objawy, leczenie Wysypka u dziecka – przyczyny wysypki, objawy, leczenie

Wysypka u niemowlaka może przyjmować różną postać - mogą to być rozmaite krostki, plamki i grudki....

więcej

100

Gorączka: 9 pytań o gorączkę u dziecka Gorączka: 9 pytań o gorączkę u dziecka

Wysoka temperatura nie zawsze zwiastuje problemy ze zdrowiem. Ale gorączka u dziecka, zwłaszcza...

więcej

96

ŚWINKA: objawy, leczenie, powikłania ŚWINKA: objawy, leczenie, powikłania

Świnka czyli nagminne zapalenie przyusznic, dziecięca choroba zakaźna, na ogół nie jest groźna....

więcej

88

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

Podróżowanie w ciąży, o ile przebiega prawidłowo, kobieta jest zdrowa i nie ma obciążonego wywiadu położniczego nie jest przeciwwskazane. Należy się jednak liczyć z ryzykiem powikłań zakrzepowych,...

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.