poradnikzdrowie.pl > Ciąża i macierzyństwo - ciążą, ciąża tydzień po tygodniu, objawy ciąży, kalendarz ciąży, noworodek, niemowlę, dieta w ciąży > Zdrowie dziecka - noworodek, niemowlę, rozwój dziecka, pielęgnacja noworodka, pielęgnacja niemowląt, karmienie piersią, karmienie niemowląt

Choć często nie zdajemy sobie z tego sprawy, nos jest jednym z ważniejszych narządów. Dla organizmu małego dziecka pełni rolę filtra i zarazem klimatyzatora: usuwa zanieczyszczenia znajdujące się we wdychanym powietrzu, ogrzewa je i reguluje wilgotność. Dzieje się tak za sprawą rzęsek znajdujących się na błonie śluzowej, którą jama nosa wyłożona jest od środka. W nosie jest także nabłonek węchowy, odpowiedzialny za odczuwanie zapachu. Niemowlęta oddychają wyłącznie przez nos, i to aż 50 razy na minutę. U małych dzieci jednak kanały nosowe są jeszcze bardzo wąskie. Dlatego zwykły katar – częsta dolegliwość wieku dziecięcego – urasta do rangi poważnego problemu. Wszystko dlatego, że nawet niewielki obrzęk błony śluzowej powoduje całkowitą niedrożność nosa.

Skutki kataru u niemowląt

To, że dziecko nie może oddychać, powoduje, że jest rozdrażnione, gorzej śpi. Pojawiają się też kłopoty z karmieniem – malec musi przerywać ssanie, by zaczerpnąć powietrza. 
U bardzo małych dzieci katar może być przyczyną zapalenia ucha i zatok przynosowych. Zalegająca w nosie wydzielina może też nieodwracalnie uszkodzić błonę śluzową i rzęski, zdarza się, że prowadzi do przerostu i obrzęku błon śluzowych. Przewlekły katar wywołuje zaburzenia oddychania, często określane jako sapka – dziecko stale ma rozszerzone skrzydełka nosa i otwarte usta. Dlatego tak ważne jest, by nosek był czysty i drożny. Niemowlę nie potrafi go sobie samo oczyścić – chwilową ulgę przynosi mu jedynie płacz, podczas którego spływające do nosa łzy rozpuszczają zaschniętą wydzielinę i ułatwiają oddychanie.

Jak można pomóc maluchowi? - 10 sposobów na katar

1. Kiedy dziecko nie śpi, kładź je na brzuchu.
Wydzielina z noska wypłynie wtedy sama.
2. Zadbaj, by podczas snu główka malca była wyżej niż klatka piersiowa.
Najprostszy sposób: pod materac podłóż złożony kocyk albo dziecięcą poduszkę. Możesz też położyć 2–3 książki pod nogi łóżeczka, by lekko je unieść. Dzięki temu nadmiar wydzieliny będzie spływał, a nie zatykał nosek. Nie kładź jednak poduszki bezpośrednio pod główkę malca – wymusza to nienaturalną pozycję i jest męczące dla delikatnego kręgosłupa. To sposób dobry dla dzieci, które potrafią już same obracać się na brzuszek i na plecy. Maluchy, które nie opanowały jeszcze tej umiejętności, mogłyby zsunąć się z materaca i zrobić sobie krzywdę.
3. Nawilżaj powietrze w pokoju.
Zbyt suche wysusza błony śluzowe, powodując, że katar się nasila. Jeśli nie masz nawilżacza, połóż na grzejniku zmoczony w wodzie ręcznik.
4. Oczyszczaj nosek aspiratorem.
Aparat ma zwykle kształt tulejki. Jeden jego koniec jest węższy (i ten wkłada się do noska). Na drugi zakłada się specjalną rurkę, przez którą rodzic zasysa powietrze. Silny ciąg powietrza wysysa zalegającą w nosku wydzielinę. Do aspiratora wkłada się kłębek waty, a w niektórych modelach – filtry z gąbki, które uniemożliwiają przedostanie się wydzieliny do rurki zasysającej powietrze. Po każdym użyciu dokładnie wymyj końcówkę, którą wkładasz dziecku do nosa.
5. Zastosuj preparaty wody morskiej w sprayu.
Woda jest w próżniowym opakowaniu pod ciśnieniem. Zaaplikowana do nosa, rozpuszcza zaschniętą wydzielinę. Potem wystarczy ją delikatnie usunąć zwiniętą w rulonik chusteczką higieniczną lub za pomocą aspiratora. Podczas jednej aplikacji wpuść preparat tylko jeden raz do każdej dziurki. Pamiętaj, że główka musi być wtedy wyżej niż reszta ciała, bo nadmiar wody spłynie maluchowi do gardła.
6. Wypróbuj sól fizjologiczną.
Kupisz ją w aptece, najbardziej praktyczna jest ta w jednorazowych pojemniczkach. Z chusteczki higienicznej zrób kilka małych ruloników. Do każdej dziurki w nosie wlej 1–2 krople soli. Poczekaj, aż rozpuści wydzielinę i zbierz ją chusteczką.
7, Rób inhalacje.
Zmniejszają obrzęk śluzówki, co ułatwia odpływanie wydzieliny. Do inhalatora lub garnka z gorącą wodą wlej rumianek albo olejki eteryczne (tylko te polecone przez pediatrę), a potem posadź sobie dziecko na kolanach i podstaw mu pod nosek naczynie. Ustaw je w takiej odległości, by unosząca się para nie oparzyła malca. Preparaty do inhalacji można też rozpylać w pokoju za pomocą nawilżacza, pod warunkiem że producent dopuszcza taką możliwość.
8. Skórę pod nosem możesz smarować maścią majerankową.
Podczas jednej aplikacji nabierz odrobinę maści na opuszkę palca albo zwiniętą w rulon chusteczkę. Uważaj, by maść nie dostała się do noska, bo podrażni błony śluzowe.
9. Jeśli dziecko skończyło 6 miesięcy, możesz smarować mu plecki i piersi maścią z substancją lotną.
Zmniejsza się przekrwienie śluzówek, które ulegają obkurczeniu.
10. Po konsultacji z pediatrą możesz zapuszczać dziecku krople do nosa.
To jednak ostateczność. Krople przynoszą chwilową ulgę, ale podrażniają śluzówkę. Dlatego stosuj je tylko w razie konieczności (np. przed karmieniem) i nie dłużej niż przez 3 dni.